Sīlapaññākathāvaṇṇanā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sīlapaññākathāvaṇṇanā

317. Tato bhagavā ‘ kathito brāhmaṇena pañho , kiṃ panettha patiṭṭhātuṃ sakkhissati , na sakkhissatī ’ ti ?

Tassa vīmaṃsanatthaṃ –

‘‘ imesaṃ pana brāhmaṇā ’’ tiādimāha .

Sīlaparidhotāti sīlaparisuddhā .

Yattha sīlaṃ tattha paññāti yasmiṃ puggale sīlaṃ , tattheva paññā , kuto dussīle paññā ?

Paññārahite vā jaḷe eḷamūge kuto sīlanti ?

Sīlapaññāṇan ti sīlañca paññāṇañca sīlapaññāṇaṃ .

Paññāṇan ti paññāyeva .

Evametaṃ brāhmaṇātiM1.260 bhagavā brāhmaṇassa vacanaṃP1.291 anujānanto āha .

Tattha sīlaparidhotā paññāti catupārisuddhisīlena dhotā .

Kathaṃ pana sīlena paññaṃ dhovatīti ?

Yassa puthujjanassa sīlaṃ saṭṭhiasītivassāni akhaṇḍaṃ hoti , so maraṇakālepi sabbakilese ghātetvā sīlena paññaṃ dhovitvā arahattaṃ gaṇhāti .

Kandarasālapariveṇe mahāsaṭṭhivassatthero viya .

There kira maraṇamañce nipajjitvā balavavedanāya nitthunanteV1.235 , tissamahārājā ‘‘ theraṃ passissāmī ’’ ti gantvā pariveṇadvāre ṭhito taṃ saddaṃ sutvā pucchi –

‘‘ kassa saddo ayan ’’ ti ?

Therassa nitthunanasaddoti .

‘‘ Pabbajjāya saṭṭhivassena vedanāpariggahamattampi na kataṃ , na dāni naṃ vandissāmī ’’ ti nivattitvā mahābodhiṃ vandituṃ gato .

Tato upaṭṭhākadaharo theraṃ āha –

‘‘ kiṃ no , bhante , lajjāpetha , saddhopi rājā vippaṭisārī hutvā na vandissāmī ’’ ti gatoti .

Kasmā āvusoti ?

Tumhākaṃ nitthunanasaddaṃ sutvāti .

‘‘ Tena hi me okāsaṃ karothā ’’ ti vatvā vedanaṃ vikkhambhitvā arahattaṃ patvā daharassa saññaṃ adāsi –

‘‘ gacchāvuso , idāni rājānaṃ amhe vandāpehī ’’ ti .

Daharo gantvā –

‘‘ idāni kira theraṃ , vandathā ’’ ti āha .

Rājā saṃsumārapatitena theraṃ vandanto –

‘‘ nāhaṃ ayyassa arahattaṃ vandāmi , puthujjanabhūmiyaṃ pana ṭhatvā rakkhitasīlameva vandāmī ’’ ti āha , evaṃ sīlena paññaṃ dhovati nāma .

Yassa pana abbhantare sīlasaṃvaro natthi , ugghāṭitaññutāya pana catuppadikagāthāpariyosāne paññāya sīlaṃ dhovitvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇāti .

Ayaṃ paññāya sīlaṃ dhovati nāma .

Seyyathāpi santatimahāmatto .

318. Katamaṃ pana taṃ brāhmaṇāti kasmā āha ?

Bhagavā kira cintesi –

‘‘ brāhmaṇā brāhmaṇasamaye pañcasīlāni ‘ sīlan ’ ti paññāpenti , vedattayauggahaṇapaññā paññāti .

UparivisesaṃP1.292 na jānanti .

Yaṃnūnāhaṃ brāhmaṇassa uttarivisesabhūtaṃ maggasīlaṃ , phalasīlaṃ , maggapaññaṃ , phalapaññañca dassetvā arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhapeyyan ’’ ti .

Atha naṃ kathetukamyatāya pucchanto –

‘‘ katamaṃ pana taṃ , brāhmaṇa , sīlaṃ katamā sā paññā ’’ ti āha .

Atha brāhmaṇo –

‘‘ mayā sakasamayavasena pañho vissajjito .

Samaṇo pana maṃ gotamo puna nivattitvā pucchati , idānissāhaṃ cittaṃ paritosetvā vissajjituṃM1.261 sakkuṇeyyaṃ vā na vā ?

Sace na sakkhissaṃ paṭhamaṃ uppannāpi me lajjā bhijjissati .

Asakkontassa pana na sakkomīti vacane doso natthī ’’ ti puna nivattitvā bhagavatoyeva bhāraṃ karonto ‘‘ ettakaparamāva mayan ’’ tiādimāha .

Tattha ettakaparamāti ettakaṃ sīlapaññāṇanti vacanameva paramaṃ amhākaṃ , te mayaṃ ettakaparamā , ito paraṃ etassa bhāsitassa atthaṃ na jānāmāti attho .

Athassa bhagavā sīlapaññāya mūlabhūtassa tathāgatassa uppādato pabhuti sīlapaññāṇaṃ dassetuṃ –

‘‘ idha brāhmaṇa , tathāgato ’’ tiādimāha .

Tassattho sāmaññaphale vuttanayeneva veditabbo , ayaṃ pana viseso , idha tividhampi sīlaṃ –

‘‘ idampissa hoti sīlasmin ’’ ti evaṃ sīlamicceva niyyātitaṃ paṭhamajjhānādīni cattāri jhānāni atthato paññāsampadā .

EvaṃV1.236 paññāvasena pana aniyyātetvā vipassanāpaññāya padaṭṭhānabhāvamattena dassetvā vipassanāpaññāto paṭṭhāya paññā niyyātitāti .

Issues

Select Version

Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā

Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā