Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā

Vipassanāñāṇakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Vipassanāñāṇakathā

234. So evaṃ samāhite citte … pe … āneñjappatteti so cuddasahākārehi aṭṭhasu samāpattīsu ciṇṇavasībhāvo bhikkhūtiP1.220 dassetiM1.197 .
Sesamettha visuddhimagge vuttanayena veditabbaṃ .
Ñāṇadassanāya cittaṃ abhinīharatīti ettha ñāṇadassanan ti maggañāṇampi , vuccati phalañāṇampi , sabbaññutaññāṇampi , paccavekkhaṇañāṇampi , vipassanāñāṇampi .
‘‘ Kiṃ nu kho , āvuso , ñāṇadassanavisuddhatthaṃ bhagavati brahmacariyaṃ vussatī ’’ ti ( mahāni .1.257) ettha hi maggañāṇaṃ ñāṇadassananti vuttaṃ .
‘‘ Ayamañño uttarimanussadhammo alamariyañāṇadassanaviseso adhigato phāsuvihāro ’’ ti ( ma . ni .1.328) ettha phalañāṇaṃ .
‘‘ Bhagavatopi kho ñāṇadassanaṃ udapādi sattāhakālaṅkato āḷāro kālāmo ’’ ti ( mahāva .10) ettha sabbaññutaññāṇaṃ .
‘‘ Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi akuppā me vimutti , ayamantimā jātī ’’ ti ( mahāva .16) ettha paccavekkhaṇañāṇaṃ idha pana ñāṇadassanāya cittanti idaṃ vipassanāñāṇaṃ ñāṇadassananti vuttanti .
Abhinīharatīti vipassanāñāṇassa nibbattanatthāya tanninnaṃ tappoṇaṃ tappabbhāraṃ karoti .
Rūpīti ādīnamattho vuttoyeva .
Odanakummāsūpacayoti odanena ceva kummāsena ca upacito vaḍḍhito .
Aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammoti hutvā abhāvaṭṭhena aniccadhammo .
Duggandhavighātatthāya tanuvilepanena ucchādanadhammo .
Aṅgapaccaṅgābādhavinodanatthāya khuddakasambāhanena parimaddanadhammo .
Daharakāle vā ūrūsu sayāpetvā gabbhāvāsena dussaṇṭhitānaṃ tesaṃ tesaṃ aṅgānaṃ saṇṭhānasampādanatthaṃ añchanapīḷanādivasena parimaddanadhammo .
Evaṃ pariharitopi bhedanaviddhaṃsanadhammo bhijjati ceva vikirati ca , evaṃ sabhāvoti attho .
TatthaP1.221 rūpī cātumahābhūtikotiādīsu chahiV1.179 padehi samudayo kathito .
Aniccapadena saddhiṃ pacchimehi dvīhi atthaṅgamo .
Ettha sitaṃ ettha paṭibaddhan ti ettha cātumahābhūtike kāye nissitañca paṭibaddhañca .
235. Subhoti sundaro .
Jātimāti parisuddhākarasamuṭṭhito .
Suparikammakatoti suṭṭhu kataparikammo apanītapāsāṇasakkharo .
Acchoti tanucchavi .
Vippasannoti suṭṭhu pasanno .
Sabbākārasampannoti dhovanavedhanādīhi sabbehi ākārehi sampanno .
Nīlan tiādīhi vaṇṇasampattiṃ dasseti .
Tādisañhi āvutaṃ pākaṭaṃ hoti .
Evameva khoti ettha evaṃ upamāsaṃsandanaṃ veditabbaṃ .
Maṇi viya hi karajakāyo .
ĀvutasuttaṃM1.198 viya vipassanāñāṇaṃ .
Cakkhumā puriso viya vipassanālābhī bhikkhu , hatthe karitvā paccavekkhato ayaṃ kho maṇīti maṇino āvibhūtakālo viya vipassanāñāṇaṃ , abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno cātumahābhūtikakāyassa āvibhūtakālo , tatridaṃ suttaṃ āvutanti suttassāvibhūtakālo viya vipassanāñāṇaṃ , abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno tadārammaṇānaṃ phassapañcamakānaṃ vā sabbacittacetasikānaṃ vā vipassanāñāṇasseva vā āvibhūtakāloti .
Idañca vipassanāñāṇaṃ maggañāṇānantaraṃ .
Evaṃ santepi yasmā abhiññāvāre āraddhe etassa antarāvāro natthi tasmā idheva dassitaṃ .
Yasmā ca aniccādivasena akatasammasanassa dibbāya sotadhātuyā bheravaṃ saddaṃ suṇato , pubbenivāsānussatiyā bherave khandhe anussarato , dibbena cakkhunā bheravampi rūpaṃ passato bhayasantāso uppajjati , na aniccādivasena katasammasanassa tasmā abhiññaṃ pattassa bhayavinodanahetusampādanatthampi idaṃ idheva dassitaṃ .
Api ca yasmā vipassanāsukhaṃ nāmetaṃ maggaphalasukhasampādakaṃ pāṭiyekkaṃ sandiṭṭhikaṃ sāmaññaphalaṃP1.222 tasmāpi āditova idaṃ idha dassitanti veditabbaṃ .