Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā

Āsavakkhayañāṇakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Āsavakkhayañāṇakathā

248. So evaṃ samāhite citteti idha vipassanāpādakaṃ catutthajjhānacittaṃ veditabbaṃ .
Āsavānaṃ khayañāṇāyāti āsavānaṃ khayañāṇanibbattanatthāya .
Ettha ca āsavānaṃ khayo nāma maggopi phalampi nibbānampi bhaṅgopi vuccati .
‘‘ Khaye ñāṇaṃ , anuppāde ñāṇan ’’ ti ettha hi maggo āsavānaṃ khayoti vutto .
‘‘ Āsavānaṃ khayā samaṇo hotī ’’ ti ( ma . ni .1.438) ettha phalaṃ .
‘‘ Paravajjānupassissa , niccaṃ ujjhānasaññino ;
Āsavā tassa vaḍḍhanti , ārā so āsavakkhayā ’’ ti .( dha . pa .253);
EtthaM1.201 nibbānaṃ .
‘‘ Āsavānaṃ khayo vayo bhedo aniccatā antaradhānan ’’ ti ettha bhaṅgo .
Idha pana nibbānaṃ adhippetaṃ .
Arahattamaggopi vaṭṭatiyeva .
CittaṃV1.182 abhinīharatīti vipassanā cittaṃ tanninnaṃ tappoṇaṃ tappabbhāraṃ karoti .
So idaṃ dukkhan tiādīsu ‘‘ ettakaṃ dukkhaṃ , na ito bhiyyo ’’ tiP1.225 sabbampi dukkhasaccaṃ sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ pajānātīti attho .
Tassa ca dukkhassa nibbattikaṃ taṇhaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhasamudayo ’’ ti .
Tadubhayampi yaṃ ṭhānaṃ patvā nirujjhati , taṃ tesaṃ appavattiṃ nibbānaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhanirodho ’’ ti ;
tassa ca sampāpakaṃ ariyamaggaṃ ‘‘ ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ’’ ti sarasalakkhaṇapaṭivedhena yathābhūtaṃ pajānātīti attho .
Evaṃ sarūpato saccāni dassetvā puna kilesavasena pariyāyato dassento ‘‘ ime āsavā ’’ tiādimāha .
Tassa evaṃ jānato evaṃ passatoti tassa bhikkhuno evaṃ jānantassa evaṃ passantassa , saha vipassanāya koṭippattaṃ maggaṃ kathesi .
Kāmāsavāti kāmāsavato .
Vimuccatīti iminā maggakkhaṇaṃ dasseti .
Vimuttasmin ti iminā phalakkhaṇaṃ .
Vimuttamiti ñāṇaṃ hotīti iminā paccavekkhaṇañāṇaṃ .
Khīṇā jātītiādīhi tassa bhūmiṃ .
Tena hi ñāṇena khīṇāsavo paccavekkhanto khīṇā jātītiādīni pajānāti .
Katamā panassa jāti khīṇā ?
Kathañca naṃ pajānātīti ?
Na tāvassa atītā jāti khīṇā , pubbeva khīṇattā .
Na anāgatā , anāgate vāyāmābhāvato .
Na paccuppannā , vijjamānattā .
Yā pana maggassa abhāvitattā uppajjeyya ekacatupañcavokārabhavesu ekacatupañcakkhandhappabhedā jāti , sā maggassa bhāvitattā āyatiṃ anuppādadhammataṃ āpajjanena khīṇā .
Taṃ so maggabhāvanāya pahīnakilese paccavekkhitvā ‘‘ kilesābhāve vijjamānampi kammaṃ āyatiṃ appaṭisandhikaṃva hotī ’’ ti jānanto pajānāti .
Vusitan ti vutthaṃ parivutthaṃ .
Brahmacariyan ti maggabrahmacariyaṃ .
Puthujjanakalyāṇakena hi saddhiṃ satta sekkhā brahmacariyavāsaṃ vasanti nāma , khīṇāsavo vutthavāso , tasmā so attano brahmacariyavāsaṃ paccavekkhanto vusitaṃ brahmacariyanti pajānāti .
KataṃP1.226 karaṇīyan ti catūsu saccesu catūhi maggehi pariññāpahānasacchikiriyābhāvanāvasenaM1.202 soḷasavidhaṃ kiccaṃ niṭṭhāpitaṃ .
Tena tena maggena pahātabbakilesā pahīnā , dukkhamūlaṃ samucchinnanti attho .
Puthujjanakalyāṇakādayo hi taṃ kiccaṃ karonti , khīṇāsavo katakaraṇīyo .
Tasmā so attano karaṇīyaṃ paccavekkhanto kataṃ karaṇīyanti pajānāti .
Nāparaṃ itthattāyāti idāni puna itthabhāvāya evaṃ soḷasakiccabhāvāya kilesakkhayabhāvāya vā kattabbaṃV1.183 maggabhāvanākiccaṃ me natthīti pajānāti .
Atha vā itthattāyāti itthabhāvato imasmā evaṃ pakārā .
Idāni vattamānakhandhasantānā aparaṃ khandhasantānaṃ mayhaṃ natthi .
Ime pana pañcakkhandhā pariññātā tiṭṭhanti chinnamūlakā rukkhā viya , te carimakacittanirodhena anupādāno viya jātavedo nibbāyissanti apaṇṇattikabhāvañca gamissantīti pajānāti .
249. Pabbatasaṅkhepeti pabbatamatthake .
Anāviloti nikkaddamo .
Sippiyo ca sambukā ca sippisambukaṃ .
Sakkharā ca kathalāni ca sakkharakathalaṃ .
Macchānaṃ gumbā ghaṭāti macchagumbaṃ .
Tiṭṭhantampi carantampīti ettha sakkharakathalaṃ tiṭṭhatiyeva , itarāni carantipi tiṭṭhantipi .
Yathā pana antarantarā ṭhitāsupi nisinnāsupi vijjamānāsupi ‘‘ etā gāvo carantī ’’ ti carantiyo upādāya itarāpi carantīti vuccanti .
Evaṃ tiṭṭhantameva sakkharakathalaṃ upādāya itarampi dvayaṃ tiṭṭhantanti vuttaṃ .
Itarañca dvayaṃP1.227 carantaṃ upādāya sakkharakathalampi carantanti vuttaṃ .
Tattha cakkhumato purisassa tīre ṭhatvā passato sippikasambukādīnaṃ vibhūtakālo viya āsavānaṃ khayāya cittaṃ abhinīharitvā nisinnassa bhikkhuno catunnaṃ saccānaṃ vibhūtakālo daṭṭhabboti .
Ettāvatā vipassanāñāṇaṃ , manomayañāṇaṃ , iddhividhañāṇaṃ , dibbasotañāṇaṃ , cetopariyañāṇaṃ , pubbenivāsañāṇaṃ , dibbacakkhuvasena nipphannaṃ anāgataṃsañāṇayathākammūpagañāṇadvayaṃ , dibbacakkhuñāṇaṃ , āsavakkhayañāṇanti dasa ñāṇāni niddiṭṭhāni honti .
Tesaṃ ārammaṇavibhāgo jānitabbo – tattha vipassanāñāṇaṃ parittamahaggataatītānāgatapaccuppannaajjhattabahiddhāvasena sattavidhārammaṇaṃ .
Manomayañāṇaṃ nimmitabbarūpāyatanamattameva ārammaṇaṃ karotītiM1.203 parittapaccuppannabahiddhārammaṇaṃ .
Āsavakkhayañāṇaṃ appamāṇabahiddhānavattabbārammaṇaṃ .
Avasesānaṃ ārammaṇabhedo visuddhimagge vutto .
Uttaritaraṃ vā paṇītataraṃ vāti yena kenaci pariyāyena ito seṭṭhataraṃ sāmaññaphalaṃ nāma natthīti bhagavā arahattanikūṭena desanaṃ niṭṭhāpesi .