Aṭṭhaparikkhāravaṇṇanā
340. Aṭṭhahaṅgehīti
P1.298 ubhato sujātādīhi aṭṭhahi aṅgehi .Yasasāti āṇāṭhapanasamatthatāya .
Saddhoti dānassa phalaṃ atthīti saddahati .
Dāyakoti dānasūro .
Na saddhāmattakeneva tiṭṭhati , pariccajitumpi sakkotīti attho .
Dānapatīti yaṃ dānaṃ deti , tassa pati hutvā deti , na dāso , na sahāyo .
Yo hi attanā madhuraṃ bhuñjati , paresaṃ amadhuraṃ deti , so dānasaṅkhātassa deyyadhammassa dāso hutvā deti .
Yo yaṃ attanā bhuñjati , tadeva deti , so sahāyo hutvā deti .
Yo pana attanā yena kenaci yāpeti , paresaṃ madhuraṃ deti , so pati jeṭṭhako sāmī hutvā deti , ayaṃ tādisoti attho .
Samaṇabrāhmaṇakapaṇaddhikavaṇibbakayācakānan ti ettha samitapāpā samaṇā , bāhitapāpā brāhmaṇā .
Kapaṇāti duggatā daliddamanussā .
Addhikāti pathāvino .
Vaṇibbakāti ye –
‘‘ iṭṭhaṃ dinnaṃ , kantaṃ , manāpaṃ , kālena anavajjaṃ dinnaṃ , dadaṃ cittaṃ pasādeyya , gacchatu bhavaṃ brahmalokan ’’ tiādinā nayena dānassa vaṇṇaṃ thomayamānā vicaranti .
Yācakāti ye –
‘‘ pasatamattaṃ detha , sarāvamattaṃ dethā ’’ tiādīni vatvā yācamānā vicaranti .
Opānabhūtoti udapānabhūto .
Sabbesaṃ sādhāraṇaparibhogo , catumahāpathe khatapokkharaṇī
M1.267 viya hutvāti attho .Sutajātassāti ettha sutameva sutajātaṃ .
Atītānāgatapaccuppanne atthe cintetun ti ettha –
‘‘ atīte puññassa katattāyeva me ayaṃ sampattī ’’ ti , evaṃ cintento atītamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hoti .
‘‘ Idāni puññaṃ katvāva anāgate sakkā sampattiṃ pāpuṇitun ’’ ti cintento anāgatamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hoti .
‘‘ Idaṃ puññakammaṃ nāma sappurisānaṃ āciṇṇaṃ , mayhañca bhogāpi saṃvijjanti , dāyakacittampi atthi ;
handāhaṃ puññāni karomī ’’ ti
P1.299 cintento paccuppannamatthaṃ cintetuṃ paṭibalo nāma hotīti veditabbo .Iti imānīti evaṃ yathā vuttāni etāni .
Etehi kira aṭṭhahaṅgehi samannāgatassa dānaṃ sabbadisāhi mahājano upasaṅkamati .
‘‘ Ayaṃ dujjāto kittakaṃ kālaṃ dassati , idāni vippaṭisārī hutvā upacchindissatī ’’ ti evamādīni cintetvā na koci upasaṅkamitabbaṃ maññati .
Tasmā etāni aṭṭhaṅgāni parikkhārā bhavantīti vuttāni .