Paṭhamasandiṭṭhikasāmaññaphalavaṇṇanā
182. Sohaṃ
V1.139M1.152 , bhanteti so ahaṃ bhante , vālukaṃ pīḷetvā telaṃ alabhamāno viya titthiyavādesu sāraṃ alabhanto bhagavantaṃ pucchāmīti attho . 183. Yathā te khameyyāti yathā te rucceyya .
Dāsoti antojātadhanakkītakaramarānītasāmaṃdāsabyopagatānaṃ aññataro .
Kammakāroti analaso kammakaraṇasīloyeva .
Dūrato disvā paṭhamameva uṭṭhahatīti pubbuṭṭhāyī .
Evaṃ uṭṭhito sāmino āsanaṃ paññapetvā pādadhovanādikattabbakiccaṃ katvā pacchā nipatati nisīdatīti pacchānipātī .
Sāmikamhi vā sayanato avuṭṭhite pubbeyeva vuṭṭhātīti pubbuṭṭhāyī .
Paccūsakālato paṭṭhāya yāva sāmino rattiṃ niddokkamanaṃ , tāva sabbakiccāni katvā pacchā nipatati , seyyaṃ kappetīti pacchānipātī .
Kiṃ karomi , kiṃ karomīti evaṃ kiṃkārameva paṭisuṇanto vicaratīti kiṃ kārapaṭissāvī .
Manāpameva kiriyaṃ karotīti manāpacārī .
Piyameva vadatīti piyavādī .
Sāmino tuṭṭhapahaṭṭhaṃ mukhaṃ ullokayamāno vicaratīti mukhullokako .
Devo maññeti devo viya .
So
P1.169 vatassāhaṃ puññāni kareyyan ti so vata ahaṃ evarūpo assaṃ , yadi puññāni kareyyanti attho .‘‘ So vatassa ’ ssan ’’ tipi pāṭho , ayamevattho .
Yaṃnūnāhan ti sace dānaṃ dassāmi , yaṃ rājā ekadivasaṃ deti , tato satabhāgampi yāvajīvaṃ na sakkhissāmi dātunti pabbajjāyaṃ ussāhaṃ katvā evaṃ cintanabhāvaṃ dasseti .
Kāyena saṃvutoti kāyena pihito hutvā akusalassa pavesanadvāraṃ thaketvāti attho .
Eseva nayo sesapadadvayepi .
Ghāsacchādanaparamatāyāti ghāsacchādanena paramatāya uttamatāya , etadatthampi anesanaṃ pahāya aggasallekhena santuṭṭhoti attho .
Abhirato paviveketi ‘‘ kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṃ , cittaviveko ca nekkhammābhiratānaṃ , paramavodānappattānaṃ upadhiviveko ca nirupadhīnaṃ puggalānaṃ visaṅkhāragatānan ’’ ti evaṃ vutte tividhepi viveke rato ;
gaṇasaṅgaṇikaṃ
M1.153 pahāya kāyena eko viharati , cittakilesasaṅgaṇikaṃ pahāya aṭṭhasamāpattivasena eko viharati , phalasamāpattiṃ vā nirodhasamāpattiṃ vā pavisitvā nibbānaṃ patvā viharatīti attho .Yaggheti codanatthe nipāto .
184. Āsanenapi
V1.140 nimanteyyāmāti nisinnāsanaṃ papphoṭetvā idha nisīdathāti vadeyyāma .Abhinimanteyyāmapi nan ti abhiharitvāpi naṃ nimanteyyāma .
Tattha duvidho abhihāro – vācāya ceva kāyena ca .
Tumhākaṃ icchiticchitakkhaṇe amhākaṃ cīvarādīhi vadeyyātha yenatthoti vadanto hi vācāya abhiharitvā nimanteti nāma .
Cīvarādivekallaṃ sallakkhetvā idaṃ gaṇhāthāti tāni dento pana kāyena abhiharitvā nimanteti nāma .
Tadubhayampi sandhāya abhinimanteyyāmapi
P1.170 nanti āha .Ettha ca gilānapaccayabhesajjaparikkhāroti yaṃ kiñci gilānassa sappāyaṃ osadhaṃ .
Vacanattho pana visuddhimagge vutto .
Rakkhāvaraṇaguttin ti rakkhāsaṅkhātañceva āvaraṇasaṅkhātañca guttiṃ .
Sā panesā na āvudhahatthe purise ṭhapentena dhammikā nāma saṃvidahitā hoti .
Yathā pana avelāya kaṭṭhahārikapaṇṇahārikādayo vihāraṃ na pavisanti , migaluddakādayo vihārasīmāya mige vā macche vā na gaṇhanti , evaṃ saṃvidahantena dhammikā nāma rakkhā saṃvihitā hoti , taṃ sandhāyāha –
‘‘ dhammikan ’’ ti .
185. Yadi evaṃ santeti yadi tava dāso tuyhaṃ santikā abhivādanādīni labheyya .
Evaṃ sante .
Addhāti ekaṃsavacanametaṃ .
Paṭhaman ti bhaṇanto aññassāpi atthitaṃ dīpeti .
Teneva ca rājā sakkā pana , bhante , aññampītiādimāha .