Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā

Paṇītatarasāmaññaphalavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Paṇītatarasāmaññaphalavaṇṇanā

189. Sakkā pana , bhante , aññampi diṭṭheva dhammeti idha evamevāti na vuttaṃ .
Taṃ kasmātiV1.141 ce , evamevāti hi vuccamāne pahoti bhagavā sakalampi rattindivaṃ tato vā bhiyyopi evarūpāhi upamāhi sāmaññaphalaṃ dīpetuṃ .
Tattha kiñcāpi etassa bhagavato vacanasavane pariyantaṃ nāma natthi , tathāpi attho tādisoyeva bhavissatīti cintetvāP1.171 upari visesaṃ pucchanto evamevāti avatvā –
‘‘ abhikkantatarañca paṇītatarañcā ’’ ti āha .
Tattha abhikkantataran ti abhimanāpataraṃ atiseṭṭhataranti attho .
Paṇītataran ti uttamataraṃ .
Tena hīti uyyojanatthe nipāto .
Savane uyyojento hi naṃ evamāha .
Suṇohīti abhikkantatarañca paṇītatarañca sāmaññaphalaṃ suṇāti .
Sādhukaṃ manasikarohīti ettha pana sādhukaṃ sādhūti ekatthametaṃ .
Ayañhi sādhu-saddo āyācanasampaṭicchanasampahaṃsanasundara daḷhīkammādīsu dissati .
‘‘ Sādhu me , bhante , bhagavā saṅkhittena dhammaṃ desetū ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .4.95) hi āyācane dissati .
‘‘ Sādhu , bhanteti kho so bhikkhu bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā ’’ tiādīsu ( ma . ni .3.86) sampaṭicchane .
‘‘ Sādhu sādhu , sāriputtā ’’ tiādīsu ( dī . ni .3.349) sampahaṃsane .
‘‘ Sādhu dhammaruci rājā , sādhu paññāṇavā naro ;
Sādhu mittānamaddubbho , pāpassākaraṇaṃ sukhan ’’ ti .( jā .2.17.101);
Ādīsu sundare .
‘‘ Tena hi , brāhmaṇa , suṇohi sādhukaṃ manasi karohī ’’ tiādīsu ( a . ni .5.192) sādhukasaddoyeva daḷhīkamme , āṇattiyantipi vuccatiM1.155 .
Idhāpi assa ettheva daḷhīkamme ca āṇattiyañca veditabbo .
Sundarepi vaṭṭati .
Daḷhīkammatthena hi daḷhamimaṃ dhammaṃ suṇāhi , suggahitaṃ gaṇhanto .
Āṇattiatthena mama āṇattiyā suṇāhi , sundaratthena sundaramimaṃ bhaddakaṃ dhammaṃ suṇāhīti evaṃ dīpitaṃ hoti .
Manasi karohīti āvajja , samannāharāti attho , avikkhittacitto hutvā nisāmehi , citte karohīti adhippāyo .
Api cettha suṇohīti sotindriyavikkhepanivāraṇametaṃ .
Sādhukaṃ manasi karohīti manasikāre daḷhīkammaniyojanena manindriyavikkhepanivāraṇaṃ .
Purimañcettha byañjanavipallāsaggāhavāraṇaṃ , pacchimaṃ atthavipallāsaggāhavāraṇaṃ .
Purimena ca dhammassavane niyojeti , pacchimena sutānaṃ dhammānaṃ dhāraṇūpaparikkhādīsu .
Purimena ca sabyañjano ayaṃ dhammo , tasmā savanīyoti dīpetiP1.172 .
Pacchimena sattho , tasmā sādhukaṃ manasi kātabboti .
SādhukapadaṃV1.142 vā ubhayapadehi yojetvā yasmā ayaṃ dhammo dhammagambhīro ceva desanāgambhīro ca , tasmā suṇāhi sādhukaṃ , yasmā atthagambhīro ca paṭivedhagambhīro ca , tasmā sādhukaṃ manasi karohīti evaṃ yojanā veditabbā .
Bhāsissāmīti sakkā mahārājāti evaṃ paṭiññātaṃ sāmaññaphaladesanaṃ vitthārato bhāsissāmi .
‘‘ Desessāmī ’’ ti hi saṅkhittadīpanaṃ hoti .
Bhāsissāmīti vitthāradīpanaṃ .
Tenāha vaṅgīsatthero –
‘‘ Saṅkhittenapi deseti , vitthārenapi bhāsati ;
Sāḷikāyiva nigghoso , paṭibhānaṃ udīrayī ’’ ti .( saṃ . ni .1.214);
Evaṃ vutte ussāhajāto hutvā –
‘‘ evaṃ , bhante ’’ ti kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato paccassosi bhagavato vacanaṃ sampaṭicchi , paṭiggahesīti vuttaṃ hoti .
190. Athassa bhagavā etadavoca , etaṃ avoca , idāni vattabbaṃ ‘‘ idha mahārājā ’’ tiādiṃ sakalaṃ suttaṃ avocāti attho .
Tattha idhāti desāpadese nipāto , svāyaṃ katthaci lokaṃ upādāya vuccati .
Yathāha –
‘‘ idha tathāgato loke uppajjatī ’’ ti .
Katthaci sāsanaṃ yathāhaM1.156 –
‘‘ idheva , bhikkhave , paṭhamo samaṇo , idha dutiyo samaṇo ’’ ti ( a . ni .4.241).
Katthaci okāsaṃ .
Yathāha –
‘‘ Idheva tiṭṭhamānassa , devabhūtassa me sato ;
Punarāyu ca me laddho , evaṃ jānāhi mārisā ’’ ti .( dī . ni .2.369);
Katthaci padapūraṇamattameva .
Yathāha ‘‘ idhāhaṃ , bhikkhave , bhuttāvī assaṃ pavārito ’’ ti ( ma . ni .1.30).
Idha pana lokaṃ upādāya vuttoti veditabbo .
Mahārājāti yathā paṭiññātaṃ desanaṃ desetuṃ puna mahārājāti ālapati .
Idaṃ vuttaṃ hoti –
‘‘ mahārāja imasmiṃ lokeP1.173 tathāgato uppajjati arahaṃ … pe … buddho bhagavā ’’ ti .
Tattha tathāgatasaddo brahmajāle vutto .
Arahantiādayo visuddhimagge vitthāritā .
Loke uppajjatīti ettha pana lokoti – okāsaloko sattaloko saṅkhāralokoti tividho .
Idha pana sattaloko adhippeto .
Sattaloke uppajjamānopi ca tathāgato na devaloke , na brahmaloke , manussalokeva uppajjati .
Manussalokepi na aññasmiṃ cakkavāḷe , imasmiṃyeva cakkavāḷe .
Tatrāpi na sabbaṭṭhānesu ,‘‘ puratthimāya disāya gajaṅgalaṃ nāma nigamo tassāparena mahāsālo , tato parā paccantimā janapadāV1.143 orato majjhe , puratthimadakkhiṇāya disāya salaḷavatī nāma nadī .
Tato parā paccantimā janapadā , orato majjhe , dakkhiṇāya disāya setakaṇṇikaṃ nāma nigamo , tato parā paccantimā janapadā , orato majjhe , pacchimāya disāya thūṇaṃ nāma brāhmaṇagāmo , tato parā paccantimā janapadā , orato majjhe , uttarāya disāya usiraddhajo nāma pabbato , tato parā paccantimā janapadā orato majjhe ’’ ti evaṃ paricchinne āyāmato tiyojanasate , vitthārato aḍḍhateyyayojanasate , parikkhepato navayojanasate majjhimapadese uppajjati .
Na kevalañca tathāgato , paccekabuddhā , aggasāvakā , asītimahātherā , buddhamātā , buddhapitā , cakkavattī rājā aññe ca sārappattā brāhmaṇagahapatikā etthevuppajjanti .
TatthaM1.157 tathāgato sujātāya dinnamadhupāyāsabhojanato yāva arahattamaggo , tāva uppajjati nāma , arahattaphale uppanno nāma .
Mahābhinikkhamanato vā yāva arahattamaggo .
Tusitabhavanato vā yāva arahattamaggo .
Dīpaṅkarapādamūlato vā yāva arahattamaggo , tāva uppajjati nāma , arahattaphaleP1.174 uppanno nāma .
Idha sabbapaṭhamaṃ uppannabhāvaṃ sandhāya uppajjatīti vuttaṃ .
Tathāgato loke uppanno hotīti ayañhettha attho .
So imaṃ lokan ti so bhagavā imaṃ lokaṃ .
Idāni vattabbaṃ nidasseti .
Sadevakan ti saha devehi sadevakaṃ .
Evaṃ saha mārena samārakaṃ , saha brahmunā sabrahmakaṃ , saha samaṇabrāhmaṇehi sassamaṇabrāhmaṇiṃ .
Pajātattā pajā , taṃ pajaṃ .
Saha devamanussehi sadevamanussaṃ .
Tattha sadevakavacanena pañca kāmāvacaradevaggahaṇaṃ veditabbaṃ .
Samāraka – vacanena chaṭṭhakāmāvacaradevaggahaṇaṃ .
Sabrahmakavacanena brahmakāyikādibrahmaggahaṇaṃ .
Sassamaṇabrāhmaṇīvacanena sāsanassa paccatthikapaccāmittasamaṇabrāhmaṇaggahaṇaṃ , samitapāpabāhitapāpasamaṇabrāhmaṇaggahaṇañca .
Pajāvacanena sattalokaggahaṇaṃ .
Sadevamanussavacanena sammutidevaavasesamanussaggahaṇaṃ .
Evamettha tīhi padehi okāsalokena saddhiṃ sattaloko .
Dvīhi pajāvasena sattalokova gahitoti veditabbo .
Aparo nayo , sadevakaggahaṇena arūpāvacaradevaloko gahito .
Samārakaggahaṇena cha kāmāvacaradevaloko .
Sabrahmakaggahaṇena rūpī brahmaloko .
Sassamaṇabrāhmaṇādiggahaṇena catuparisavasena sammutidevehi vā saha manussaloko , avasesasabbasattaloko vā .
Api cettha sadevakavacanena ukkaṭṭhaparicchedato sabbassa lokassa sacchikatabhāvamāha .
TatoV1.144 yesaṃ ahosi –
‘‘ māro mahānubhāvo cha kāmāvacarissaro vasavattī , kiṃ sopi etena sacchikato ’’ ti , tesaṃP1.175 vimatiṃ vidhamanto ‘‘ samārakan ’’ ti āha .
Yesaṃ pana ahosi –
‘‘ brahmā mahānubhāvo ekaṅguliyā ekasmiṃ cakkavāḷasahasse ālokaṃ pharati , dvīhiM1.158 … pe … dasahi aṅgulīhi dasasu cakkavāḷasahassesu ālokaṃ pharati .
Anuttarañca jhānasamāpattisukhaṃ paṭisaṃvedeti , kiṃ sopi sacchikato ’’ ti , tesaṃ vimatiṃ vidhamanto sabrahmakan ti āha .
Tato ye cintesuṃ –
‘‘ puthū samaṇabrāhmaṇā sāsanassa paccatthikā , kiṃ tepi sacchikatā ’’ ti , tesaṃ vimatiṃ vidhamanto sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajan ti āha .
Evaṃ ukkaṭṭhukkaṭṭhānaṃ sacchikatabhāvaṃ pakāsetvā atha sammutideve avasesamanusse ca upādāya ukkaṭṭhaparicchedavasena sesasattalokassa sacchikatabhāvaṃ pakāsento sadevamanussan ti āha .
Ayamettha bhāvānukkamo .
Porāṇā panāhu sadevakan ti devehi saddhiṃ avasesalokaṃ .
Samārakan ti mārena saddhiṃ avasesalokaṃ .
Sabrahmakan ti brahmehi saddhiṃ avasesalokaṃ .
Evaṃ sabbepi tibhavūpage satte tīhākārehi tīsu padesu pakkhipitvā puna dvīhi padehi pariyādiyanto sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussan ti āha .
Evaṃ pañcahipi padehi tena tenākārena tedhātukameva pariyādinnanti .
Sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedetīti ettha pana sayan ti sāmaṃ aparaneyyo hutvā .
Abhiññāti abhiññāya , adhikena ñāṇena ñatvāti attho .
Sacchikatvāti paccakkhaṃ katvā , etena anumānādipaṭikkhepo kato hoti .
Pavedetīti bodheti viññāpeti pakāseti .
So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ … pe … pariyosānakalyāṇan ti so bhagavā sattesu kāruññataṃ paṭicca hitvāpi anuttaraṃ vivekasukhaṃ dhammaṃ deseti .
Tañca kho appaṃ vā bahuṃ vā desento ādikalyāṇādippakārameva deseti .
Ādimhipi , kalyāṇaṃ bhaddakaṃ anavajjameva katvā deseti , majjhepi , pariyosānepi , kalyāṇaṃ bhaddakaṃ anavajjameva katvā desetīti vuttaṃ hoti .
Tattha atthi desanāya ādimajjhapariyosānaṃ , atthi sāsanassa .
Desanāya tāva catuppadikāyapi gāthāya paṭhamapādo ādi nāma , tato dve majjhaṃ nāma , ante eko pariyosānaṃ nāma .
Ekānusandhikassa suttassa nidānaṃ ādi , idamavocāti pariyosānaṃ , ubhinnamantarāM1.159 majjhaṃ .
AnekānusandhikassaP1.176 suttassa paṭhamānusandhi ādi , ante anusandhi pariyosānaṃ , majjhe eko vā dve vā bahū vā majjhameva .
Sāsanassa pana sīlasamādhivipassanā ādi nāma .
Vuttampi cetaṃ –
‘‘ ko cādi kusalānaṃV1.145 dhammānaṃ ?
Sīlañca suvisuddhaṃ diṭṭhi ca ujukā ’’ ti ( saṃ . ni .5.369).
‘‘ Atthi , bhikkhave , majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā ’’ ti evaṃ vutto pana ariyamaggo majjhaṃ nāma .
Phalañceva nibbānañca pariyosānaṃ nāma .
‘‘ Etadatthamidaṃ , brāhmaṇa , brahmacariyaṃ , etaṃ sāraṃ , etaṃ pariyosānan ’’ ti ( ma . ni .1.324) hi ettha phalaṃ pariyosānanti vuttaṃ .
‘‘ Nibbānogadhaṃ hi , āvuso visākha , brahmacariyaṃ vussati , nibbānaparāyanaṃ nibbānapariyosānan ’’ ti ( ma . ni .1.466) ettha nibbānaṃ pariyosānanti vuttaṃ .
Idha desanāya ādimajjhapariyosānaṃ adhippetaṃ .
Bhagavā hi dhammaṃ desento ādimhi sīlaṃ dassetvā majjhe maggaṃ pariyosāne nibbānaṃ dasseti .
Tena vuttaṃ –
‘‘ so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇan ’’ ti .
Tasmā aññopi dhammakathiko dhammaṃ kathento –
‘‘ Ādimhi sīlaṃ dasseyya , majjhe maggaṃ vibhāvaye ;
Pariyosānamhi nibbānaṃ , esā kathikasaṇṭhitī ’’ ti .
Sātthaṃ sabyañjanan ti yassa hi yāgubhattaitthipurisādivaṇṇanānissitā desanā hoti , na so sātthaṃ deseti .
Bhagavā pana tathārūpaṃ desanaṃ pahāya catusatipaṭṭhānādinissitaṃ desanaṃ deseti .
Tasmā sātthaṃ desetīti vuccati .
Yassa pana desanā ekabyañjanādiyuttā vā sabbaniroṭṭhabyañjanā vā sabbavissaṭṭhasabbaniggahītabyañjanā vā , tassa damiḷakirātasavarādimilakkhūnaṃ bhāsā viya byañjanapāripūriyā abhāvato abyañjanā nāma desanā hoti .
Bhagavā pana –
‘‘ SithilaṃP1.177 dhanitañca dīgharassaṃ , garukaṃ lahukañca niggahītaṃ ;
Sambandhavavatthitaṃ vimuttaṃ , dasadhā byañjanabuddhiyā pabhedo ’’ ti .
EvaṃM1.160 vuttaṃ dasavidhaṃ byañjanaṃ amakkhetvā paripuṇṇabyañjanameva katvā dhammaṃ deseti , tasmā sabyañjanaṃ dhammaṃ desetīti vuccati .
Kevalaparipuṇṇan ti ettha kevalan ti sakalādhivacanaṃ .
Paripuṇṇan ti anūnādhikavacanaṃ .
Idaṃ vuttaṃ hoti sakalaparipuṇṇameva deseti , ekadesanāpi aparipuṇṇā natthīti .
Upanetabbaapanetabbassa abhāvato kevalaparipuṇṇanti veditabbaṃ .
Parisuddhan ti nirupakkilesaṃ .
Yo hi imaṃ dhammadesanaṃ nissāya lābhaṃ vā sakkāraṃ vā labhissāmīti deseti , tassa aparisuddhā desanā hoti .
Bhagavā pana lokāmisanirapekkho hitapharaṇenaV1.146 mettābhāvanāya muduhadayo ullumpanasabhāvasaṇṭhitena cittena deseti .
Tasmā parisuddhaṃ dhammaṃ desetīti vuccati .
Brahmacariyaṃ pakāsetīti ettha panāyaṃ brahmacariya-saddo dāne veyyāvacce pañcasikkhāpadasīle appamaññāsu methunaviratiyaṃ sadārasantose vīriye uposathaṅgesu ariyamagge sāsaneti imesvatthesu dissati .
‘‘ Kiṃ te vataṃ kiṃ pana brahmacariyaṃ ,
Kissa suciṇṇassa ayaṃ vipāko ;
Iddhī jutī balavīriyūpapatti ,
Idañca te nāga , mahāvimānaṃ .
Ahañca bhariyā ca manussaloke ,
Saddhā ubho dānapatī ahumhā ;
Opānabhūtaṃ me gharaṃ tadāsi ,
Santappitā samaṇabrāhmaṇā ca .
TaṃP1.178 me vataṃ taṃ pana brahmacariyaṃ ,
Tassa suciṇṇassa ayaṃ vipāko ;
Iddhī jutī balavīriyūpapatti ,
Idañca me dhīra mahāvimānan ’’ ti .( jā .2.17.1595);
Imasmiñhi puṇṇakajātake dānaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ Kena pāṇi kāmadado , kena pāṇi madhussavo ;
Kena te brahmacariyena , puññaṃ pāṇimhi ijjhati .
TenaM1.161 pāṇi kāmadado , tena pāṇi madhussavo ;
Tena me brahmacariyena , puññaṃ pāṇimhi ijjhatī ’’ ti .( pe . va .275,277);
ImasmiṃV1.147 aṅkurapetavatthumhi veyyāvaccaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ Evaṃ , kho taṃ bhikkhave , tittiriyaṃ nāma brahmacariyaṃ ahosī ’’ ti ( cūḷava .311) imasmiṃ tittirajātake pañcasikkhāpadasīlaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ Taṃ kho pana me , pañcasikha , brahmacariyaṃ neva nibbidāya na virāgāya na nirodhāya … pe … yāvadeva brahmalokūpapattiyā ’’ ti ( dī . ni .2.329) imasmiṃ mahāgovindasutte catasso appamaññāyo brahmacariyanti vuttā .
‘‘ Pare abrahmacārī bhavissanti , mayamettha brahmacārī bhavissāmā ’’ ti ( ma . ni .1.83) imasmiṃ sallekhasutte methunavirati brahmacariyanti vuttā .
‘‘ Mayañca bhariyā nātikkamāma ,
Amhe ca bhariyā nātikkamanti ;
Aññatra tāhi brahmacariyaṃ carāma ,
Tasmā hi amhaṃ daharā na mīyare ’’ ti .( jā .1.4.97);
Mahādhammapālajātake sadārasantoso brahmacariyanti vutto .
‘‘ AbhijānāmiP1.179 kho panāhaṃ , sāriputta , caturaṅgasamannāgataṃ brahmacariyaṃ caritā , tapassī sudaṃ homī ’’ ti ( ma . ni .1.155) lomahaṃsanasutte vīriyaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
‘‘ Hīnena brahmacariyena , khattiye upapajjati ;
Majjhimena ca devattaṃ , uttamena visujjhatī ’’ ti .( jā .1.8.75);
Evaṃ nimijātake attadamanavasena kato aṭṭhaṅgiko uposatho brahmacariyanti vutto .
‘‘ Idaṃ kho pana me , pañcasikha , brahmacariyaṃ ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya … pe … ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo ’’ ti ( dī . ni .2.329) mahāgovindasuttasmiṃyeva ariyamaggo brahmacariyanti vutto .
‘‘ Tayidaṃ brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitan ’’ ti ( dī . ni .3.174) pāsādikasutte sikkhattayasaṅgahitaṃ sakalasāsanaṃ brahmacariyanti vuttaṃ .
Imasmimpi ṭhāne idameva brahmacariyanti adhippetaṃ .
Tasmā brahmacariyaṃ pakāsetīti so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ … pe … parisuddhaṃ .
Evaṃ desento ca sikkhattayasaṅgahitaṃ sakalasāsanaṃ brahmacariyaṃ pakāsetītiM1.162 evamettha attho daṭṭhabbo .
Brahmacariyan ti seṭṭhaṭṭhena brahmabhūtaṃ cariyaṃ .
Brahmabhūtānaṃ vā buddhādīnaṃ cariyanti vuttaṃ hoti .
191. Taṃ dhamman tiV1.148 taṃ vuttappakārasampadaṃ dhammaṃ .
Suṇāti gahapati vāti kasmā paṭhamaṃ gahapatiṃ niddisati ?
Nihatamānattā , ussannattā ca .
Yebhuyyena hi khattiyakulato pabbajitā jātiṃ nissāya mānaṃ karonti .
Brāhmaṇakulā pabbajitā mante nissāya mānaṃ karonti .
Hīnajaccakulā pabbajitā attano attano vijātitāya patiṭṭhātuṃ na sakkonti .
Gahapatidārakā pana kacchehi sedaṃ muñcantehi piṭṭhiyā loṇaṃ pupphamānāya bhūmiṃ kasitvā tādisassa mānassa abhāvato nihatamānadappā honti .
Te pabbajitvāP1.180 mānaṃ vā dappaṃ vā akatvā yathābalaṃ sakalabuddhavacanaṃ uggahetvā vipassanāya kammaṃ karontā sakkonti arahatte patiṭṭhātuṃ .
Itarehi ca kulehi nikkhamitvā pabbajitā nāma na bahukā , gahapatikāva bahukā .
Iti nihatamānattā ussannattā ca paṭhamaṃ gahapatiṃ niddisatīti .
Aññatarasmiṃ vāti itaresaṃ vā kulānaṃ aññatarasmiṃ .
Paccājātoti patijāto .
Tathāgate saddhaṃ paṭilabhatīti parisuddhaṃ dhammaṃ sutvā dhammassāmimhi tathāgate –
‘‘ sammāsambuddho vata so bhagavā ’’ ti saddhaṃ paṭilabhati .
Iti paṭisañcikkhatīti evaṃ paccavekkhati .
Sambādho gharāvāsoti sacepi saṭṭhihatthe ghare yojanasatantarepi vā dve jāyampatikā vasanti , tathāpi nesaṃ sakiñcanasapalibodhaṭṭhena gharāvāso sambādhoyeva .
Rajopathoti rāgarajādīnaṃ uṭṭhānaṭṭhānan ti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Āgamanapathotipi vadanti .
Alagganaṭṭhena abbhokāso viyāti abbhokāso .
Pabbajito hi kūṭāgāraratanapāsādadevavimānādīsu pihitadvāravātapānesu paṭicchannesu vasantopi neva laggati , na sajjati , na bajjhati .
Tena vuttaṃ –
‘‘ abbhokāso pabbajjā ’’ ti .
Api ca sambādho gharāvāso kusalakiriyāya okāsābhāvato .
Rajopatho asaṃvutasaṅkāraṭṭhānaṃ viya rajānaṃ kilesarajānaṃ sannipātaṭṭhānato .
Abbhokāso pabbajjā kusalakiriyāya yathāsukhaṃ okāsasabbhāvato .
NayidaṃM1.163 sukaraṃ … pe … pabbajeyyan ti etthāyaṃ saṅkhepakathā , yadetaṃ sikkhattayabrahmacariyaṃ ekampi divasaṃ akhaṇḍaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparipuṇṇaṃ , caritabbaṃ ekadivasampi ca kilesamalena amalīnaṃ katvā carimakacittaṃ pāpetabbatāya ekantaparisuddhaṃP1.181 .
Saṅkhalikhitan ti likhitasaṅkhasadisaṃ dhotasaṅkhasappaṭibhāgaṃ caritabbaṃ .
Idaṃ na sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā agāramajjhe vasantena ekantaparipuṇṇaṃ … pe … carituṃ , yaṃnūnāhaṃ kese ca massuñca ohāretvā kasāyarasapītatāya kāsāyāni brahmacariyaṃ carantānaṃ anucchavikāni vatthāni acchādetvā paridahitvā agārasmā nikkhamitvā anagāriyaṃ pabbajeyyanti .
Ettha ca yasmāV1.149 agārassa hitaṃ kasivāṇijjādikammaṃ agāriyanti vuccati , tañca pabbajjāya natthi , tasmā pabbajjā anagāriyanti ñātabbā , taṃ anagāriyaṃ .
Pabbajeyyan ti paṭipajjeyyaṃ .
192-193.
Appaṃ vāti sahassato heṭṭhā bhogakkhandho appo nāma hoti , sahassato paṭṭhāya mahā .
Ābandhanaṭṭhena ñātiyeva ñātiparivaṭṭo .
Sopi vīsatiyā heṭṭhā appo nāma hoti , vīsatiyā paṭṭhāya mahā .
Pātimokkhasaṃvarasaṃvutoti pātimokkhasaṃvarena samannāgato .
Ācāragocarasampannoti ācārena ceva gocarena ca sampanno .
Aṇumattesūti appamattakesu .
Vajjesūti akusaladhammesu .
Bhayadassāvīti bhayadassī .
Samādāyāti sammā ādiyitvā .
Sikkhati sikkhāpadesūti sikkhāpadesu taṃ taṃ sikkhāpadaṃ samādiyitvā sikkhati .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana visuddhimagge vutto .
Kāyakammavacīkammena samannāgato kusalena parisuddhājīvoti ettha ācāragocaraggahaṇeneva ca kusale kāyakammavacīkamme gahitepi yasmā idaṃ ājīvapārisuddhisīlaṃ nāma na ākāse vā rukkhaggādīsu vā uppajjati , kāyavacīdvāresuyeva pana uppajjati ;
tasmā tassa uppattidvāradassanatthaṃ kāyakammavacīkammena samannāgato kusalenāti vuttaṃ .
Yasmā pana tena samannāgato , tasmā parisuddhājīvo .
SamaṇamuṇḍikaputtasuttantavasenaP1.182 ( ma . ni .2.260) vā evaṃ vuttaṃ .
Tattha hi ‘‘ katame ca , thapati , kusalā sīlā ?
KusalaṃM1.164 kāyakammaṃ , kusalaṃ vacīkammaṃ , parisuddhaṃ ājīvampi kho ahaṃ thapati sīlasmiṃ vadāmī ’’ ti vuttaṃ .
Yasmā pana tena samannāgato , tasmā parisuddhājīvoti veditabbo .
Sīlasampannoti brahmajāle vuttena tividhena sīlena samannāgato hoti .
Indriyesu guttadvāroti manacchaṭṭhesu indriyesu pihitadvāro hoti .
Satisampajaññena samannāgatoti abhikkante paṭikkantetiādīsu sattasu ṭhānesu satiyā ceva sampajaññena ca samannāgato hoti .
Santuṭṭhoti catūsu paccayesu tividhena santosena santuṭṭho hoti .