Issues
Select Version
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā
Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā

Oṭṭhaddhalicchavīvatthuvaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Oṭṭhaddhalicchavīvatthuvaṇṇanā

361. Oṭṭhaddhoti addhoṭṭhatāya evaṃladdhanāmo .
Mahatiyā licchavīparisāyāti purebhattaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dānaṃ datvā bhagavato santike uposathaṅgāni adhiṭṭhahitvā gandhamālādīni gāhāpetvā ugghosanāya mahatiṃ licchavirājaparisaṃ sannipātāpetvā tāya nīlapītādivaṇṇavatthābharaṇavilepanapaṭimaṇḍitāyaV1.250 tāvatiṃsaparisasappaṭibhāgāya mahatiyā licchaviparisāya saddhiṃ upasaṅkami .
Akālo kho mahālītiM1.277 tassa oṭṭhaddhassa mahālīti mūlanāmaṃ , tena mūlanāmamattena naṃ thero mahālīti ālapati .
Ekamantaṃ nisīdīti patirūpāsu rukkhacchāyāsu tāya licchaviparisāya saddhiṃ ratanattayassa vaṇṇaṃ kathayanto nisīdi .
362. Sīho samaṇuddesoti āyasmato nāgitassa bhāgineyyo sattavassakāle pabbajitvā sāsane yuttapayutto ‘‘ sīho ’’ ti evaṃnāmako sāmaṇero , so kira taṃ mahāparisaṃ disvā –
‘‘ ayaṃ parisā mahatī , sakalaṃ vihāraṃ pūretvā nisinnā , addhā bhagavā ajja imissā parisāya mahantena ussāhena dhammaṃ desessati , yaṃnūnāhaṃ upajjhāyassācikkhitvā bhagavato mahāparisāya sannipatitabhāvaṃ ārocāpeyyan ’’ ti cintetvā yenāyasmā nāgito tenupasaṅkami .
Bhante kassapāti theraṃ gottena ālapati .
Esā janatāti eso janasamūho .
Tvaññeva bhagavato ārocehīti sīho kira bhagavato vissāsiko , ayañhi thero thūlasarīro , tenassa sarīragarutāya uṭṭhānanisajjādīsu ālasiyabhāvo īsakaṃ appahīno viya hoti .
Athāyaṃ sāmaṇero bhagavato kālena kālaṃ vattaṃ karoti .
Tena naṃ thero ‘‘ tvampi dasabalassa vissāsiko ’’ ti vatvā gaccha tvaññevārocehīti āha .
Vihārapacchāyāyan ti vihārachāyāyaṃ , kūṭāgāramahāgehacchāyāya pharitokāseti attho .
Sā kira kūṭāgārasālā dakkhiṇuttaratoP1.311 dīghā pācīnamukhā , tenassā purato mahatī chāyā patthaṭā hoti , sīho tattha bhagavato āsanaṃ paññapesi .
363. Atha kho bhagavā dvārantarehi ceva vātapānantarehi ca nikkhamitvā vidhāvantāhi vippharantīhi chabbaṇṇāhi buddharasmīhi saṃsūcitanikkhamano valāhakantarato puṇṇacando viya kūṭāgārasālato nikkhamitvā paññattavarabuddhāsane nisīdi .
Tena vuttaṃ –
‘‘ atha kho bhagavā vihārā nikkhamma vihārapacchāyāya paññatte āsane nisīdī ’’ ti .
364-365.
PurimāniM1.278 , bhante , divasāni purimatarānīti ettha hiyyo divasaṃ purimaṃ nāma , tato paraṃ purimataraṃ .
Tato paṭṭhāya pana sabbāni purimāni ceva purimatarāni ca honti .
Yadaggeti mūladivasato paṭṭhāya yaṃ divasaṃ aggaṃ parakoṭiṃ katvā viharāmīti attho , yāva vihāsinti vuttaṃ hoti .
Idāni tassa parimāṇaṃ dassento ‘‘ naciraṃ tīṇi vassānī ’’ ti āha .
Atha vā yadaggeti yaṃ divasaṃ aggaṃ katvā naciraṃ tīṇi vassāni viharāmītipi atthoV1.251 .
Yaṃ divasaṃ ādiṃ katvā naciraṃ vihāsiṃ tīṇiyeva vassānīti vuttaṃ hoti .
Ayaṃ kira bhagavato pattacīvaraṃ gaṇhanto tīṇi saṃvaccharāni bhagavantaṃ upaṭṭhāsi , taṃ sandhāya evaṃ vadati .
Piyarūpānīti piyajātikāni sātajātikāni .
Kāmūpasaṃhitānīti kāmassādayuttāni .
Rajanīyānīti rāgajanakāni .
No ca kho dibbāni saddānīti kasmā sunakkhatto tāni na suṇāti ?
So kira bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dibbacakkhuparikammaṃ yāci , tassa bhagavā ācikkhi , so yathānusiṭṭhaṃ paṭipanno dibbacakkhuṃ uppādetvā devatānaṃ rūpāni disvā cintesi ‘‘ imasmiṃ sarīrasaṇṭhāne saddena madhurena bhavitabbaṃ , kathaṃ nu kho naṃ suṇeyyan ’’ ti bhagavantaṃ upasaṅkamitvā dibbasotaparikammaṃ pucchi .
Ayañca atīte ekaṃ sīlavantaṃ bhikkhuṃ kaṇṇasakkhaliyaṃ paharitvāP1.312 badhiramakāsi .
Tasmā parikammaṃ karontopi abhabbo dibbasotādhigamāya .
Tenassa na bhagavā parikammaṃ kathesi .
So ettāvatā bhagavati āghātaṃ bandhitvā cintesi –
‘‘ addhā samaṇassa gotamassa evaṃ hoti –
‘ ahampi khattiyo ayampi khattiyo , sacassa ñāṇaṃ vaḍḍhissati , ayampi sabbaññū bhavissatī ’ ti usūyāya mayhaṃ na kathesī ’’ ti .
So anukkamena gihibhāvaṃ patvā tamatthaṃ mahālilicchavino kathento evamāha .
366-371.
Ekaṃsabhāvitoti ekaṃsāya ekakoṭṭhāsāya bhāvito , dibbānaṃ vā rūpānaṃ dassanatthāya dibbānaṃ vā saddānaṃ savanatthāya bhāvitoti attho .
Tiriyan ti anudisāya .
Ubhayaṃsabhāvitoti ubhayaṃsāya ubhayakoṭṭhāsāya bhāvitoti attho .
Ayaṃ kho mahāli hetūti ayaṃ dibbānaṃyeva rūpānaṃ dassanāya ekaṃsabhāvito samādhi hetu .
Imamatthaṃ sutvā so licchavī cintesi –
‘‘ idaṃ dibbasotena saddasuṇanaṃ imasmiṃ sāsane uttamatthabhūtaṃ maññe imassa nūna atthāya eteM1.279 bhikkhū paññāsampi saṭṭhipi vassāni apaṇṇakaṃ brahmacariyaṃ caranti , yaṃnūnāhaṃ dasabalaṃ etamatthaṃ puccheyyan ’’ ti .
372. Tato tamatthaṃ pucchanto ‘‘ etāsaṃ nūna , bhante ’’ tiādimāha .
Samādhibhāvanānan ti ettha samādhiyeva samādhibhāvanā , ubhayaṃsabhāvitānaṃ samādhīnanti attho .
Atha yasmā sāsanato bāhirā etā samādhibhāvanā , na ajjhattikā .
Tasmā tā paṭikkhipitvā yadatthaṃ bhikkhū brahmacariyaṃ caranti , taṃ dassento bhagavā ‘‘ na kho mahālī ’’ tiādimāha .