1. Indakasuttavaṇṇanā
235. Yakkhasaṃyuttassa
V1.263M1.274 paṭhameP1.300 indakassāti indakūṭanivāsino yakkhassa .Yakkhato hi kūṭena , kūṭato ca yakkhena nāmaṃ laddhaṃ .
Rūpaṃ na jīvanti vadantīti yadi buddhā rūpaṃ jīvanti na vadanti , yadi rūpaṃ satto puggaloti evaṃ na vadantīti attho .
Kathaṃ nvayan ti kathaṃ nu ayaṃ ?
Kutassa aṭṭhīyakapiṇḍametīti assa sattassa aṭṭhiyakapiṇḍañca kuto āgacchati ?
Ettha ca aṭṭhiggahaṇena tīṇi aṭṭhisatāni , yakapiṇḍaggahaṇena nava maṃsapesisatāni gahitāni .
Yadi rūpaṃ na jīvo , athassa imāni ca aṭṭhīni imā ca maṃsapesiyo kuto āgacchantīti pucchati .
Kathaṃ nvayaṃ sajjati gabbharasmin ti kena nu kāraṇena ayaṃ satto mātukucchismiṃ sajjati laggati , tiṭṭhatīti ?
Puggalavādī kiresa yakkho ,‘‘ ekappahāreneva satto mātukucchismiṃ nibbattatī ’’ ti gahetvā gabbhaseyyakasattassa mātā macchamaṃsādīni khādati , sabbāni ekarattivāsena pacitvā pheṇaṃ viya vilīyanti .
Yadi rūpaṃ satto na bhaveyya , evameva vilīyeyyāti laddhiyā evamāha .
Athassa bhagavā –
‘‘ na mātukucchismiṃ ekappahāreneva nibbattati , anupubbena pana vaḍḍhatī ’’ ti dassento paṭhamaṃ kalalaṃ hotītiādimāha .
Tattha paṭhaman ti paṭhamena paṭisandhiviññāṇena saddhiṃ tissoti vā phussoti vā nāmaṃ natthi , atha kho tīhi jātiuṇṇaṃsūhi katasuttagge saṇṭhitatelabinduppamāṇaṃ kalalaṃ hoti , yaṃ sandhāya vuttaṃ –
‘‘ Tilatelassa yathā bindu , sappimaṇḍo anāvilo ;
Evaṃ vaṇṇappaṭibhāgaṃ , kalalaṃ sampavuccatī ’’ ti .
Kalalā
V1.264P1.301 hoti abbudan ti tasmā kalalā sattāhaccayena maṃsadhovanaudakavaṇṇaṃ abbudaṃ nāma hoti , kalalanti nāmaṃ antaradhāyati .Vuttampi cetaṃ –
‘‘ Sattāhaṃ kalalaṃ hoti , paripakkaṃ samūhataṃ ;
Vivaṭṭamānaṃ tabbhāvaṃ , abbudaṃ nāma jāyatī ’’ ti .
Abbudā
M1.275 jāyate pesīti tasmāpi abbudā sattāhaccayena vilīnatipusadisā pesi nāma sañjāyati .Sā maricaphāṇitena dīpetabbā .
Gāmadārikā hi supakkāni maricāni gahetvā sāṭakante bhaṇḍikaṃ katvā pīḷetvā maṇḍaṃ ādāya kapāle pakkhipitvā ātape ṭhapenti , taṃ sukkhamānaṃ sabbabhāgehi muccati .
Evarūpā pesi hoti , abbudanti nāmaṃ antaradhāyati .
Vuttampi cetaṃ –
‘‘ Sattāhaṃ abbudaṃ hoti , paripakkaṃ samūhataṃ ;
Vivaṭṭamānaṃ tabbhāvaṃ , pesi nāma pajāyatī ’’ ti .
Pesi nibbattatī ghanoti tato pesito sattāhaccayena kukkuṭaṇḍasaṇṭhāno ghano nāma maṃsapiṇḍo nibbattati , pesīti nāmaṃ antaradhāyati .
Vuttampi cetaṃ –
‘‘ Sattāhaṃ pesi bhavati , paripakkaṃ samūhataṃ ;
Vivaṭṭamānaṃ tabbhāvaṃ , ghanoti nāma jāyati .
‘‘ Yathā kukkuṭiyā aṇḍaṃ , samantā parimaṇḍalaṃ ;
Evaṃ ghanassa saṇṭhānaṃ , nibbattaṃ kammapaccayā ’’ ti .
Ghanā pasākhā jāyantīti pañcame sattāhe dvinnaṃ hatthapādānaṃ sīsassa catthāya pañca pīḷakā jāyanti , yaṃ sandhāyetaṃ vuttaṃ ‘‘ pañcame , bhikkhave , sattāhe pañca pīḷakā saṇṭhahanti kammato ’’ ti .
Ito
V1.265 paraṃ chaṭṭhasattamādīni sattāhāni atikkamma desanaṃ saṅkhipitvā dvācattālīse sattāhe pariṇatakālaṃ gahetvā dassento kesātiādimāha .Tattha kesā lomā nakhāpi cāti dvācattālīse sattāhe etāni jāyanti .
Tena so tattha yāpetīti tassa hi nābhito uṭṭhito nāḷo mātu udarapaṭalena ekābaddho hoti , so uppaladaṇḍako viya chiddo , tena āhāraraso saṃsaritvā āhārasamuṭṭhānarūpaṃ samuṭṭhāpeti .
Evaṃ so dasa māse yāpeti .
Mātukucchigato naroti mātuyā tirokucchigato , kucchiyā abbhantaragatoti attho .
Iti bhagavā
M1.276 ‘‘ evaṃ kho , yakkha , ayaṃ satto anupubbena mātukucchiyaṃ vaḍḍhati , na ekappahāreneva nibbattatī ’’ ti dasseti .Paṭhamaṃ .