2. Pañcarājasuttavaṇṇanā
123. Dutiye
V1.133 rūpāti nīlapītādibhedaṃ rūpārammaṇaṃ .Kāmānaṃ aggan ti etaṃ kāmānaṃ uttamaṃ seṭṭhanti rūpagaruko āha .
Sesesupi eseva nayo .
Yatoti yadā .
Manāpapariyantan ti
P1.151 manāpanipphattikaṃ manāpakoṭikaṃ .Tattha dve manāpāni puggalamanāpaṃ sammutimanāpañca .
Puggalamanāpaṃ nāma yaṃ ekassa puggalassa iṭṭhaṃ kantaṃ hoti , tadeva aññassa aniṭṭhaṃ akantaṃ .
Paccantavāsīnañhi gaṇḍuppādāpi iṭṭhā honti kantā manāpā , majjhimadesavāsīnaṃ atijegucchā .
Tesañca moramaṃsādīni iṭṭhāni honti , itaresaṃ tāni atijegucchāni .
Idaṃ puggalamanāpaṃ .
Itaraṃ sammutimanāpaṃ .
Iṭṭhāniṭṭhārammaṇaṃ nāma loke paṭivibhattaṃ natthi , vibhajitvā pana dassetabbaṃ .
Vibhajantena ca na atiissarānaṃ mahāsammatamahāsudassanadhammāsokādīnaṃ vasena vibhajitabbaṃ .
Tesañhi dippakappampi ārammaṇaṃ amanāpaṃ upaṭṭhāti .
Atiduggatānaṃ dullabhannapānānaṃ vasenapi na vibhajitabbaṃ .
Tesañhi kaṇājakabhattasitthānipi pūtimaṃsassa rasopi atimadhuro amatasadiso hoti .
Majjhimānaṃ pana gaṇakamahāmattaseṭṭhi kuṭumbikavāṇijādīnaṃ kālena
M1.139 iṭṭhaṃ kālena aniṭṭhaṃ labhamānānaṃ vasena vibhajitabbaṃ .Tañca panetaṃ ārammaṇaṃ javanaṃ paricchindituṃ na sakkoti .
Javanañhi iṭṭhepi rajjati aniṭṭhepi , iṭṭhepi dussati aniṭṭhepi .
Ekantato pana vipākacittaṃ iṭṭhāniṭṭhaṃ paricchindati .
Kiñcāpi hi micchādiṭṭhikā buddhaṃ vā saṅghaṃ vā mahācetiyādīni vā uḷārāni ārammaṇāni disvā akkhīni pidahanti domanassaṃ āpajjanti , dhammasaddaṃ sutvā kaṇṇe thakenti , cakkhuviññāṇasotaviññāṇāni pana tesaṃ kusalavipākāneva honti .
Kiñcāpi gūthasūkarādayo gūthagandhaṃ ghāyitvā khādituṃ labhissāmāti somanassajātā honti , gūthadassane pana nesaṃ cakkhuviññāṇaṃ , tassa gandhaghāyane ghānaviññāṇaṃ , rasasāyane jivhāviññāṇañca akusalavipākameva hoti .
Bhagavā pana puggalamanāpataṃ sandhāya te ca , mahārāja , rūpātiādimāha .
Candanaṅgalikoti idaṃ tassa upāsakassa nāmaṃ .
Paṭibhāti maṃ bhagavāti bhagavā mayhaṃ ekaṃ kāraṇaṃ upaṭṭhāti paññāyati .
Tassa te pañca rājāno āmuttamaṇikuṇḍale sajjitāya
P1.152 āpānabhūmiyā nisinnavaseneva mahatā rājānubhāvena paramena issariyavibhavena āgantvāpi dasabalassaV1.134 santike ṭhitakālato paṭṭhāya divā padīpe viya udakābhisitte aṅgāre viya sūriyuṭṭhāne khajjopanake viya ca hatappabhe hatasobhe taṃ tathāgatañca tehi sataguṇena sahassaguṇena virocamānaṃ disvā ,‘‘ mahantā vata bho buddhā nāmā ’’ ti paṭibhānaṃ udapādi .Tasmā evamāha .
Kokanadan ti padumassevetaṃ vevacanaṃ .
Pātoti kālasseva .
Siyāti bhaveyya .
Avītagandhan ti avigatagandhaṃ .
Aṅgīrasan ti sammāsambuddhaṃ .
Bhagavato hi aṅgato rasmiyo nikkhamanti , tasmā aṅgīrasoti vuccati .
Yathā kokanadasaṅkhātaṃ padumaṃ pātova phullaṃ avītagandhaṃ siyā , evameva bhagavantaṃ aṅgīrasaṃ tapantaṃ ādiccamiva antalikkhe virocamānaṃ passāti ayamettha saṅkhepattho .
Bhagavantaṃ acchādesīti bhagavato adāsīti attho .
Lokavohārato panettha īdisaṃ vacanaṃ hoti .
So kira upāsako –
‘‘ ete tathāgatassa guṇesu pasīditvā mayhaṃ pañca uttarāsaṅge
M1.140 denti , ahampi te bhagavatova dassāmī ’’ ti cintetvā adāsi .Dutiyaṃ .