5. Pabbatūpamasuttavaṇṇanā
136. Pañcame
V1.147 muddhāvasittānan ti khattiyābhisekena muddhani avasittānaṃ katābhisekānaṃ .Kāmagedhapariyuṭṭhitānan ti kāmesu gedhena pariyuṭṭhitānaṃ abhibhūtānaṃ .
Janapadatthāvariyappattānan ti
P1.167 janapade thirabhāvappattānaṃ .Rājakaraṇīyānīti rājakammāni rājūhi kattabbakiccāni .
Tesu khvāhan ti tesu ahaṃ .
Usukkamāpannoti byāpāraṃ āpanno .
Esa kira rājā divasassa tikkhattuṃ bhagavato upaṭṭhānaṃ gacchati , antarāgamanāni bahūnipi honti .
Tassa nibaddhaṃ gacchato balakāyo mahāpi hoti appopi .
Athekadivasaṃ pañcasatā corā cintayiṃsu –
‘‘ ayaṃ rājā avelāya appena balena samaṇassa gotamassa upaṭṭhānaṃ gacchati , antarāmagge naṃ gahetvā rajjaṃ gaṇhissāmā ’’ ti .
Te andhavane nilīyiṃsu .
Rājāno ca nāma mahāpuññā honti .
Atha tesaṃyeva abbhantarato eko puriso nikkhamitvā rañño ārocesi .
Rājā mahantaṃ balakāyaṃ ādāya andhavanaṃ parivāretvā te sabbe gahetvā andhavanato yāva nagaradvārā maggassa ubhosu passesu yathā aññamaññaṃ cakkhunā cakkhuṃ upanibandhitvā olokenti , evaṃ āsannāni sūlāni ropāpetvā sūlesu uttāsesi .
Idaṃ sandhāya evamāha .
Atha satthā cintesi –
‘‘ sacāhaṃ vakkhāmi ,‘ mahārāja , mādise nāma sammāsambuddhe dhuravihāre vasante tayā evarūpaṃ dāruṇaṃ kammaṃ kataṃ , ayuttaṃ te katan ’ ti , athāyaṃ rājā maṅku hutvā santhambhituṃ na sakkuṇeyya , pariyāyena dhammaṃ kathentasseva me sallakkhessatī ’’ ti dhammadesanaṃ ārabhanto
M1.154 taṃ kiṃ maññasītiādimāha .Tattha saddhāyikoti saddhātabbo , yassa tvaṃ vacanaṃ saddahasīti attho .
Paccayikoti tasseva vevacanaṃ , yassa vacanaṃ pattiyāyasīti attho .
Abbhasaman ti ākāsasamaṃ .
Nippothento āgacchatīti pathavitalato yāva akaniṭṭhabrahmalokā sabbe satte saṇhakaraṇīyaṃ tiṇacuṇṇaṃ viya karonto pisanto āgacchati .
Aññatra dhammacariyāyāti ṭhapetvā dhammacariyaṃ aññaṃ kātabbaṃ natthi , dasakusalakammapathasaṅkhātā dhammacariyāva kattabbā , bhanteti – samacariyā dīni tasseva vevacanāni .
Ārocemīti ācikkhāmi .
Paṭivedayāmīti jānāpemi .
Adhivattatīti
P1.168 ajjhottharati .Hatthiyuddhānīti nāḷāgirisadise hemakappane nāge abhiruyha yujjhitabbayuddhāni .
Gatīti nipphatti .
Visayoti okāso , samatthabhāvo vā .
Na hi sakkā tehi jarāmaraṇaṃ paṭibāhituṃ
V1.148 .Mantino mahāmattāti mantasampannā mahosadhavidhurapaṇḍitādisadisā mahāamaccā .
Bhūmigatan ti mahālohakumbhiyo pūretvā bhūmiyaṃ ṭhapitaṃ .
Vehāsaṭṭhan ti cammapasibbake pūretvā tulāsaṅghāṭādīsu laggetvā ceva niyyuhādīsu ca pūretvā ṭhapitaṃ .
Upalāpetun ti aññamaññaṃ bhindituṃ .
Yathā dve janā ekena maggena na gacchanti evaṃ kātuṃ .
Nabhaṃ āhaccāti ākāsaṃ pūretvā .
Evaṃ jarā ca maccu cāti idha dveyeva pabbatā gahitā , rājovāde pana ‘‘ jarā āgacchati sabbayobbanaṃ vilumpamānā ’’ ti evaṃ jarā maraṇaṃ byādhi vipattīti cattāropete āgatāva .
Tasmāti yasmā hatthiyuddhādīhi jarāmaraṇaṃ jinituṃ na sakkā , tasmā .
Saddhaṃ nivesayeti saddhaṃ niveseyya , patiṭṭhāpeyyāti .
Pañcamaṃ .
Tatiyo vaggo .
Iti sāratthappakāsiniyā
Saṃyuttanikāya-aṭṭhakathāya
Kosalasaṃyuttavaṇṇanā niṭṭhitā .