3. Sādhusuttavaṇṇanā
33. Tatiye
V1.56 udānaṃ udānesīti udāhāraṃ udāhari .Yathā hi yaṃ telaṃ mānaṃ gahetuṃ na sakkoti vissanditvā gacchati , taṃ avasesakoti vuccati .
Yañca jalaṃ taḷākaṃ gahetuṃ na sakkoti , ajjhottharitvā gacchati , taṃ oghoti vuccati , evamevaṃ yaṃ pītivacanaṃ hadayaṃ gahetuṃ na sakkoti , adhikaṃ hutvā anto asaṇṭhahitvā bahi nikkhamati , taṃ udānan ti vuccati .
Evarūpaṃ pītimayaṃ vacanaṃ nicchāresīti attho .
Saddhāyapi sāhu dānan ti kammañca kammaphalañca saddahitvāpi dinnadānaṃ sāhu laddhakaṃ bhaddakameva .
Āhūti
P1.61 kathenti .Kathaṃ panetaṃ ubhayaṃ samaṃ nāma hotīti ?
Jīvitabhīruko hi yujjhituṃ na sakkoti , khayabhīruko dātuṃ na sakkoti .
‘‘ Jīvitañca rakkhissāmi yujjhissāmi cā ’’ ti hi vadanto na yujjhati .
Jīvite pana ālayaṃ vissajjetvā ,‘‘ chejjaṃ vā hotu maraṇaṃ vā , gaṇhissāmetaṃ issariyan ’’ ti ussahantova yujjhati .
‘‘ Bhoge ca rakkhissāmi , dānañca dassāmī ’’ ti vadanto na dadāti .
Bhogesu pana ālayaṃ vissajjetvā mahādānaṃ dassāmīti ussahantova deti .
Evaṃ dānañca yuddhañca samaṃ hoti .
Kiñca bhiyyo ?
Appāpi santā bahuke jinantīti yathā ca yuddhe appakāpi vīrapurisā bahuke bhīrupurise jinanti , evaṃ saddhādisampanno appakampi dānaṃ dadanto bahumaccheraṃ maddati , bahuñca dānavipākaṃ adhigacchati .
Evampi dānañca yuddhañca samānaṃ .
Tenevāha –
‘‘ Appampi ce saddahāno dadāti ,
Teneva so hoti sukhī paratthā ’’ ti .
Imassa
M1.59 ca panatthassa pakāsanatthaṃ ekasāṭakabrāhmaṇavatthu ca aṅkuravatthu ca vitthāretabbaṃ .Dhammaladdhassāti dhammena samena laddhassa bhogassa dhammaladdhassa ca puggalassa .
Ettha puggalo laddhadhammo nāma adhigatadhammo ariyapuggalo .
Iti yaṃ dhammaladdhassa bhogassa dānaṃ dhammaladdhassa ariyapuggalassa dīyati , tampi sādhūti attho .
Yo dhammaladdhassāti imasmimpi gāthāpade ayameva attho .
Uṭṭhānavīriyādhigatassāti uṭṭhānena ca vīriyena ca adhigatassa bhogassa .
Vetaraṇin ti
V1.57 desanāsīsamattametaṃ .Yamassa pana vetaraṇimpi sañjīvakāḷasuttādayopi ekatiṃsamahānirayepi sabbasova atikkamitvāti attho .
Viceyya dānan ti vicinitvā dinnadānaṃ .
Tattha dve vicinanā dakkhiṇāvicinanaṃ dakkhiṇeyyavicinanañca .
Tesu lāmakalāmake paccaye apanetvā paṇītapaṇīte vicinitvā tesaṃ dānaṃ dakkhiṇāvicinanaṃ nāma .
Vipannasīle
P1.62 ito bahiddhā pañcanavutipāsaṇḍabhede vā dakkhiṇeyye pahāya sīlādiguṇasampannānaṃ sāsane pabbajitānaṃ dānaṃ dakkhiṇeyyavicinanaṃ nāma .Evaṃ dvīhākārehi viceyya dānaṃ .
Sugatappasatthan ti sugatena vaṇṇitaṃ .
Tattha dakkhiṇeyyavicinanaṃ dassento ye dakkhiṇeyyātiādimāha .
Bījāni vuttāni yathāti iminā pana dakkhiṇāvicinanaṃ āha .
Avipannabījasadisā hi vicinitvā gahitā paṇītapaṇītā deyyadhammāti .
Pāṇesupi sādhu saṃyamoti pāṇesu saṃyatabhāvopi bhaddako .
Ayaṃ devatā itarāhi kathitaṃ dānānisaṃsaṃ atikkamitvā sīlānisaṃsaṃ kathetumāraddhā .
Aheṭhayaṃ caran ti avihiṃsanto caramāno .
Parūpavādāti parassa upavādabhayena .
Bhayāti upavādabhayā .
Dānā ca kho dhammapadaṃva seyyoti dānato nibbānasaṅkhātaṃ dhammapadameva seyyo .
Pubbe ca hi pubbatare ca santoti pubbe ca kassapabuddhādikāle pubbatare ca koṇāgamanabuddhādikāle , sabbepi vā ete pubbe ca pubbatare ca santo nāmāti .
Tatiyaṃ .