4. Aruṇavatīsuttavaṇṇanā
185. Catutthe abhibhūsambhavan ti abhibhū ca sambhavo ca .
Tesu abhibhūthero sāriputtatthero viya paññāya aggo , sambhavatthero mahāmoggallāno viya samādhinā aggo .
Ujjhāyantīti avajjhāyanti , lāmakato vā cintenti .
Khiyyantīti , kinnāmetaṃ kinnāmetanti ?
Aññamaññaṃ kathenti .
Vipācentīti vitthārayantā punappunaṃ kathenti .
Heṭṭhimena upaḍḍhakāyenāti nābhito paṭṭhāya heṭṭhimakāyena .
Pāḷiyaṃ ettakameva āgataṃ .
Thero pana ‘‘ pakativaṇṇaṃ vijahitvā nāgavaṇṇaṃ gahetvā dasseti , supaṇṇavaṇṇaṃ gahetvā vā dassetī ’’ tiādinā ( paṭi . ma .3.13) nayena āgataṃ anekappakāraṃ iddhivikubbanaṃ dassesi .
Imā gāthāyo abhāsīti thero kira cintesi –
‘‘ kathaṃ desitā nu kho dhammadesanā sabbesaṃ piyā assa manāpā ’’ ti .
Tato āvajjento –
‘‘ sabbepi pāsaṇḍā sabbe devamanussā attano attano samaye purisakāraṃ
P1.222 vaṇṇayanti , vīriyassa avaṇṇavādī nāma natthi , vīriyapaṭisaṃyuttaṃ katvā desessāmi , evaṃ ayaṃ dhammadesanā sabbesaṃ piyā bhavissati manāpā ’’ ti ñatvā tīsu piṭakesu vicinitvā imā gāthā abhāsi .Tattha ārambhathāti ārambhavīriyaṃ karotha .
Nikkamathāti nikkamavīriyaṃ karotha .
Yuñjathāti payogaṃ karotha parakkamatha .
Maccuno senan ti maccuno senā nāma kilesasenā , taṃ dhunātha .
Jātisaṃsāran ti jātiñca
M1.204 saṃsārañca , jātisaṅkhātaṃ vā saṃsāraṃ .Dukkhassantaṃ karissatīti vaṭṭadukkhassa paricchedaṃ karissati .
Kiṃ pana katvā thero sahassilokadhātuṃ viññāpesīti ?
Nīlakasiṇaṃ tāva samāpajjitvā sabbattha ālokaṭṭhāne andhakāraṃ phari , odātakasiṇaṃ samāpajjitvā andhakāraṭṭhāne obhāsaṃ .
Tato ‘‘ kimidaṃ andhakāran ’’ ti ?
Sattānaṃ ābhoge uppanne ālokaṃ dassesi .
Ālokaṭṭhāne ālokakiccaṃ natthi ,‘‘ kiṃ āloko ayan ’’ ti ?
Vicinantānaṃ attānaṃ dassesi .
Atha tesaṃ theroti vadantānaṃ imā gāthāyo abhāsi , sabbe osaṭāya parisāya majjhe nisīditvā dhammaṃ desentassa viya saddaṃ suṇiṃsu .
Atthopi nesaṃ pākaṭo ahosi .
Catutthaṃ .