6. Accharāsuttavaṇṇanā
46. Chaṭṭhe
V1.77 accharāgaṇasaṅghuṭṭhan ti ayaṃ kira devaputto satthusāsane pabbajitvā vattapaṭipattiṃ pūrayamāno pañcavassakāle pavāretvā dvemātikaṃ paguṇaṃ katvā kammākammaṃ uggahetvā cittarucitaṃ kammaṭṭhānaṃ uggaṇhitvā sallahukavuttiko araññaṃ pavisitvā yo bhagavatā majjhimayāmo sayanassa koṭṭhāsoti anuññāto .Tasmimpi sampatte ‘‘ pamādassa bhāyāmī ’’ ti mañcakaṃ ukkhipitvā rattiñca divā ca nirāhāro kammaṭṭhānameva manasākāsi .
Athassa abbhantare satthakavātā uppajjitvā jīvitaṃ pariyādiyiṃsu .
So dhurasmiṃyeva kālamakāsi .
Yo hi koci bhikkhu caṅkame caṅkamamāno vā ālambanatthambhaṃ nissāya ṭhito vā caṅkamakoṭiyaṃ cīvaraṃ
P1.86 sīse ṭhapetvā nisinno vā nipanno vā parisamajjhe alaṅkatadhammāsane dhammaṃ desento vā kālaṃ karoti , sabbo so dhurasmiṃ kālaṃM1.81 karoti nāma .Iti ayaṃ caṅkamane kālaṃ katvā upanissayamandatāya āsavakkhayaṃ appatto tāvatiṃsabhavane mahāvimānadvāre niddāyitvā pabujjhanto viya paṭisandhiṃ aggahesi .
Tāvadevassa suvaṇṇatoraṇaṃ viya tigāvuto attabhāvo nibbatti .
Antovimāne sahassamattā accharā taṃ disvā ,‘‘ vimānasāmiko devaputto āgato , ramayissāma nan ’’ ti tūriyāni gahetvā parivārayiṃsu .
Devaputto na tāva cutabhāvaṃ jānāti , pabbajitasaññīyeva accharā oloketvā vihāracārikaṃ āgataṃ mātugāmaṃ disvā lajjī .
Paṃsukūliko viya upari ṭhitaṃ ghanadukūlaṃ ekaṃsaṃ karonto aṃsakūṭaṃ paṭicchādetvā indriyāni okkhipitvā adhomukho aṭṭhāsi .
Tassa kāyavikāreneva tā devatā ‘‘ samaṇadevaputto ayan ’’ ti ñatvā evamāhaṃsu –
‘‘ ayya , devaputta , devaloko nāmāyaṃ , na samaṇadhammassa karaṇokāso , sampattiṃ anubhavanokāso ’’ ti .
So tatheva aṭṭhāsi .
Devatā ‘‘ na tāvāyaṃ sallakkhetī ’’ ti tūriyāni paggaṇhiṃsu .
So tathāpi anolokentova aṭṭhāsi .
Athassa sabbakāyikaṃ ādāsaṃ purato ṭhapayiṃsu .
So chāyaṃ disvā cutabhāvaṃ ñatvā ,‘‘ na mayā imaṃ ṭhānaṃ patthetvā samaṇadhammo kato , uttamatthaṃ arahattaṃ patthetvā kato ’’ ti sampattiyā vippaṭisārī ahosi ,‘‘ suvaṇṇapaṭaṃ paṭilabhissāmī ’’ ti takkayitvā yuddhaṭṭhānaṃ otiṇṇamallo
V1.78 mūlakamuṭṭhiṃ labhitvā viya .So –
‘‘ ayaṃ saggasampatti nāma sulabhā , buddhānaṃ pātubhāvo dullabho ’’ ti cintetvā vimānaṃ apavisitvāva asambhinneneva sīlena accharāsaṅghaparivuto dasabalassa santikaṃ āgamma abhivādetvā ekamantaṃ ṭhito imaṃ gāthaṃ abhāsi .
Tattha accharāgaṇasaṅghuṭṭhan ti accharāgaṇena gītavāditasaddehi saṅghositaṃ .
Pisācagaṇasevitan ti tameva accharāgaṇaṃ pisācagaṇaṃ katvā vadati .
Vanan ti nandanavanaṃ sandhāya vadati .
Ayañhi niyāmacittatāya attano garubhāvena devagaṇaṃ ‘‘ devagaṇo ’’ ti vattuṃ na roceti .
‘‘ Pisācagaṇo ’’ ti vadati .
Nandanavanañca ‘‘ nandanan ’’ ti avatvā ‘‘ mohanan ’’ ti vadati
M1.82 .Kathaṃ yātrā bhavissatīti
P1.87 kathaṃ niggamanaṃ bhavissati , kathaṃ atikkamo bhavissati , arahattassa me padaṭṭhānabhūtaṃ vipassanaṃ ācikkhatha bhagavāti vadati .Atha bhagavā ‘‘ atisallikhateva ayaṃ devaputto , kiṃ nu kho idan ’’ ti ?
Āvajjento attano sāsane pabbajitabhāvaṃ ñatvā –
‘‘ ayaṃ accāraddhavīriyatāya kālaṃ katvā devaloke nibbatto , ajjāpissa caṅkamanasmiṃyeva attabhāvo asambhinnena sīlena āgato ’’ ti cintesi .
Buddhā ca akatābhinivesassa ādikammikassa akataparikammassa antevāsino cittakāro bhittiparikammaṃ viya –
‘‘ sīlaṃ tāva sodhehi , samādhiṃ bhāvehi , kammassakatapaññaṃ ujuṃ karohī ’’ ti paṭhamaṃ pubbabhāgappaṭipadaṃ ācikkhanti , kārakassa pana yuttapayuttassa arahattamaggapadaṭṭhānabhūtaṃ saṇhasukhumaṃ suññatāvipassanaṃyeva ācikkhanti , ayañca devaputto kārako abhinnasīlo , eko maggo assa anāgatoti suññatāvipassanaṃ ācikkhanto ujuko nāmātiādimāha .
Tattha ujukoti kāyavaṅkādīnaṃ abhāvato aṭṭhaṅgiko maggo ujuko nāma .
Abhayā nāma sā disāti nibbānaṃ sandhāyāha .
Tasmiṃ hi kiñci bhayaṃ natthi , taṃ vā pattassa bhayaṃ natthīti ‘‘ abhayā nāma sā disā ’’ ti vuttaṃ .
Ratho akūjanoti aṭṭhaṅgiko maggova adhippeto .
Yathā hi pākatikaratho akkhe vā anabbhañjite atirekesu vā manussesu abhiruḷhesu kūjati viravati , na evaṃ ariyamaggo .
So hi ekappahārena caturāsītiyāpi pāṇasahassesu abhiruhantesu
V1.79 na kūjati na viravati .Tasmā ‘‘ akūjano ’’ ti vutto .
Dhammacakkehi saṃyutoti kāyikacetasikavīriyasaṅkhātehi dhammacakkehi saṃyutto .
Hirīti ettha hiriggahaṇena ottappampi gahitameva hoti .
Tassa apālamboti yathā bāhirakarathassa rathe ṭhitānaṃ yodhānaṃ apatanatthāya dārumayaṃ apālambanaṃ hoti , evaṃ imassa maggarathassa ajjhattabahiddhāsamuṭṭhānaṃ hirottappaṃ apālambanaṃ .
Satyassa
P1.88 parivāraṇan ti rathassa sīhacammādiparivāro viya imassāpi maggarathassa sampayuttā sati parivāraṇaṃ .Dhamman ti lokuttaramaggaṃ
M1.83 .Sammādiṭṭhipurejavan ti vipassanāsammādiṭṭhipurejavā assa pubbayāyikāti sammādiṭṭhipurejavo , taṃ sammādiṭṭhipurejavaṃ .
Yathā hi paṭhamataraṃ rājapurisehi kāṇakuṇiādīnaṃ nīharaṇena magge sodhite pacchā rājā nikkhamati , evamevaṃ vipassanā sammādiṭṭhiyā aniccādivasena khandhādīsu sodhitesu pacchā bhūmiladdhavaṭṭaṃ parijānamānā maggasammādiṭṭhi uppajjati .
Tena vuttaṃ ‘‘ dhammāhaṃ sārathiṃ brūmi , sammādiṭṭhipurejavan ’’ ti .
Iti bhagavā desanaṃ niṭṭhāpetvā avasāne cattāri saccāni dīpesi .
Desanāpariyosāne devaputto sotāpattiphale patiṭṭhāsi .
Yathā hi rañño bhojanakāle attano mukhappamāṇe kabaḷe ukkhitte aṅke nisinno putto attano mukhappamāṇeneva tato kabaḷaṃ karoti , evamevaṃ bhagavati arahattanikūṭena desanaṃ desentepi sattā attano upanissayānurūpena sotāpattiphalādīni pāpuṇanti .
Ayampi devaputto sotāpattiphalaṃ patvā bhagavantaṃ gandhādīhi pūjetvā pakkāmīti .
Chaṭṭhaṃ .