7. Subrahmasuttavaṇṇanā
98. Sattame subrahmāti so kira devaputto accharāsaṅghaparivuto nandanakīḷikaṃ gantvā pāricchattakamūle paññattāsane nisīdi .
Taṃ pañcasatā devadhītaro parivāretvā nisinnā , pañcasatā rukkhaṃ abhiruḷhā .
Nanu ca devatānaṃ cittavasena yojanasatikopi rukkho onamitvā hatthaṃ āgacchati , kasmā tā abhiruḷhāti .
Khiḍḍāpasutatāya .
Abhiruyha pana madhurassarena gāyitvā gāyitvā pupphāni pātenti , tāni gahetvā itarā ekatovaṇṭikamālādivasena ganthenti .
Atha rukkhaṃ abhiruḷhā upacchedakakammavasena ekappahāreneva kālaṃ katvā avīcimhi nibbattā mahādukkhaṃ anubhavanti .
Atha kāle gacchante devaputto ‘‘ imāsaṃ neva saddo suyyati , na pupphāni pātenti .
Kahaṃ nu kho gatā ’’ ti ?
Āvajjento niraye nibbattabhāvaṃ disvā piyavatthukasokena ruppamāno cintesi –
‘‘ etā tāva yathākammena gatā , mayhaṃ āyusaṅkhāro kittako ’’ ti .
So –
‘‘ sattame divase mayāpi avasesāhi pañcasatāhi saddhiṃ kālaṃ katvā tattheva nibbattitabban ’’ ti disvā balavatarena sokena ruppi .
So –
‘‘ imaṃ mayhaṃ sokaṃ sadevake loke aññatra tathāgatā niddhamituṃ samattho nāma natthī ’’ ti cintetvā satthu santikaṃ gantvā niccaṃ utrastan ti gāthamāha .
Tattha
M1.104 idan ti attano cittaṃ dasseti .Dutiyapadaṃ purimasseva
P1.112 vevacanaṃ .Niccan ti ca padassa devaloke nibbattakālato paṭṭhāyāti attho na gahetabbo , sokuppattikālato pana paṭṭhāya niccanti veditabbaṃ .
Anuppannesu kicchesūti ito sattāhaccayena yāni dukkhāni uppajjissanti , tesu .
Atho uppatitesu cāti yāni pañcasatānaṃ accharānaṃ niraye nibbattānaṃ diṭṭhāni , tesu cāti evaṃ imesu uppannānuppannesu dukkhesu niccaṃ mama utrastaṃ cittaṃ , abbhantare ḍayhamāno viya homi bhagavāti dasseti .
Nāññatra
V1.101 bojjhā tapasāti bojjhaṅgabhāvanañca tapoguṇañca aññatra muñcitvā sotthiṃ na passāmīti attho .Sabbanissaggāti nibbānato .
Ettha kiñcāpi bojjhaṅgabhāvanā paṭhamaṃ gahitā , indriyasaṃvaro pacchā , atthato pana indriyasaṃvarova paṭhamaṃ veditabbo .
Indiyasaṃvare hi gahite catupārisuddhisīlaṃ gahitaṃ hoti .
Tasmiṃ patiṭṭhito bhikkhu nissayamuttako dhutaṅgasaṅkhātaṃ tapoguṇaṃ samādāya araññaṃ pavisitvā kammaṭṭhānaṃ bhāvento saha vipassanāya bojjhaṅge bhāveti .
Tassa ariyamaggo yaṃ nibbānaṃ ārammaṇaṃ katvā uppajjati , so ‘‘ sabbanissaggo ’’ ti bhagavā catusaccavasena desanaṃ vinivattesi .
Devaputto desanāpariyosāne sotāpattiphale patiṭṭhahīti .
Sattamaṃ .