6. Jarāvaggo
1. Jarāsuttavaṇṇanā
51. Jarāvaggassa paṭhame sādhūti laddhakaṃ bhaddakaṃ .
Sīlaṃ yāva jarāti iminā idaṃ dasseti – yathā muttāmaṇirattavatthādīni ābharaṇāni taruṇakāleyeva sobhanti , jarājiṇṇakāle tāni dhārento ‘‘ ayaṃ ajjāpi bālabhāvaṃ pattheti , ummattako maññe ’’ ti vattabbataṃ āpajjati
V1.83 , na evaṃ sīlaṃ .Sīlañhi niccakālaṃ sobhati .
Bālakālepi hi sīlaṃ rakkhantaṃ ‘‘ kiṃ imassa sīlenā ’’ ti ?
Vattāro natthi .
Majjhimakālepi mahallakakālepīti .
Saddhā
M1.87 sādhu patiṭṭhitāti hatthāḷavakacittagahapatiādīnaṃ viya maggena āgatā patiṭṭhitasaddhā nāma sādhu .Paññā narānaṃ ratanan ti ettha cittīkataṭṭhādīhi ratanaṃ veditabbaṃ .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Yadi cittīkatanti ratanaṃ , nanu bhagavā cittīkato purisasīho , ye ca loke cittīkatā , tesaṃ cittīkato bhagavā .
Yadi ratikaranti ratanaṃ , nanu bhagavā ratikaro purisasīho , tassa vacanena carantā jhānaratisukhena abhiramanti .
Yadi atulyanti ratanaṃ , nanu bhagavā atulo purisasīho .
Na hi
P1.93 sakkā tuletuṃ guṇehi guṇapāramiṃ gato .Yadi dullabhanti ratanaṃ , nanu bhagavā dullabho purisasīho .
Yadi anomasattaparibhoganti ratanaṃ , nanu bhagavā anomo sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanenā ’’ ti .
Idha pana dullabhapātubhāvaṭṭhena paññā ‘‘ ratanan ’’ ti vuttaṃ .
Puññan ti puññacetanā , sā hi arūpattā pariharituṃ na sakkāti .
Paṭhamaṃ .
2. Ajarasāsuttavaṇṇanā
52. Dutiye ajarasāti ajīraṇena , avipattiyāti attho .
Sīlañhi avipannameva sādhu hoti , vipannasīlaṃ ācariyupajjhāyādayopi na saṅgaṇhanti , gatagataṭṭhāne niddhamitabbova hotīti .
Dutiyaṃ .
3. Mittasuttavaṇṇanā
53. Tatiye satthoti saddhiṃcaro , jaṅghasattho vā sakaṭasattho vā .
Mittan ti roge uppanne pāṭaṅkiyā vā aññena vā yānena haritvā khemantasampāpanena mittaṃ .
Sake ghareti attano gehe
V1.84 .Tathārūpe roge jāte puttabhariyādayo jigucchanti , mātā pana asucimpi candanaṃ viya maññati .
Tasmā sā sake ghare mittaṃ .
Sahāyo atthajātassāti uppannakiccassa yo taṃ kiccaṃ vahati nittharati , so kiccesu saha ayanabhāvena sahāyo mittaṃ , surāpānādisahāyā pana na mittā .
Samparāyikan ti samparāyahitaṃ .
Tatiyaṃ .
4. Vatthusuttavaṇṇanā
54. Catutthe
M1.88 puttā vatthūti mahallakakāle paṭijagganaṭṭhena puttā patiṭṭhā .Paramoti aññesaṃ akathetabbassapi guyhassa kathetabbayuttatāya bhariyā paramo sakhā nāma .
Catutthaṃ .
5-7.Paṭhamajanasuttādivaṇṇanā
55. Pañcame vidhāvatīti parasamuddādigamanavasena ito cito ca vidhāvati .
Pañcamaṃ .
56. Chaṭṭhe
P1.94 dukkhāti vaṭṭadukkhato .Chaṭṭhaṃ .
57. Sattame parāyaṇan ti nipphatti avassayo .
Sattamaṃ .
8. Uppathasuttavaṇṇanā
58. Aṭṭhame rāgo uppathoti sugatiñca nibbānañca gacchantassa amaggo .
Rattindivakkhayoti rattidivehi , rattidivesu vā khīyati .
Itthī malan ti sesaṃ bāhiramalaṃ bhasmakhārādīhi dhovitvā sakkā sodhetuṃ , mātugāmamalena duṭṭho pana na sakkā suddho nāma kātunti itthī ‘‘ malan ’’ ti vuttā .
Etthāti ettha itthiyaṃ pajā sajjati .
Tapoti indriyasaṃvaradhutaṅgaguṇavīriyadukkarakārikānaṃ nāmaṃ , idha pana ṭhapetvā dukkarakārikaṃ sabbāpi kilesasantāpikā paṭipadā vaṭṭati .
Brahmacariyan ti methunavirati .
Aṭṭhamaṃ .
9. Dutiyasuttavaṇṇanā
59. Navame
V1.85 kissa cābhiratoti kismiṃ abhirato .Dutiyāti sugatiñceva nibbānañca gacchantassa dutiyikā .
Paññā cenaṃ pasāsatīti paññā etaṃ purisaṃ ‘‘ idaṃ karohi , idaṃ mākarī ’’ ti anusāsati .
Navamaṃ .
10. Kavisuttavaṇṇanā
60. Dasame chando nidānan ti gāyattiādiko chando gāthānaṃ nidānaṃ .
Pubbapaṭṭhāpanagāthā ārabhanto hi ‘‘ kataracchandena hotū ’’ ti ārabhati
M1.89 .Viyañjanan ti jananaṃ .
Akkharaṃ hi padaṃ janeti , padaṃ gāthaṃ janeti , gāthā atthaṃ pakāsetīti .
Nāmasannissitāti samuddādipaṇṇattinissitā .
Gāthā
P1.95 ārabhanto hi samuddaṃ vā pathaviṃ vā yaṃ kiñci nāmaṃ nissayitvāva ārabhati .Āsayoti patiṭṭhā .
Kavito hi gāthā pavattanti .
So tāsaṃ patiṭṭhā hotīti .
Dasamaṃ .
Jarāvaggo chaṭṭho .