1. Suvīrasuttavaṇṇanā
247. Sakkasaṃyuttassa
V1.295P1.338M1.309 paṭhame abhiyaṃsūti kadā abhiyaṃsu ?Yadā balavanto ahesuṃ , tadā .
Tatrāyaṃ anupubbikathā – sakko kira magadharaṭṭhe macalagāmake magho nāma māṇavo hutvā tettiṃsa purise gahetvā kalyāṇakammaṃ karonto satta vatapadāni pūretvā tattha kālaṅkato devaloke nibbatti .
Taṃ balavakammānubhāvena saparisaṃ sesadevatā dasahi ṭhānehi adhigaṇhantaṃ disvā ‘‘ āgantukadevaputtā āgatā ’’ ti nevāsikā gandhapānaṃ sajjayiṃsu .
Sakko sakaparisāya saññaṃ adāsi –
‘‘ mārisā mā gandhapānaṃ pivittha , pivanākāramattameva dassethā ’’ ti .
Te tattha akaṃsu .
Nevāsikadevatā suvaṇṇasarakehi upanītaṃ gandhapānaṃ yāvadatthaṃ pivitvā mattā tattha tattha suvaṇṇapathaviyaṃ patitvā sayiṃsu .
Sakko ‘‘ gaṇhatha puttahatāya putte ’’ ti te pādesu gahetvā sinerupāde khipāpesi .
Sakkassa puññatejena tadanuvattakāpi sabbe tattheva patiṃsu .
Te sineruvemajjhakāle saññaṃ labhitvā ,‘‘ tātā na suraṃ pivimha , na suraṃ pivimhā ’’ ti āhaṃsu .
Tato paṭṭhāya asurā nāma jātā .
Atha nesaṃ kammapaccayautusamuṭṭhānaṃ sinerussa heṭṭhimatale dasayojanasahassaṃ asurabhavanaṃ nibbatti .
Sakko tesaṃ nivattetvā
P1.339 anāgamanatthāya ārakkhaṃ ṭhapesi , yaṃ sandhāya vuttaṃ –‘‘ Antarā dvinnaṃ ayujjhapurānaṃ ,
Pañcavidhā ṭhapitā abhirakkhā ;
Udakaṃ karoṭi-payassa ca hārī ,
Madanayutā caturo ca mahatthā ’’ ti .
Dve
V1.296M1.310 nagarāni hi yuddhena gahetuṃ asakkuṇeyyatāya ayujjhapurāni nāma jātāni devanagarañca asuranagarañca .Yadā hi asurā balavanto honti , atha devehi palāyitvā devanagaraṃ pavisitvā dvāre pidahite asurānaṃ satasahassampi kiñci kātuṃ na sakkoti .
Yadā devā balavanto honti , athāsurehi palāyitvā asuranagarassa dvāre pidahite sakkānaṃ satasahassampi kiñci kātuṃ na sakkoti .
Iti imāni dve nagarāni ayujjhapurāni nāma .
Nesaṃ antarā etesu udakādīsu pañcasu ṭhānesu sakkena ārakkhā ṭhapitā .
Tattha udaka saddena nāgā gahitā .
Te hi udake balavanto honti .
Tasmā sinerussa paṭhamālinde tesaṃ ārakkhā .
Karoṭi saddena supaṇṇā gahitā .
Tesaṃ kira karoṭi nāma pānabhojanaṃ , tena taṃ nāmaṃ labhiṃsu .
Dutiyālinde tesaṃ ārakkhā .
Payassahārī saddena kumbhaṇḍā gahitā .
Dānavarakkhasā kira te .
Tatiyālinde tesaṃ ārakkhā .
Madanayuta saddena yakkhā gahitā .
Visamacārino kirate yujjhasoṇḍā .
Catutthālinde tesaṃ ārakkhā .
Caturo ca mahantāti cattāro mahārājāno vuttā .
Pañcamālinde tesaṃ ārakkhā .
Tasmā yadi asurā kupitāvilacittā devapuraṃ upayanti yuddhesū , yaṃ girino paṭhamaṃ paribhaṇḍaṃ , taṃ uragā paṭibāhanti evaṃ sesesu sesā .
Te pana asurā āyuvaṇṇarasaissariyasampattīhi tāvatiṃsasadisāva .
Tasmā antarā attānaṃ ajānitvā pāṭaliyā pupphitāya ,‘‘ na idaṃ devanagaraṃ , tattha pāricchattako pupphati , idha pana cittapāṭalī , jarasakkenāmhākaṃ
P1.340 suraṃ pāyetvā vañcitā , devanagarañca no gahitaṃ , gacchāma tena saddhiṃ yujjhissāmā ’’ ti hatthiassarathe āruyha suvaṇṇarajatamaṇiphalakāni gahetvā , yuddhasajjā hutvā , asurabheriyo vādentā mahāsamudde udakaṃ dvidhā bhetvā uṭṭhahanti .Te deve vuṭṭhe vammikamakkhikā vammikaṃ viya sineruṃ abhiruhitu ārabhanti .
Atha nesaṃ paṭhamaṃ nāgehi saddhiṃ yuddhaṃ hoti .
Tasmiṃ kho pana yuddhe na kassaci chavi vā cammaṃ vā chijjati , na lohitaṃ uppajjati , kevalaṃ kumārakānaṃ dārumeṇḍakayuddhaṃ viya aññamaññaṃ santāsanamattameva
M1.311 hoti .Koṭisatāpi koṭisahassāpi nāgā tehi saddhiṃ yujjhitvā te asurapuraṃyeva pavesetvā nivattanti .
Yadā pana asurā balavanto honti , atha nāgā osakkitvā dutiye ālinde supaṇṇehi saddhiṃ ekatova hutvā yujjhanti .
Esa nayo supaṇṇādīsūpi .
Yadā pana tāni pañcapi
V1.297 ṭhānāni asurā maddanti , tadā ekato sampiṇḍitānipi pañca balāni osakkanti .Atha cattāro mahārājāno gantvā sakkassa taṃ pavattiṃ ārocenti .
Sakko tesaṃ vacanaṃ sutvā diyaḍḍhayojanasatikaṃ vejayantarathaṃ āruyha sayaṃ vā nikkhamati , ekaṃ vā puttaṃ peseti .
Imasmiṃ pana kāle puttaṃ pesetukāmo , tāta suvīrātiādimāha .
Evaṃ bhaddantavāti khoti evaṃ hotu bhaddaṃ tava iti kho .
Pamādaṃ āpādesīti pamādaṃ akāsi .
Accharāsaṅghaparivuto saṭṭhiyojanaṃ vitthārena suvaṇṇamahāvīthiṃ otaritvā nakkhattaṃ kīḷanto nandanavanādīsu vicaratīti attho .
Anuṭṭhahan ti anuṭṭhahanto .
Avāyāman ti avāyamanto .
Alasvassāti alaso assa .
Na ca kiccāni kārayeti kiñci kiccaṃ nāma na kareyya .
Sabbakāmasamiddhassāti sabbakāmehi samiddho assa .
Taṃ me , sakka , varaṃ disāti , sakka devaseṭṭha , taṃ me varaṃ uttamaṃ ṭhānaṃ okāsaṃ disaṃ ācikkha kathehīti vadati .
Nibbānassa hi so maggoti kammaṃ akatvā jīvitaṭṭhānaṃ nāma nibbānassa maggo .
Paṭhamaṃ .