3. Jarāmaraṇasuttavaṇṇanā
114. Tatiye aññatra jarāmaraṇāti jarāmaraṇato mutto nāma atthīti vuccati .
Khattiyamahāsālāti khattiyamahāsālā nāma mahāsārappattā khattiyā .
Yesaṃ hi khattiyānaṃ heṭṭhimantena koṭisataṃ nidhānagataṃ hoti , tayo kahāpaṇakumbhā valañjanatthāya gehamajjhe rāsiṃ katvā ṭhapitā honti , te khattiyamahāsālā nāma .
Yesaṃ brāhmaṇānaṃ asītikoṭidhanaṃ nihitaṃ hoti , diyaḍḍho kahāpaṇakumbho valañjanatthāya gehamajjhe rāsiṃ katvā ṭhapito hoti , te brāhmaṇamahāsālā nāma .
Yesaṃ gahapatīnaṃ cattālīsakoṭidhanaṃ nihitaṃ hoti , kahāpaṇakumbho valañjanatthāya gehamajjhe rāsiṃ katvā ṭhapito hoti , te gahapatimahāsālā nāma .
Aḍḍhāti issarā .
Nidhānagatadhanassa mahantatāya mahaddhanā .
Suvaṇṇarajatabhājanādīnaṃ upabhogabhaṇḍānaṃ mahantatāya mahābhogā .
Anidhānagatassa jātarūparajatassa pahūtatāya , pahūtajātarūparajatā
V1.122 .Vittūpakaraṇassa tuṭṭhikaraṇassa pahūtatāya pahūtavittūpakaraṇā .
Godhanādīnañca sattavidhadhaññānañca pahūtatāya pahūtadhanadhaññā .
Tesampi jātānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇāti tesampi evaṃ issarānaṃ jātānaṃ nibbattānaṃ natthi aññatra jarāmaraṇā , jātattāyeva jarāmaraṇato mokkho nāma natthi , antojarāmaraṇeyeva hoti .
Arahantotiādīsu
M1.127P1.138 ārakā kilesehīti arahanto .Khīṇā etesaṃ cattāro āsavāti khīṇāsavā .
Brahmacariyavāsaṃ vuṭṭhā pariniṭṭhitavāsāti vusitavanto .
Catūhi maggehi karaṇīyaṃ etesaṃ katanti katakaraṇīyā .
Khandhabhāro kilesabhāro abhisaṅkhārabhāro kāmaguṇabhāroti , ime ohitā bhārā etesanti ohitabhārā .
Anuppatto arahattasaṅkhāto sako attho etesanti anuppattasadatthā .
Dasavidhampi parikkhīṇaṃ bhavasaṃyojanaṃ etesanti parikkhīṇabhavasaṃyojanā .
Sammā kāraṇehi jānitvā vimuttāti sammadaññāvimuttā .
Maggapaññāya catusaccadhammaṃ ñatvā phalavimuttiyā vimuttāti attho .
Bhedanadhammoti bhijjanasabhāvo .
Nikkhepanadhammoti nikkhipitabbasabhāvo .
Khīṇāsavassa hi ajīraṇadhammopi atthi , ārammaṇato paṭividdhaṃ nibbānaṃ , taṃ hi na jīrati .
Idha panassa jīraṇadhammaṃ dassento evamāha .
Atthuppattiko kirassa suttassa nikkhepo .
Sivikasālāya nisīditvā kathitanti vadanti .
Tattha bhagavā citrāni rathayānādīni disvā diṭṭhameva upamaṃ katvā ,‘‘ jīranti ve rājarathā ’’ ti gāthamāha .
Tattha jīrantīti jaraṃ pāpuṇanti .
Rājarathāti rañño abhirūhanarathā .
Sucittāti suvaṇṇarajatādīhi suṭṭhu cittitā .
Atho sarīrampi jaraṃ upetīti evarūpesu anupādiṇṇakesu sāradārumayesu rathesu jīrantesu imasmiṃ ajjhattike upādiṇṇake maṃsalohitādimaye sarīre kiṃ vattabbaṃ ?
Sarīrampi jaraṃ upetiyevāti attho .
Santo have sabbhi pavedayantīti santo sabbhīhi saddhiṃ sataṃ dhammo na jaraṃ upetīti evaṃ pavedayanti .
‘‘ Sataṃ dhammo nāma nibbānaṃ , taṃ na jīrati , ajaraṃ amatanti evaṃ kathentī ’’ ti attho .
Yasmā vā nibbānaṃ āgamma sīdanasabhāvā kilesā bhijjanti , tasmā taṃ sabbhīti vuccati .
Iti purimapadassa kāraṇaṃ dassento ‘‘ santo have sabbhi pavedayantī ’’ ti āha .
Idaṃ hi vuttaṃ hoti – sataṃ dhammo na jaraṃ upeti , tasmā santo sabbhi pavedayanti .
Ajaraṃ nibbānaṃ sataṃ dhammoti
P1.139 ācikkhantīti attho .Sundarādhivacanaṃ vā etaṃ sabbhīti .
Yaṃ sabbhidhammabhūtaṃ nibbānaṃ santo pavedayanti kathayanti , so sataṃ dhammo na jaraṃ upetītipi attho .
Tatiyaṃ .