Issues
Select Version
Ekakanipāta-aṭṭhakathā
Ekakanipāta-aṭṭhakathā

Nandattheravatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Nandattheravatthu

230. AṭṭhameV1.238P1.315M1.244 indriyesu guttadvārānan ti chasu indriyesu pihitadvārānaṃ nandatthero aggoti dasseti .
Kiñcāpi hi satthusāvakā aguttadvārā nāma natthi , nandatthero pana dasasu disāsu yaṃ yaṃ disaṃ oloketukāmo hoti , na taṃ catusampajaññavasena aparicchinditvā oloketi .
Tasmā indriyesu guttadvārānaṃ aggo nāma jāto .
Tassa pañhakamme ayamanupubbikathā – ayampi hi padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare kulagehe paṭisandhiṃ gahetvā vayappatto satthu santike dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ indriyesu guttadvārānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi .
So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto kapilavatthupure mahāpajāpatigotamiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhi .
Athassa nāmaggahaṇadivase ñātisaṅghaṃ nandayanto tosento jātoti nandakumāro teva nāmaṃ akaṃsu .
Mahāsattopi sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakko lokānuggahaṃ karonto rājagahato kapilavatthupuraṃ gantvā paṭhamadassaneneva pitaraṃ sotāpattiphale patiṭṭhāpesi .
Punadivase pitu nivesanaṃ gantvā rāhulamātāya ovādaṃ datvā sesajanassapi dhammaṃ kathesi .
Punadivase nandakumārassa abhisekagehapavesanaāvāhamaṅgalesu vattamānesu tassa nivesanaṃ gantvā kumāraṃ pattaṃ gāhāpetvāP1.316 pabbājetuṃ vihārābhimukho pāyāsi .
Nandakumāraṃ abhisekamaṅgalaṃ na tathā pīḷesi , pattaṃ ādāya gamanakāle pana janapadakalyāṇī uparipāsādavaragatā sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā ‘‘ tuvaṭaṃ kho , ayyaputta , āgaccheyyāsī ’’ ti yaṃ vācaṃ nicchāresi .
Taṃ sutvā gehasitachandarāgavasena olokento panesa satthari gāravena yathāruciyā nimittaṃ gahetuṃ nāsakkhi , tenassa cittasantāpo ahosi .
Atha naṃ ‘‘ imasmiṃ ṭhāne nivattessati , imasmiṃ ṭhāne nivattessatī ’’ ti cintentameva satthā vihāraṃ netvā pabbājesi .
Pabbajitopi paṭibāhituṃ asakkonto tuṇhī ahosi .
Pabbajitadivasato paṭṭhāya pana janapadakalyāṇiyā vuttavacanameva sarati .
Athassa sā āgantvā avidūreM1.245 ṭhitā viya ahosi .
So anabhiratiyā pīḷito thokaṃ ṭhānaṃ gacchati , tassa gumbaṃ vā gacchaṃ vā atikkamantasseva dasabalo purato ṭhitako viyaV1.239 ahosi .
So aggimhi pakkhittaṃ kukkuṭapattaṃ viya paṭinivattitvā attano vasanaṭṭhānameva pavisati .
Satthā cintesi –
‘‘ nando ativiya pamatto viharati , anabhiratiṃ vūpasametuṃ na sakkoti , etassa cittanibbāpanaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Tato naṃ āha –
‘‘ ehi , nanda , devacārikaṃ gacchissāmā ’’ ti .
Bhagavā kathāhaṃ iddhimantehi gantabbaṭṭhānaṃ gamissāmīti .
Tvaṃ kevalaṃ gamanacittaṃ uppādehi , gantvā passissasīti .
So dasabalassa ānubhāvena tathāgateneva saddhiṃ devacārikaṃ gantvā sakkassa devarañño nivesanaṃ oloketvā pañca accharāsatāni addasa .
Satthā nandattheraṃ subhanimittavasena tā olokentaṃ disvā ,‘‘ nanda , imā nu kho accharā manāpā , atha janapadakalyāṇī ’’ ti pucchi .
Bhante , janapadakalyāṇīP1.317 imā accharā upanidhāya kaṇṇanāsacchinnakā makkaṭī viya khāyatīti .
Nanda , evarūpā accharā samaṇadhammaṃ karontānaṃ na dullabhāti .
Sace me , bhante bhagavā , pāṭibhogo hoti , ahaṃ samaṇadhammaṃ karissāmīti .
Vissattho tvaṃ , nanda , samaṇadhammaṃ karohi .
Sace te sappaṭisandhikā kālakiriyā bhavissati , ahaṃ etāsaṃ paṭilābhatthāya pāṭibhogoti .
Iti satthā yathāruciyā devacārikaṃ caritvā jetavanameva paccāgañchi .
Tato paṭṭhāya nandatthero accharānaṃ hetu rattindivaṃ samaṇadhammaṃ karoti .
Satthā bhikkhū āṇāpesi –
‘‘ tumhe nandassa vasanaṭṭhāne ‘ eko kira bhikkhu dasabalaṃ pāṭibhogaṃ katvā accharānaṃ hetu samaṇadhammaṃ karotī ’ ti tattha tattha kathentā vicarathā ’’ ti .
Te satthu vacanaṃ sampaṭicchitvā ‘‘ bhatako kirāyasmā nando , upakkitako kirāyasmā nando , accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carati , bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādīnan ’’ ti therassa savanūpacāre kathentā vicaranti .
Nandatthero taṃ kathaṃ sutvā ‘‘ ime bhikkhū na aññaṃ kathenti , maṃ ārabbha kathenti , ayuttaṃ mama kamman ’’ ti paṭisaṅkhānaṃ uppādetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Athassa arahattapattakkhaṇeyeva aññatarāM1.246 devatā bhagavato etamatthaṃ ārocesi , sayampi bhagavā aññāsiyeva .
Punadivase nandatthero bhagavantaṃ upasaṅkamitvā evamāha –
‘‘ yaṃ me , bhante bhagavāP1.318 , pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādīnaṃ , muñcāmahaṃ , bhante , bhagavantaṃ etasmā paṭissavā ’’ ti .
Evaṃ vatthu ( udā .22) samuṭṭhitaṃV1.240 .
Satthā aparabhāge jetavanavihāre viharanto theraṃ indriyesu guttadvārānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .