Kāḷudāyittheravatthu
225. Tatiye kulappasādakānan ti kulaṃ pasādentānaṃ .
Ayaṃ hi thero adiṭṭhabuddhadassanaṃyeva suddhodanamahārājassa nivesanaṃ pasādesi , tasmā kulappasādakānaṃ
P1.301 aggo nāma jāto .Tassa pañhakamme ayamanupubbikathā – ayampi hi padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbatto satthu dhammadesanaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ kulappasādakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi .
So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu
M1.234 saṃsaranto amhākaṃ bodhisattassa mātukucchiyaṃ paṭisandhiggahaṇadivase kapilavatthusmiṃyeva amaccagehe paṭisandhiṃ gaṇhi .Jātadivase bodhisattena saddhiṃyeva jātoti taṃdivasaṃyeva taṃ dukūlacumbuṭake nipajjāpetvā bodhisattassa upaṭṭhānatthāya nayiṃsu .
Bodhisattena hi
V1.229 saddhiṃ bodhirukkho rāhulamātā catasso nidhikumbhiyo ārohaniyahatthī kaṇḍako channo kāḷudāyīti ime satta ekadivase jātattā sahajātā nāma ahesuṃ .Athassa nāmaggahaṇadivase sakalanagarassa udaggacittadivase jātoti udāyītveva nāmaṃ akaṃsu .
Thokaṃ kāḷadhātukattā pana kāḷudāyī nāma jāto .
So bodhisattena saddhiṃ kumārakīḷaṃ kīḷanto vuddhiṃ agamāsi .
Aparabhāge bodhisatto mahābhinikkhamanaṃ nikkhamitvā anukkamena sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakko lokānuggahaṃ karonto rājagahaṃ upanissāya viharati .
Tasmiṃ samaye suddhodanamahārājā ‘‘ siddhatthakumāro abhisambodhiṃ patvā rājagahaṃ upanissāya veḷuvane viharatī ’’ ti sutvā purisasahassaparivāraṃ ekaṃ amaccaṃ ‘‘ puttaṃ me idha ānehī ’’ ti pesesi .
So saṭṭhiyojanamaggaṃ gantvā dasabalassa catuparisamajjhe
P1.302 nisīditvā dhammadesanāvelāya vihāraṃ pāvisi .So ‘‘ tiṭṭhatu tāva raññā pahitasāsanan ’’ ti parisapariyante ṭhito satthu dhammadesanaṃ sutvā yathāṭhitova saddhiṃ purisasahassehi arahattaṃ pāpuṇi .
Atha nesaṃ satthā ‘‘ etha bhikkhavo ’’ ti hatthaṃ pasāresi , sabbe taṃkhaṇaṃyeva iddhimayapattacīvaradharā vassasaṭṭhikattherā viya ahesuṃ .
Arahattaṃ pattakālato paṭṭhāya pana ariyā nāma majjhattāva hontīti raññā pahitasāsanaṃ dasabalassa na kathesi .
Rājā ‘‘ neva gato āgacchati , na sāsanaṃ suyyatī ’’ ti ‘‘ ehi , tāta , tvaṃ gacchā ’’ ti teneva niyāmena aññaṃ amaccaṃ pesesi .
Sopi gantvā purimanayeneva saddhiṃ parisāya arahattaṃ patvā tuṇhī ahosi .
Evaṃ navahi amaccehi saddhiṃ nava purisasahassāni pesesi .
Sabbe attano kiccaṃ niṭṭhāpetvā tuṇhī ahesuṃ .
Atha rājā cintesi –
‘‘ ettakā janā mayi sinehābhāvena dasabalassa idhāgamanatthāya na kiñci kathayiṃsu , aññe gantvāpi dasabalaṃ ānetuṃ
M1.235 na sakkhissanti .Mayhaṃ kho pana putto udāyī dasabalena saddhiṃ ekavayo sahapaṃsukīḷiko , mayi cassa sineho atthī ’’ ti kāḷudāyiṃ pakkosāpetvā ,‘‘ tāta , purisasahassaparivāro gantvā dasabalaṃ ānehī ’’ ti āha .
Paṭhamaṃ gatapurisā viya pabbajituṃ labhanto ānessāmi , devāti .
Yaṃkiñci katvā mama puttaṃ dassehīti .
‘‘ Sādhu , devā ’’ ti rañño sāsanaṃ ādāya rājagahaṃ gantvā satthu dhammadesanāvelāya parisapariyante ṭhito dhammaṃ sutvā saparivāro arahattaphalaṃ patvā ehibhikkhubhāve patiṭṭhāsi .
Tato cintesi –
‘‘ na tāva dasabalassa kulanagaraṃ gantuṃ esa kālo , vasantasamaye supupphitesu vanasaṇḍesu
V1.230 haritatiṇasañchannāya pathaviyā esa kālo bhavissatī ’’ tiP1.303 kālaṃ paṭimānento tassa kālassa āgatabhāvaṃ ñatvā –‘‘ Nātisītaṃ nātiuṇhaṃ , nātidubbhikkhachātakaṃ ;
Saddalā haritā bhūmi , esa kālo mahāmunī ’’ ti .
–
Saṭṭhimattāhi gāthāhi dasabalassa kulanagaraṃ gamanatthāya gamanavaṇṇaṃ vaṇṇesi .
Satthā ‘‘ udāyī gamanavaṇṇaṃ katheti , kapilavatthunagaraṃ gantuṃ esa kālo ’’ ti vīsatisahassabhikkhuparivāro aturitagamanena cārikaṃ nikkhami .
Udāyitthero satthu nikkhantabhāvaṃ ñatvā ‘‘ pitu mahārājassa saññaṃ dātuṃ vaṭṭatī ’’ ti vehāsaṃ abbhuggantvā rañño nivesane pāturahosi .
Suddhodanamahārājā theraṃ disvā tuṭṭhacitto mahārahe pallaṅke nisīdāpetvā attano paṭiyāditassa nānaggarasabhojanassa pattaṃ pūretvā adāsi .
Thero uṭṭhāya gamanākappaṃ dassesi .
Nisīditvāva bhuñja , tātāti .
Satthu santikaṃ gantvā bhuñjissāmi , mahārājāti .
Kahaṃ pana , tāta , satthāti ?
Vīsatisahassabhikkhuparivāro tumhākaṃ dassanatthāya cārikaṃ nikkhanto , mahārājāti .
Tumhe imaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā yāva mama putto imaṃ nagaraṃ sampāpuṇāti , tāvassa itova piṇḍapātaṃ harathāti .
Thero bhattakiccaṃ katvā dasabalassa āharitabbaṃ bhattaṃ gahetvā dhammakathaṃ kathetvā dasabalassa adassaneneva sakalarājanivesanaṃ saddhāpaṭilābhaṃ labhāpetvā sabbesaṃ passantānaññeva pattaṃ ākāse
M1.236 vissajjetvā sayampi vehāsaṃ abbhuggantvā piṇḍapātaṃ ādāya satthu hatthe ṭhapesi , satthā taṃ piṇḍapātaṃ paribhuñji .Thero saṭṭhiyojanamaggaṃ yojanaparamaṃ gacchantassa satthuno divase divase rājagehato bhattaṃ āharitvā adāsi .
Evaṃ
P1.304 vatthu veditabbaṃ .Atha aparabhāge satthā ‘‘ mayhaṃ pitu mahārājassa sakalanivesanaṃ pasādesī ’’ ti theraṃ kulappasādakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .