Mantāṇiputtapuṇṇattheravatthu
196. Navame puṇṇo mantāṇiputtoti nāmena puṇṇo , mantāṇibrāhmaṇiyā pana so puttoti mantāṇiputto .
Tassa pañhakamme ayamanupubbikathā – ayaṃ kira padumuttaradasabalassa uppattito puretarameva haṃsavatīnagare brāhmaṇamahāsālakule nibbatti .
Tassa nāmaggahaṇadivase gotamoti nāmaṃ akaṃsu .
So vayappatto tayo vede uggaṇhitvā sabbasippesu kovido hutvā pañcamāṇavakasataparivāro
P1.200 vicaranto tayopi vede oloketvā mokkhadhammaṃ adisvā ‘‘ idaṃ vedattayaṃ nāma kadalikkhandho viya bahi maṭṭhaṃ anto nissāraṃ , imaṃ gahetvā vicaraṇaṃ thusakoṭṭanasadisaṃ hoti .Kiṃ me iminā ’’ ti isipabbajjaṃ pabbajitvā brahmavihāre nibbattetvā ‘‘ aparihīnajjhāno brahmalokokūpapanno bhavissāmī ’’ ti pañcahi māṇavakasatehi saddhiṃ pabbatapādaṃ gantvā isipabbajjaṃ pabbaji .
Tassa parivārāni aṭṭhārassa jaṭilasahassāni ahesuṃ .
So pañca abhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā tesampi kasiṇaparikammaṃ ācikkhi .
Te tassa ovāde ṭhatvā sabbepi pañca abhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattesuṃ .
Addhāne atikkante tassa gotamatāpasassa mahallakakāle padumuttaradasabalo paṭhamābhisambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakko bhikkhusatasahassaparivāro haṃsavatīnagaraṃ upanissāya vihāsi .
So ekadivasaṃ paccūsasamaye lokaṃ olokento gotamatāpasassa parisāya
M1.157 arahattūpanissayaṃ gotamatāpasassa ca ‘‘ ahaṃ anāgate uppajjamānakabuddhassa sāsane dhammakathikabhikkhūnaṃ aggo bhaveyyan ’’ ti patthanabhāvañca disvā pātova sarīrapaṭijagganaṃ katvā attano pattacīvaraṃ sayameva gahetvā aññātakavesena gotamatāpasassa antevāsikesu vanamūlaphalāphalatthāya gatesu gantvā gotamassa paṇṇasālādvāre aṭṭhāsi .Gotamo buddhānaṃ uppannabhāvaṃ ajānantopi dūratova dasabalaṃ disvā ‘‘ ayaṃ puriso lokato mutto hutvā paññāyati , yathā assa
V1.157 sarīranipphatti yehi ca lakkhaṇehi samannāgato agāramajjhe vā tiṭṭhanto cakkavattī rājā hoti , pabbajanto vā vivaṭṭacchado sabbaññubuddho hotī ’’ ti ñatvā paṭhamadassaneneva dasabalaṃ abhivādetvā ‘‘ ito etha bhagavā ’’ ti buddhāsanaṃ paññāpetvā adāsi .Tathāgato tāpasassa dhammaṃ desayamāno nisīdi .
Tasmiṃ
P1.201 samaye te jaṭilā ‘‘ paṇītapaṇītaṃ vanamūlaphalāphalaṃ ācariyassa datvā sesakaṃ paribhuñjissāmā ’’ ti āgacchantā dasabalaṃ uccāsane , ācariyaṃ pana nīcāsane nisinnaṃ disvā ‘‘ passatha , mayaṃ ‘ imasmiṃ loke amhākaṃ ācariyena uttaritaro natthī ’ ti vicarāma .Idāni pana no ācariyaṃ nīcāsane nisīdāpetvā uccāsane nisinnako eko paññāyati , mahanto vatāyaṃ puriso bhavissatī ’’ ti piṭakāni gahetvā āgacchanti .
Gotamatāpaso ‘‘ ime maṃ dasabalassa santike vandeyyun ’’ ti bhīto dūrato āha –
‘‘ tātā , mā maṃ vandittha , sadevake loke aggapuggalo sabbesaṃ vandanāraho puriso idha nisinno , etaṃ vandathā ’’ ti .
Tāpasā ‘‘ na ajānitvā ācariyo kathessatī ’’ ti sabbeva tathāgatassa pāde vandiṃsu .
‘‘ Tātā , amhākaṃ aññaṃ dasabalassa dātabbayuttakaṃ bhojanaṃ natthi , imaṃ vanamūlaphalāphalaṃ dassāmā ’’ ti paṇītapaṇītaṃ buddhānaṃ patte patiṭṭhāpesi .
Satthā vanamūlaphalāphalaṃ paribhuñji .
Tadanantaraṃ tāpasopi saddhiṃ antevāsikehi paribhuñji .
Satthā bhattakiccaṃ katvā ‘‘ dve aggasāvakā bhikkhusatasahassaṃ gahetvā āgacchantū ’’ ti cintesi .
Tasmiṃ khaṇe aggasāvako mahādevalatthero ‘‘ kahaṃ nu kho satthā
M1.158 gato ’’ ti āvajjento ‘‘ satthā amhākaṃ āgamanaṃ paccāsīsatī ’’ ti bhikkhusatasahassaṃ gahetvā satthu santikaṃ gantvā vanditvā namassamāno aṭṭhāsi .Gotamo antevāsike āha –
‘‘ tātā , amhākaṃ añño sakkāro natthi , bhikkhusaṅgho dukkhena ṭhito .
Buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa pupphāsanaṃ paññāpessāma , jalajathalajapupphāni āharathā ’’ ti .
Te tāvadeva pabbatapādato vaṇṇagandhasampannāni pupphāni iddhiyā āharitvā sāriputtattherassa vatthumhi vuttanayeneva āsanāni paññāpayiṃsu .
Nirodhasamāpattisamāpajjanampi chattadhāraṇampi sabbaṃ vuttanayeneva veditabbaṃ .
Satthā sattame divase nirodhato
P1.202 vuṭṭhāya parivāretvā ṭhite tāpase disvā dhammakathikabhāve etadaggappattaṃ sāvakaṃ āmantesi –‘‘ iminā bhikkhu isigaṇena mahāsakkāro kato , etesaṃ pupphāsanānumodanaṃ
V1.158 karohī ’’ ti .So satthu vacanaṃ sampaṭicchitvā tīṇi piṭakāni sammasitvā anumodanaṃ akāsi .
Tassa desanāpariyosāne satthā sayaṃ brahmaghosaṃ nicchāretvā dhammaṃ desesi .
Desanāpariyosāne ṭhapetvā gotamatāpasaṃ sesā aṭṭhārasa sahassajaṭilā arahattaṃ pāpuṇiṃsu .
Gotamo pana tenattabhāvena paṭivedhaṃ kātuṃ asakkonto bhagavantaṃ āha –
‘‘ bhagavā yena bhikkhunā paṭhamaṃ dhammo desito , ko nāma ayaṃ tumhākaṃ sāsane ’’ ti ?
Ayaṃ gotama mayhaṃ sāsane dhammakathikānaṃ aggoti .
‘‘ Ahampi , bhante , imassa satta divasāni katassa adhikārassa phalena ayaṃ bhikkhu viya anāgate ekassa buddhassa sāsane dhammakathikānaṃ aggo bhaveyyan ’’ ti patthanaṃ katvā pādamūle nipajji .
Satthā anāgataṃ oloketvā anantarāyenassa patthanāya samijjhanabhāvaṃ ñatvā ‘‘ anāgate kappasatasahassāvasāne gotamo nāma buddho uppajjissati , tvaṃ tassa sāsane dhammakathikānaṃ aggo bhavissasī ’’ ti byākaritvā te arahattappatte tāpase ‘‘ etha bhikkhavo ’’ ti āha .
Sabbe antarahitakesamassū iddhimayapattacīvaradharā vassasaṭṭhikattherasadisā
M1.159 ahesuṃ .Satthā bhikkhusaṅghamādāya vihāraṃ gato .
Gotamopi yāvajīvaṃ tathāgataṃ paricaritvā yathābalaṃ kalyāṇakammaṃ katvā kappasatasahassaṃ devesu ca manussesu ca saṃsaritvā amhākaṃ bhagavato kāle kapilavatthunagarassa avidūre doṇavatthubrāhmaṇagāme brāhmaṇamahāsālakule nibbatti .
Tassa nāmaggahaṇadivase puṇṇamāṇavoti nāmaṃ akaṃsu .
Satthari abhisambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakke anupubbena āgantvā rājagahaṃ upanissāya viharante aññāsikoṇḍaññatthero kapilavatthuṃ gantvā attano bhāgineyyaṃ puṇṇamāṇavaṃ pabbājetvā punadivase dasabalassa
P1.203 santikaṃ āgantvā bhagavantaṃ vanditvā āpucchitvā nivāsatthāya chaddantadahaṃ gato .Puṇṇopi mantāṇiputto mātulena aññāsikoṇḍaññattherena saddhiṃ dasabalassa santikaṃ agantvā ‘‘ mayhaṃ pabbajitakiccaṃ matthakaṃ pāpetvāva dasabalassa santikaṃ gamissāmī ’’ ti kapilavatthusmiṃyeva ohīno yonisomanasikāre kammaṃ karonto nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tassa santike pabbajitakulaputtāpi pañcasatā ahesuṃ .
Thero sayaṃ dasakathāvatthulābhitāya tepi dasahi kathāvatthūhi ovadati .
Te tassa ovāde ṭhatvā sabbeva arahattaṃ pattā .
Te
V1.159 attano pabbajitakiccaṃ matthakaṃ pattaṃ ñatvā upajjhāyaṃ upasaṅkamitvā āhaṃsu –‘‘ bhante , amhākaṃ kiccaṃ matthakaṃ pattaṃ , dasannañca mahākathāvatthūnaṃ lābhino , samayo no dasabalaṃ passitun ’’ ti .
Thero tesaṃ kathaṃ sutvā cintesi –
‘‘ mama dasakathāvatthulābhitaṃ satthā jānāti , ahaṃ dhammaṃ desento dasa kathāvatthūni amuñcantova desemi .
Mayi gacchante sabbepime bhikkhū parivāretvā gacchissanti , evaṃ gaṇasaṅgaṇikāya gantvā pana ayuttaṃ mayhaṃ dasabalaṃ passituṃ , ime tāva gantvā passantū ’’ ti te bhikkhū āha –
‘‘ āvuso , tumhe purato gantvā tathāgataṃ passatha , mama vacanena dasabalassa pāde vandatha , ahampi tumhākaṃ gatamaggena gamissāmī ’’ ti .
Te therā sabbepi dasabalassa jātibhūmiraṭṭhavāsino sabbe khīṇāsavā sabbe dasakathāvatthulābhino attano upajjhāyassa ovādaṃ abhinditvā anupubbena
M1.160 cārikaṃ carantā saṭṭhiyojanamaggaṃ atikkamma rājagahe veḷuvanamahāvihāraṃ gantvā dasabalassa pāde vanditvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .Āciṇṇaṃ kho panetaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ āgantukehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammoditunti
P1.204 bhagavā tehi saddhiṃ ‘‘ kacci , bhikkhave , khamanīyan ’’ tiādinā nayena madhurapaṭisanthāraṃ katvā ‘‘ kuto ca tumhe , bhikkhave , āgacchathā ’’ ti pucchi .Tehi ‘‘ jātibhūmito ’’ ti vutte ‘‘ ko nu kho , bhikkhave , jātibhūmiyaṃ jātibhūmakānaṃ bhikkhūnaṃ sabrahmacārīhi evaṃ sambhāvito attanā ca appiccho appicchakathañca bhikkhūnaṃ kattā ’’ ti dasakathāvatthulābhiṃ bhikkhuṃ pucchi .
Tepi ‘‘ puṇṇo nāma , bhante , āyasmā mantāṇiputto ’’ ti ārocayiṃsu .
Taṃ kathaṃ sutvā āyasmā sāriputto therassa dassanakāmo ahosi .
Atha satthā rājagahato sāvatthiṃ agamāsi .
Puṇṇatthero dasabalassa tattha āgatabhāvaṃ sutvā ‘‘ satthāraṃ passissāmī ’’ ti gantvā antogandhakuṭiyaṃyeva tathāgataṃ sampāpuṇi .
Satthā tassa dhammaṃ desesi .
Thero dhammaṃ sutvā dasabalaṃ vanditvā paṭisallānatthāya andhavanaṃ gantvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi .
Sāriputtattheropi tassa gamanaṃ sutvā sīsānulokiko gantvā okāsaṃ sallakkhetvā taṃ rukkhamūlaṃ upasaṅkamitvā therena saddhiṃ sammoditvā sattavisuddhikkamaṃ pucchi .
Theropissa pucchitaṃ pucchitaṃ byākāsi .
Te aññamaññassa subhāsitaṃ samanumodiṃsu .
Atha satthā aparabhāge bhikkhusaṅghamajjhe nisinno theraṃ dhammakathikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .