Issues
Select Version
Ekakanipāta-aṭṭhakathā
Ekakanipāta-aṭṭhakathā

Cittagahapativatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Cittagahapativatthu

250. Tatiye dhammakathikānan ti dhammakathikānaṃ upāsakānaṃ citto , gahapati , aggoti dasseti .
So kira padumuttarabuddhakāle haṃsavatiyaṃ kulagehe nibbatto aparabhāge dhammakathaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ upāsakaṃ dhammakathikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthesi .
So kappasatasahassaṃ devamanussesu saṃsaritvā kassapabuddhakāle migaluddakagehe nibbatto aparabhāge araññe kammaṃ kātuṃ samatthakāle ekadivasaṃ deve vassante migamāraṇatthāya sattiṃ ādāya araññaṃ gantvā migarūpāni olokento ekasmiṃ akatapabbhāre sasīsaṃ paṃsukūlaṃ pārupitvā pāsāṇaphalake nisinnaṃ ekaṃ bhikkhuṃ disvā ‘‘ eko ayyo samaṇadhammaṃ karonto nisinno bhavissatī ’’ tiP1.386 saññaṃ uppādetvā vegena gharaṃ gantvā ekasmiṃ uddhane hiyyo ābhatamaṃsaṃ , ekasmiṃ bhattaṃ pacāpetvā piṇḍācārike dve bhikkhū disvā tesaṃ pattaṃ ādāya paññattāsane nisīdāpetvā bhikkhaṃ samādāpetvā ,‘‘ ayye , parivisathā ’’ ti aññe āṇāpetvā taṃ bhattaṃ kuṭe pakkhipitvā paṇṇena mukhaṃ bandhitvā kuṭaṃ ādāya gacchanto antarāmagge nānāvidhāni pupphāni ocinitvā pattapuṭakena gahetvā therassa nisinnaṭṭhānaṃ gantvā kuṭaṃ otāretvā ekamante ṭhapetvā ‘‘ mayhaṃM1.297 , bhante , saṅgahaṃ karothā ’’ ti vatvā therassa pattaṃ ādāyaV1.287 bhattassa pūretvā therassa hatthe patiṭṭhapetvā tehi missakapupphehi theraṃ pūjetvā ekamante ṭhito ‘‘ yathāyaṃ rasapiṇḍapātena saddhiṃ pupphapūjā cittaṃ paritoseti , evaṃ nibbattanibbattaṭṭhāne me paṇṇākārasahassāni ceva āgacchantu pañcavaṇṇakusumavassañca vassatū ’’ ti āha .
Thero tassa upanissayaṃ disvā dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ ācikkhitvā adāsi .
So yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devaloke nibbatti , nibbattaṭṭhāne jaṇṇumattena odhinā dibbapupphavassaṃ vassi , sayañca aññāhi devatāhi adhikatarena rūpena samannāgato ahosi .
So ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde magadharaṭṭhe macchikāsaṇḍanagare seṭṭhikule nibbatti , jātakālevassa sakalanagare jaṇṇumattena odhinā pañcavaṇṇakusumavassaṃ vassi .
Athassa mātāpitaro ‘‘ amhākaṃ putto attanāva attano nāmaṃ gahetvā āgato , jātadivasevassa sakalanagaraṃ pañcavaṇṇehi pupphehi vicittaṃ jātan ’’ ti cittakumāroti nāmaṃ akaṃsu .
So aparabhāge gharāvāse patiṭṭhitoP1.387 pitu accayena tasmiṃ nagare seṭṭhiṭṭhānaṃ pāpuṇi .
Tasmiṃ samaye pañcavaggiyattherānaṃ abbhantaro mahānāmatthero nāma macchikāsaṇḍanagaraṃ agamāsi .
Citto gahapati tassa iriyāpathe pasīditvā pattaṃ ādāya gehaṃ ānetvā piṇḍapātena patimānetvā katabhattakiccaṃ ambāṭakārāmaṃ nāma uyyānaṃ netvā tatthassa vasanaṭṭhānaṃ kāretvā nibaddhaṃ attano gehe piṇḍapātaṃ gahetvā vasanatthāya paṭiññaṃ gaṇhi .
Theropi tassa upanissayaṃ disvā dhammaṃ desento saḷāyatanavibhattimeva desesi .
Citto gahapati purimabhave madditasaṅkhāratāya nacirasseva anāgāmiphalaṃ sampāpuṇi .
Athekadivasaṃ isidattatthero tattha gantvā viharanto seṭṭhissa nivesane bhattakiccapariyosāne āyasmatā therena pañhaṃ vissajjetuṃ asakkontena ajjhiṭṭho upāsakassa pañhaṃ vissajjetvā tena pubbe gihisahāyakabhāve ñāte ‘‘ na idāni idha vatthabban ’’ ti yathāsukhaṃ pakkāmi .
Punekadivasaṃ , seṭṭhi gahapati , mahānāmattheraṃ iddhipāṭihāriyakaraṇatthaṃ yāciM1.298 .
Sopi tassa tejosamāpattipāṭihāriyaṃ dassetvā ‘‘ idāni idha vasituṃ na yuttan ’’ ti yathāsukhaṃ pakkāmi .
Athekadivasaṃ dve aggasāvakā bhikkhusahassaparivārā ambāṭakārāmaṃ agamaṃsu .
Seṭṭhi gahapati , tesaṃ mahāsakkāraṃ sajjesi .
Sudhammatthero taṃ asahamāno seṭṭhiṃ tilasaṅgulikāvādena khuṃsetvāV1.288 tena paṇāmito satthu santikaṃ gantvā ovādaṃ labhitvā dasabalassa ovāde ṭhito cittaṃ gahapatiṃ khamāpetvā tattheva ambāṭakārāme viharanto vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi .
Tadā upāsako cintesi –
‘‘ ahaṃ dasabalaṃ adisvāva ciraṃ vītināmesiṃ , satthu santikaṃ gacchantena panaP1.388 ayuttaṃ tucchahatthena gantun ’’ ti pañcahi sakaṭasatehi telamadhuphāṇitādīni ādāya ‘‘ ye dasabalaṃ passitukāmā , te mayā saddhiṃ āgacchantū ’’ ti nagare bheriṃ carāpetvā dvīhi purisasahassehi parivuto satthāraṃ passituṃ pakkāmi .
Tiṃsayojane magge devatā paṇṇākāraṃ upaṭṭhapesuṃ .
So satthu santikaṃ gantvā pañcapatiṭṭhitena satthāraṃ vandi , tasmiṃ khaṇe ākāsā pañcavaṇṇānaṃ pupphānaṃ vassaṃ vassi .
Satthā tassa ajjhāsayavasena saḷāyatanavibhattimeva kathesi .
Tassa aḍḍhamāsamattaṃ dasabalassa dānaṃ dentassāpi sakanivesanato nītāni taṇḍulatelamadhuphāṇitādīni na khīyiṃsu .
Rājagahavāsikehi pahitapaṇṇākārova alaṃ ahosi .
So satthāraṃ passitvā attano nagaraṃ gacchanto sakaṭehi ābhataṃ sabbaṃ bhikkhusaṅghassa adāsi .
Sakaṭesu tucchesu jātamattesveva devatā satta ratanāni pūrayiṃsu .
Mahājanantare kathā udapādi ‘‘ yāva sakkārasammānappatto vatāyaṃ citto gahapatī ’’ ti .
Taṃ sutvā satthā dhammapade imaṃ gāthamāha –
‘‘ Saddho sīlena sampanno , yaso bhogasamappito ;
Yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati , tattha tattheva pūjito ’’ ti .( dha . pa .303);
So tato paṭṭhāya ariyasāvakānaṃyeva upāsakānaṃ pañcahi satehi parivuto vicarati .
Atha naṃ satthā aparabhāge upāsake paṭipāṭiyāM1.299 ṭhānantare ṭhapento cittasaṃyuttaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā dhammakathikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .