Issues
Select Version
Ekakanipāta-aṭṭhakathā
Ekakanipāta-aṭṭhakathā

Sīvalittheravatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Sīvalittheravatthu

207. NavameP1.243 lābhīnaṃ yadidaṃ sīvalīti ṭhapetvā tathāgataṃ lābhīnaṃ bhikkhūnaṃ sīvalitthero aggoti dasseti .
Tassa pañhakamme ayamanupubbikathā – ayampi atīte padumuttarabuddhakāle vuttanayeneva vihāraṃ gantvā parisapariyante ṭhito dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ lābhīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā ‘‘ mayāpi anāgate evarūpena bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti dasabalaṃ nimantetvā purimanayeneva sattāhaṃ mahādānaṃ datvā ‘‘ bhagavā ahampi iminā adhikārakammena aññaṃ sampattiṃ na patthemi , anāgate pana ekassa buddhassa sāsane ahampi tumhehi so etadagge ṭhapitabhikkhu viya lābhīnaṃ aggo bhaveyyan ’’ ti patthanaṃ akāsi .
Satthā anantarāyaṃ disvā ‘‘ ayaṃ te patthanā anāgate gotamassa buddhassa sāsane samijjhissatī ’’ ti byākaritvā pakkāmi .
Sopi kulaputto yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto vipassībuddhakāle bandhumatīnagarato avidūre ekasmiṃ gāme paṭisandhiṃ gaṇhi .
Tasmiṃ samaye bandhumatīnagaravāsino raññā saddhiṃ sākacchitvā sākacchitvā dasabalassaM1.191 dānaṃ denti .
Te ekadivasaṃ sabbeva ekato hutvā dānaṃ dentā ‘‘ kiṃ nu kho amhākaṃ dānamukhe natthī ’’ ti madhuñca guḷadadhiñca na addasaṃsu .
Te ‘‘ yato kutoci āharissāmā ’’ ti janapadato nagaraṃ pavisanamagge purisaṃ ṭhapesuṃ .
Tadā esa kulaputto attano gāmato guḷadadhivārakaṃ gahetvā ‘‘ kiñcideva āharissāmī ’’ ti nagaraṃ gacchanto mukhaṃ dhovitvā ‘‘ dhotahatthapādo pavisissāmī ’’ ti phāsukaṭṭhānaṃ olokento naṅgalasīsamattaṃ nimmakkhikaṃ daṇḍakamadhuṃ disvā ‘‘ puññena me idaṃ uppannan ’’ ti gahetvā nagaraṃ pavisati .
Nāgarehi ṭhapitapuriso taṃ disvā ,‘‘ bho purisa , kassimaṃ āharasī ’’ tiP1.244 pucchi .
Na kassaci sāmi , vikkiṇituṃ pana me idaṃ ānītanti .
Tena hi , bho purisa , imaṃ kahāpaṇaṃ gahetvā etaṃ madhuñca guḷadadhiñca dehīti .
So cintesi –
‘‘ idaṃ na bahumūlaṃ , ayañca ekappahāreneva bahuṃ deti , vīmaṃsituṃ vaṭṭatī ’’ tiV1.189 .
Tato naṃ ‘‘ nāhaṃ ekakahāpaṇena demī ’’ ti āha .
Yadi evaṃ , dve gahetvā dehīti .
Dvīhipi na demīti .
Etenupāyena vaḍḍhantaṃ vaḍḍhantaṃ sahassaṃ pāpuṇi .
So cintesi –
‘‘ atiañchituṃ na vaṭṭati , hotu tāva , imassa kattabbakiccaṃ pucchissāmī ’’ ti .
Atha naṃ āha –
‘‘ idaṃ na bahuagghanakaṃ , tvañca bahuṃ desi , kena kammena idaṃ gaṇhāsī ’’ ti ?
Idha , bho , nagaravāsino raññā saddhiṃ paṭivirujjhitvā vipassīdasabalassa dānaṃ dentā idaṃ dvayaṃ dānamukhe apassantā pariyesanti .
Sace idaṃ dvayaṃ na labhissanti , nāgarānaṃ parājayo bhavissati .
Tasmā sahassaṃ datvā gaṇhāmīti .
Kiṃ panetaṃ nāgarānameva vaṭṭati , na aññesaṃ dātuṃ vaṭṭatīti ?
Yassa kassaci dātuṃ avāritametanti .
Atthi pana te koci nāgarānaṃ dāne ekadivasaṃ sahassaṃ dātāti ?
Natthi sammāti .
Imesaṃ pana dvinnaṃ sahassagghanakabhāvaṃ jānāsīti ?
Āma jānāmīti .
Tena hi gaccha , nāgarānaṃ ācikkha –
‘‘ eko puriso imāni dve mūlena na deti , sahattheneva dātukāmo , tumhe imesaṃ dvinnaṃ kāraṇā nirussukkā hothā ’’ ti .
Tvaṃ pana me imasmiṃ dānamukhe jeṭṭhakabhāvassa kāyasakkhī hohīti .
So gāmavāsī paribbayatthaṃ gahitamāsakena pañcakaṭukaṃ gahetvā cuṇṇaṃ katvā dadhito kañjiyaṃ vāhetvā tattha madhupaṭalaṃP1.245 pīḷetvā pañcakaṭukacuṇṇena yojetvā ekasmiṃ paduminipatte pakkhipitvā taṃ saṃvidahitvā ādāyaM1.192 dasabalassa avidūre ṭhāne nisīdi .
Mahājanena āhariyamānassa sakkārassa antare attano pattavāraṃ olokayamāno okāsaṃ ñatvā satthu santikaṃ gantvā ‘‘ bhagavā ayaṃ mayhaṃ duggatapaṇṇākāro , imaṃ me anukampaṃ paṭicca gaṇhathā ’’ ti .
Satthā tassa anukampaṃ paṭicca catumahārājadattiyena selamayena pattena taṃ paṭiggahetvā yathā aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassassa diyyamānaṃ na khīyati , evaṃ adhiṭṭhāsi .
Sopi kulaputto niṭṭhitabhattakiccaṃ bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ ṭhito āha –
‘‘ diṭṭho me bhagavā ajja bandhumatīnagaravāsikehi tumhākaṃ sakkāro āhariyamāno , ahampi imassa kammassa nissandena nibbattanibbattabhave lābhaggayasaggappatto bhaveyyan ’’ ti .
Satthā ‘‘ evaṃ hotu kulaputtā ’’ ti vatvā tassa ca nagaravāsīnañca bhattānumodanaṃ katvā pakkāmi .
Sopi kulaputto yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde suppavāsāya rājadhītāya kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi .
Paṭisandhiggahaṇato paṭṭhāya sāyaṃ pātañca paṇṇākārasatāni pāpuṇanti , suppavāsā sampattiṃ gacchati .
Atha naṃ puññavīmaṃsanatthaṃ hatthena bījapacchiṃV1.190 phusāpenti , ekekabījato salākasatampi salākasahassampi nigacchati .
Ekakarīsakhettato paññāsampi saṭṭhipi sakaṭāni uppajjanti .
Koṭṭhapūraṇakālepi koṭṭhadvāraṃ hatthena phusāpenti , rājadhītāya puññena gaṇhantānaṃ gahitagahitaṭṭhānaṃ puna pūrati .
Paripuṇṇabhattakumbhitopi ‘‘ rājadhītāya puññan ’’ tiP1.246 vatvā yassa kassaci dentānaṃ yāva na ukkaḍḍhanti , na tāva bhattaṃ khīyati .
Dārake kucchigateyeva satta vassāni atikkamiṃsu .
Gabbhe pana paripakke sattāhaṃ mahādukkhaṃ anubhosi .
Sā sāmikaṃ āmantetvā ‘‘ pure maraṇā jīvamānāva dānaṃ dassāmī ’’ ti satthu santikaṃ pesesi –
‘‘ gaccha imaṃ pavattiṃ satthu ārocetvā satthāraṃ nimantehi , yañca satthā vadeti , taṃ sādhukaṃ upalakkhetvā āgantvā mayhaṃ kathehī ’’ ti .
So gantvā tassā sāsanaṃ bhagavato ārocesi .
Satthā ‘‘ sukhinī hotu suppavāsā koliyadhītā , sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyatū ’’ ti āha .
Rājā taṃ sutvā bhagavantaṃ abhivādetvā antogāmābhimukho pāyāsi .
Tassa pure āgamanāyeva suppavāsāya kucchitoM1.193 dhamakaraṇā udakaṃ viya gabbho nikkhami , parivāretvā nisinnajano assumukhova hasituṃ āraddho .
Haṭṭhatuṭṭho mahājano rañño puttasāsanaṃ ārocetuṃ agamāsi .
Rājā tesaṃ iṅgitaṃ disvāva ‘‘ dasabalena kathitakathā nipphannā maññe ’’ ti cintesi .
So āgantvā satthu sāsanaṃ rājadhītāya ārocesi .
Rājadhītā ‘‘ tayā nimantitaṃ jīvitabhattameva maṅgalabhattaṃ bhavissati , gaccha sattāhaṃ dasabalaṃ nimantehī ’’ ti .
Rājā tathā akāsi .
Sattāhaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ pavattayiṃsu .
Dārako sabbesaṃ ñātīnaṃ santattacittaṃ nibbāpento jātoti sīvalidārako tvevassa nāmaṃ akaṃsu .
So satta vassāni gabbhe vasitattā jātakālato paṭṭhāya sabbakammakkhamo ahosi .
Dhammasenāpati sāriputto sattame divase tena saddhiṃ kathāsallāpaṃ akāsi .
Satthāpi dhammapade gāthaṃ abhāsi –
‘‘ YomaṃP1.247 palipathaṃ duggaṃ , saṃsāraṃ mohamaccagā ;
Tiṇṇo pāraṅgato jhāyī , anejo akathaṃkathī ;
Anupādāya nibbuto , tamahaṃ brūmi brāhmaṇan ’’ ti .( dha . pa .414);
Atha naṃ thero evamāha –
‘‘ kiṃ pana tayā evarūpaṃ dukkharāsiṃ anubhavitvā pabbajituṃ naV1.191 vaṭṭatī ’’ ti ?
Labhamāno pabbajeyyaṃ , bhanteti .
Suppavāsā taṃ dārakaṃ therena saddhiṃ kathentaṃ disvā ‘‘ kiṃ nu kho me putto dhammasenāpatinā saddhiṃ kathetī ’’ ti theraṃ upasaṅkamitvā pucchi –
‘‘ mayhaṃ putto tumhehi saddhiṃ kiṃ katheti , bhadante ’’ ti ?
Attanā anubhūtaṃ gabbhavāsadukkhaṃ kathetvā tumhehi anuññāto pabbajissāmīti vadatīti .
Sādhu , bhante , pabbājetha nanti .
Thero taṃ vihāraṃ netvā tacapañcakakammaṭṭhānaṃ datvā pabbājento ,‘‘ sīvali , na tuyhaṃ aññena ovādena kammaṃ atthi , tayā satta vassāni anubhūtadukkhameva paccavekkhāhī ’’ ti .
Bhante , pabbājanameva tumhākaṃ bhāro , yaṃ pana mayā kātuṃ sakkā , tamahaṃ jānissāmīti .
So paṭhamakesavaṭṭiyā ohāritakkhaṇeyeva sotāpattiphale patiṭṭhāsi , dutiyāya ohāritakkhaṇe sakadāgāmiphale , tatiyāya anāgāmiphale .
Sabbesaṃyeva pana kesānaṃ oropanañca arahattasacchikiriyā ca apacchā apurimā ahosi .
Tassa pabbajitadivasato paṭṭhāya bhikkhusaṅghassa cattāro paccayā yadicchakaṃ uppajjanti .
Evaṃ ettha vatthu samuṭṭhitaṃ .
AparabhāgeM1.194 satthā sāvatthiṃ agamāsi .
Thero satthāraṃ abhivādetvā ,‘‘ bhante , mayhaṃ puññaṃ vīmaṃsissāmi , pañca me bhikkhusatāni dethā ’’ ti āhaP1.248 .
Gaṇha , sīvalīti .
So pañcasate bhikkhū gahetvā himavantābhimukhaṃ gacchanto aṭavimaggaṃ gacchati .
Tassa paṭhamaṃ diṭṭhā nigrodhe adhivatthā devatā satta divasāni dānaṃ adāsi .
Iti so –
‘‘ Nigrodhaṃ paṭhamaṃ passi , dutiyaṃ paṇḍavapabbataṃ ;
Tatiyaṃ aciravatiyaṃ , catutthaṃ varasāgaraṃ .
‘‘ Pañcamaṃ himavantaṃ so , chaṭṭhaṃ chaddantupāgami ;
Sattamaṃ gandhamādanaṃ , aṭṭhamaṃ atha revatan ’’ ti .
Sabbaṭṭhānesu satta satta divasāneva dānaṃ adaṃsu .
Gandhamādanapabbate pana nāgadattadevarājā nāma sattadivasesu ekadivasaṃ khīrapiṇḍapātaṃ adāsi , ekadivasaṃ sappipiṇḍapātaṃ adāsi .
Bhikkhusaṅgho āha –
‘‘ āvuso , imassa devarañño neva dhenuyo duyhamānā paññāyanti , na dadhinimmathanaṃ , kuto te , devarāja , imaṃ uppajjatī ’’ ti ?
‘‘ Bhante , kassapadasabalassa kāle khīrasalākabhattadānassetaṃV1.192 phalan ’’ ti devarājā āha .
Aparabhāge satthā khadiravaniyarevatassa paccuggamanaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā theraṃ attano sāsane lābhaggayasaggappattānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .