Issues
選擇版本
Ekakanipāta-aṭṭhakathā
Ekakanipāta-aṭṭhakathā

Soṇakoḷivisattheravatthu

作者: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Soṇakoḷivisattheravatthu

205. Sattame āraddhavīriyānan ti paggahitavīriyānaṃ paripuṇṇavīriyānaṃ .
Soṇo koḷivisoti soṇoti tassa nāmaṃ , koḷivisoti gottaṃ .
Koṭivessoti vā attho , issariyena koṭippattassa vessakulassa dārakoti adhippāyo .
Yasmā pana aññesaṃ bhikkhūnaṃP1.232 vīriyaṃ nāma vaḍḍhetabbaṃ hoti , therassa pana hāpetabbameva ahosi .
Tasmā esa āraddhavīriyānaṃ aggo nāma jāto .
TassaM1.182 pañhakamme ayamanupubbikathā – ayaṃ kira atīte padumuttarabuddhakāle seṭṭhikule nibbatti , sirivaḍḍhakumārotissa nāmaṃ akaṃsu .
So vayappatto purimanayeneva vihāraṃ gantvā parisapariyante ṭhito dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ āraddhavīriyānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā ‘‘ mayāpi anāgate evarūpena bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti desanāpariyosāne dasabalaṃ nimantetvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā vuttanayeneva patthanaṃ akāsi .
Satthā tassa patthanāya samijjhanabhāvaṃ disvā purimanayeneva byākaritvā vihāraṃ gato .
Sopi sirivaḍḍhaseṭṭhi yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto kappasatasahassaṃ atikkamitvā imasmiṃ kappe parinibbute kassapadasabale anuppanne amhākaṃ bhagavati bārāṇasiyaṃ kulagehe paṭisandhiṃ gaṇhi .
So attano sahāyakehi saddhiṃ gaṅgāyaṃ kīḷati .
Tasmiṃ samaye eko jiṇṇacīvariko paccekabuddho ‘‘ bārāṇasiṃ upanissāya gaṅgātīre paṇṇasālaṃ katvā vassaṃ upagacchissāmī ’’ ti udakena samupabyūḷhe daṇḍake ca valliyo ca saṃkaḍḍhati .
Ayaṃ kumāro sahāyakehi saddhiṃ gantvā abhivādetvā ṭhito ,‘‘ bhante , kiṃ karothā ’’ ti pucchi .
Kumāra upakaṭṭhe antovasse pabbajitānaṃ vasanaṭṭhānaṃ nāma laddhuṃ vaṭṭatīti .
‘‘ Bhante , ajjeva ekadivasaṃ ayyo yathā tathā āgametu , ahaṃ sve ayyassa vasanaṭṭhānaṃ karissāmī ’’ ti āha .
Paccekabuddho ‘‘ tasseva kumārassa saṅgahaṃ karissāmī ’’ ti āgatattā adhivāsesi .
So tassa adhivāsanaṃ viditvā gato punadivase sakkārasammānaṃP1.233 sajjetvā paccekabuddhassaV1.181 āgamanaṃ olokento aṭṭhāsi .
Paccekabuddhopi ‘‘ kahaṃ nu kho ajja bhikkhācāraṃ labhissāmī ’’ ti āvajjento ñatvā tasseva gehadvāraṃ agamāsi .
Kumāro paccekabuddhaṃ disvā sampiyāyamāno pattaṃ ādāya bhikkhaṃ datvā ‘‘ imaṃ antovassaṃ mayhaṃ gehadvārameva āgacchatha , bhante ’’ ti paṭiññaṃ gahetvā paccekabuddhe bhattakiccaṃ katvā pakkante attano sahāyakehi saddhiṃ gantvā ekadivaseneva paccekabuddhassa vasanapaṇṇasālañca caṅkamanañca rattiṭṭhānadivāṭṭhānāni ca kārāpetvā adāsi .
Tasseva paṇṇasālaṃ pavisanavelāyaM1.183 haritūpalittāya bhūmiyā ‘‘ pādesu kalalaṃ mā laggī ’’ ti attano pārupanaṃ satasahassagghanakaṃ rattakambalaṃ bhūmattharaṇaṃ santharitvā kambalassa vaṇṇena saddhiṃ paccekabuddhassa sarīrappabhaṃ ekasadisaṃ disvā ativiya pasanno hutvā āha –
‘‘ yathā tumhehi akkantakālato paṭṭhāya imassa kambalassa ativiya pabhā virocati , evameva mayhampi nibbattanibbattaṭṭhāne hatthapādānaṃ vaṇṇo bandhujīvakapupphavaṇṇo hotu , satakkhattuṃ vihatakappāsapaṭalaphassasadisova phasso hotū ’’ ti .
So temāsaṃ paccekabuddhaṃ upaṭṭhahitvā pavāritakāle ticīvaraṃ adāsi .
Paccekabuddho paripuṇṇapattacīvaro gandhamādanameva gato .
Sopi kulaputto devamanussesu saṃsaranto amhākaṃ bhagavato kāle kāḷacampānagare upaseṭṭhissa ghare paṭisandhiṃ gaṇhi .
Tassa paṭisandhiggahaṇakālato paṭṭhāya seṭṭhikulaṃ anekāniP1.234 paṇṇākārasahassāni āgacchanti .
Jātadivase ca sakalanagaraṃ ekasakkārasammānaṃ ahosi .
Athassa nāmaggahaṇadivase mātāpitaro ‘‘ amhākaṃ putto attano nāmaṃ gaṇhitvāva āgato , rattasuvaṇṇarasaparisittā viyassa sarīracchavī ’’ ti soṇakumārotvevassa nāmaṃ akaṃsu .
Athassa saṭṭhi dhātiyo upanetvā devakumāraṃ viya naṃ sukhena vaḍḍhesuṃ .
Tassa evarūpaṃ āhāravidhānaṃ ahosi – saṭṭhikarīsamattaṃ ṭhānaṃ kasitvā tividhena udakena posenti .
Kedāre pavisantīsu udakamātikāsu khīrodakassa ca gandhodakassa ca anekāni cāṭisahassāni āsiñcanti .
Sālisīsānaṃ khīraggahaṇakāle sukādīnaṃ pāṇānaṃ ucchiṭṭhakaraṇanivāraṇatthaṃ vīhigabbhānaṃ sukhumālabhāvatthañca pariyantaparikkhepe ca antarantarā ca thambhe nikhanitvā upari daṇḍake datvā kilañjehi chādetvā samantā sāṇiyā parikkhipitvā sabbapariyante ārakkhaṃ gaṇhanti .
Sasse nipphanne koṭṭhe catujātigandhehi paribhaṇḍaṃ katvā upari uttamagandhehi paribhāventiV1.182 .
Anekasahassapurisā khettaṃ oruyha sālisīsāni vaṇṭesu chinditvā muṭṭhimuṭṭhiyo katvā rajjukehi bandhitvā sukkhāpenti .
Tato koṭṭhakassa heṭṭhimatale gandhe santharitvā upari sālisīsāni santharanti .
Evaṃ ekantarikaṃ katvā santharantā koṭṭhakaṃ pūretvā dvāraṃ pidahantiM1.184 , tivassasampattakāle koṭṭhakaṃ vivaranti .
Vivaṭakāle sakalanagaraṃ sugandhagandhikaṃ hoti .
Sālimhi pahate dhuttā thuse kiṇitvā gaṇhanti , kuṇḍakaṃ pana cūḷupaṭṭhākā labhanti .
Musalaghaṭṭitake sālitaṇḍule vicinitvā gaṇhantiP1.235 .
Te suvaṇṇahīrakapacchiyaṃ pakkhipitvā satakālaṃ parissāvetvā gahite pakkuthitajātirase ekavāraṃ pakkhipitvā uddharanti , pamukhaṭṭhānaṃ sumanapupphasadisaṃ hoti .
Taṃ bhojanaṃ suvaṇṇasarake pakkhipitvā pakkuthitaappodakamadhupāyāsapūritassa rajatathālassa upari katvā ādāya gantvā seṭṭhiputtassa purato ṭhapenti .
So attano yāpanamattaṃ bhuñjitvā gandhavāsitena udakena mukhaṃ vikkhāletvā hatthapāde dhovati .
Athassa dhotahatthapādassa nānappakāraṃ mukhavāsaṃ upanenti .
Tassa akkamanaṭṭhāne varapotthakacittattharaṇaṃ attharanti .
Hatthapādatalānissa bandhujīvakapupphavaṇṇāni honti , satakālavihatakappāsassa viya phasso , pādatalesu maṇikuṇḍalāvattavaṇṇāni lomāni jāyiṃsu .
So kassacideva kujjhitvā ‘‘ ājānāhi bhūmiṃ akkamissāmī ’’ ti vadati .
Tassa vayappattassa tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavike tayo pāsāde kāretvā nāṭakāni ca upaṭṭhāpesuṃ .
So mahāsampattiṃ anubhavanto devo maññe paṭivasati .
Atha amhākaṃ satthari sabbaññutaṃ patvā pavattitavaradhammacakke rājagahaṃ upanissāya viharante pādalomadassanatthaṃ raññā māgadhena pakkosāpetvā asītiyā gāmiyasahassehi saddhiṃ satthu santikaṃ pahito dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho satthāraṃ pabbajjaṃ yāci .
Atha naṃ bhagavā ‘‘ anuññātosi mātāpitūhī ’’ ti pucchitvā ananuññātabhāvaṃ sutvā ‘‘ na kho , soṇa , tathāgatā mātāpitūhi ananuññātaṃ puttaṃ pabbājentī ’’ ti paṭikkhipi .
So ‘‘ sādhu bhagavā ’’ ti tathāgatassa vacanaṃ sirasāP1.236 sampaṭicchitvā mātāpitūnaṃ santikaṃ gantvā anujānāpetvā satthu santikaṃ āgamma aññatarassa bhikkhuno santike pabbaji .
Ayamettha saṅkhepo , vitthārato panassa pabbajjāvidhānaṃ pāḷiyaṃ ( mahāva .243) āgatameva .
Tassa pabbajjañca upasampadañca labhitvā rājagahe viharantassa sambahulā ñātisālohitāV1.183 ca sandiṭṭhasambhattā ca sakkārasammānaṃ āharanti , rūpanipphattiyāM1.185 vaṇṇaṃ kathenti , aññepi janā passituṃ āgacchanti .
Thero cintesi –
‘‘ mama santikaṃ bahū janā āgacchanti , kammaṭṭhāne vā vipassanāya vā kammaṃ kātuṃ kathaṃ sakkhissāmi , yaṃnūnāhaṃ satthu santike kammaṭṭhānaṃ kathāpetvā sītavanasusānaṃ gantvā samaṇadhammaṃ kareyyaṃ .
Tatra hi susānanti jigucchitvā bahū janā nāgamissanti , evaṃsante mama kiccaṃ matthakaṃ pāpuṇissatī ’’ ti satthu santike kammaṭṭhānaṃ kathāpetvā sītavanaṃ gantvā samaṇadhammaṃ kātuṃ ārabhi .
So cintesi –
‘‘ mayhaṃ sarīraṃ paramasukhumālaṃ , na kho pana sakkā sukheneva sukhaṃ pāpuṇituṃ , kāyaṃ kilametvāpi samaṇadhammaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
Tato ṭhānacaṅkamameva adhiṭṭhāya padhānamakāsi .
Tassa sukhumālānaṃ pādatalānaṃ antantehi phoṭā uṭṭhāya bhijjiṃsu , caṅkamo ekalohitova ahosi .
Pādesu avahantesu jaṇṇukehipi hatthehipi vāyamitvā caṅkamati .
Evaṃ vīriyaṃ daḷhaṃ karontopi obhāsamattampi nibbattetuṃ asakkonto cintesi –
‘‘ sace aññopi āraddhavīriyo bhaveyya , mādisova bhaveyya .
Ahaṃ kho pana evaṃ vāyamantopi maggaṃ vā phalaṃ vā uppādetuṃ na sakkomi , addhā nevāhaṃ ugghaṭitaññū , na vipañcitaññū , na neyyo , padaparamena mayā bhavitabbaṃ .
Kiṃ me pabbajjāya , hīnāyāvattitvāP1.237 bhoge ca bhuñjissāmi puññāni ca karissāmī ’’ ti .
Tasmiṃ samaye satthā therassa vitakkaṃ ñatvā sāyanhasamaye bhikkhusaṅghaparivuto tattha gantvā lohitena phuṭṭhaṃ caṅkamaṃ disvā theraṃ vīṇovādena ( mahāva .243) ovaditvā vīriyasamathayojanatthāya tassa kammaṭṭhānaṃ kathetvā gijjhakūṭameva gato .
Soṇattheropi dasabalassa sammukhā ovādaṃ labhitvā nacirasseva arahatte patiṭṭhāsi .
Atha satthā aparabhāge jetavane bhikkhusaṅghaparivuto dhammaṃ desento theraṃ āraddhavīriyānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .