Dabbattheravatthu
214. Chaṭṭhe
M1.213 senāsanapaññāpakānan ti senāsanaṃ paññāpentānaṃ .Therassa kira senāsanapaññāpanakāle aṭṭhārasasu mahāvihāresu asammaṭṭhaṃ pariveṇaṃ vā apaṭijaggitaṃ senāsanaṃ vā asodhitaṃ mañcapīṭhaṃ vā anupaṭṭhitaṃ pānīyaparibhojanīyaṃ vā nāhosi .
Tasmā senāsanapaññāpakānaṃ aggo nāma jāto .
Dabbo tissa nāmaṃ .
Mallarājakule pana uppannattā mallaputto nāma jāto .
Tassa pañhakamme ayamanupubbikathā – ayañhi
P1.273 padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbattitvā vayappatto vuttanayeneva vihāraṃ gantvā dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ senāsanapaññāpakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā satthārā byākato yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaritvā kassapadasabalassa sāsanassa osakkanakāle pabbaji , tadā tena saddhiṃ apare cha janāti satta bhikkhū ekacittā hutvā aññe sāsane agāravaṃ karonte disvā ‘‘ idha kiṃ karoma , ekamante samaṇadhammaṃ katvā dukkhassantaṃ karissāmā ’’ ti nisseṇiṃ bandhitvā uccapabbatasikharaṃ abhiruhitvā ‘‘ attano cittabalaṃ jānantā nisseṇiṃ pātentu , jīvite sālayā otarantu , mā pacchānutāpino ahuvatthā ’’ ti vatvā sabbe ekacittā hutvā nisseṇiṃ pātetvā ‘‘ appamattā hotha , āvuso ’’ ti aññamaññaṃ ovaditvā cittaruciyesu ṭhānesu nisīditvā samaṇadhammaṃ kātuṃ ārabhiṃsu .Tatreko thero pañcame divase arahattaṃ patvā ‘‘ mama kiccaṃ nipphannaṃ , ahaṃ imasmiṃ ṭhāne kiṃ karissāmī ’’ ti iddhiyā uttarakuruto piṇḍapātaṃ āharitvā ,‘‘ āvuso , imaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjatha
V1.210 , bhikkhācārakiccaṃ mamāyattaṃ hotu , tumhe attano kammaṃ karothā ’’ ti āha .Kiṃ nu kho mayaṃ , āvuso , nisseṇiṃ pātentā evaṃ avocumhā ‘‘ yo paṭhamaṃ dhammaṃ sacchikaroti , so bhikkhaṃ āharatu , tena ābhataṃ sesā paribhuñjitvā samaṇadhammaṃ karissantī ’’ ti .
Natthi , āvusoti .
Tumhe attano pubbahetunā labhittha , mayampi sakkontā vaṭṭassantaṃ karissāma , gacchatha tumheti
M1.214 .Thero te saññāpetuṃ asakkonto phāsukaṭṭhāne piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā gato .
Aparo thero sattame divase anāgāmiphalaṃ patvā tato cuto suddhāvāsabrahmaloke nibbatto .
Itarepi therā
P1.274 tato cutā ekaṃ buddhantaraṃ devamanussesu saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde tesu tesu kulesu nibbattā .Eko gandhāraraṭṭhe takkasilanagare rājagehe nibbatto , eko pabbateyyaraṭṭhe paribbājikāya kucchimhi nibbatto , eko bāhiyaraṭṭhe kuṭumbikagehe nibbatto , eko rājagahe kuṭumbikagehe nibbatto .
Ayaṃ pana dabbatthero mallaraṭṭhe anupiyanagare ekassa mallarañño gehe paṭisandhiṃ gaṇhi .
Tassa mātā upavijaññakāle kālamakāsi , matasarīraṃ susānaṃ netvā dārucitakaṃ āropetvā aggiṃ adaṃsu .
Tassā aggivegasantattaṃ udarapaṭalaṃ dvedhā ahosi .
Dārako attano puññabalena uppatitvā ekasmiṃ dabbatthambhe nipati .
Taṃ dārakaṃ gahetvā ayyikāya adaṃsu .
Sā tassa nāmaṃ gaṇhantī dabbatthambhe nipatitvā laddhajīvitattā dabbotissa nāmaṃ akāsi .
Tassa sattavassikakāle satthā bhikkhusaṅghaparivāro mallaraṭṭhe cārikaṃ caramāno anupiyanigamaṃ patvā anupiyambavane viharati .
Dabbakumāro satthāraṃ disvā dassaneneva pasīditvā pabbajitukāmo hutvā ‘‘ ahaṃ dasabalassa santike pabbajissāmī ’’ ti ayyikaṃ āpucchi .
Sā ‘‘ sādhu , tātā ’’ ti dabbakumāraṃ ādāya satthu santikaṃ gantvā ,‘‘ bhante , imaṃ kumāraṃ pabbājethā ’’ ti āha .
Satthā aññatarassa bhikkhuno saññaṃ adāsi ‘‘ bhikkhu imaṃ dārakaṃ pabbājehī ’’ ti .
So thero satthu vacanaṃ sutvā dabbakumāraṃ pabbājento tacapañcakaṃ kammaṭṭhānaṃ ācikkhi .
Pubbahetusampanno katābhinīhāro satto paṭhamakesavaṭṭiyā oropiyamānāya sotāpattiphale patiṭṭhāsi , dutiyakesavaṭṭiyā
P1.275 oropiyamānāya sakadāgāmiphale , tatiyāya anāgāmiphale .Sabbakesānaṃ pana oropanañca arahattaphalasacchikiriyā ca apacchā apure ahosi .
Satthā
V1.211 mallaraṭṭhe yathābhirantaṃ viharitvā rājagahaṃ gantvā veḷuvane vāsaṃ kappesi .Tatrāyasmā dabbo mallaputto rahogato attano kiccanipphattiṃ
M1.215 oloketvā saṅghassa veyyāvaccakaraṇe kāyaṃ yojetukāmo cintesi –‘‘ yaṃnūnāhaṃ saṅghassa senāsanañca paññāpeyyaṃ , bhattāni ca uddiseyyan ’’ ti .
So satthu santikaṃ gantvā attano parivitakkaṃ ārocesi .
Satthā tassa sādhukāraṃ datvā senāsanapaññāpakattañca bhattuddesakattañca sampaṭicchi .
Atha naṃ ‘‘ ayaṃ dabbo daharova samāno mahantaṭṭhāne ṭhito ’’ ti sattavassikakāleyeva upasampādesi .
Thero upasampannakālatoyeva paṭṭhāya rājagahaṃ upanissāya viharantānaṃ sabbabhikkhūnaṃ senāsanāni ca paññāpeti , bhikkhañca sampaṭicchitvā uddisati .
Tassa senāsanapaññāpakabhāvo sabbadisāsu pākaṭo ahosi –
‘‘ dabbo kira mallaputto sabhāgasabhāgānaṃ bhikkhūnaṃ ekaṭṭhāne senāsanāni paññāpeti , dūrepi senāsanaṃ paññāpetiyeva .
Gantuṃ asakkonte iddhiyā netīti .
Atha naṃ bhikkhū kālepi vikālepi ‘‘ amhākaṃ , āvuso , jīvakambavane senāsanaṃ paññāpehi , amhākaṃ maddakucchismiṃ migadāye ’’ ti evaṃ senāsanaṃ uddisāpetvā tassa iddhiṃ passantā gacchanti .
Sopi iddhiyā manomaye kāye abhisaṅkharitvā ekekassa therassa ekekaṃ attanā sadisaṃ bhikkhuṃ nimminitvā aṅguliyā jalamānāya purato purato gantvā ‘‘ ayaṃ mañco , idaṃ pīṭhan ’’ tiādīni vatvā senāsanaṃ paññāpetvā puna attano vasanaṭṭhānameva
P1.276 āgacchati .Ayamettha saṅkhepo , vitthārato panidaṃ vatthu pāḷiyaṃ āgatameva .
Satthā idameva kāraṇaṃ aṭṭhuppattiṃ katvā aparabhāge ariyagaṇamajjhe nisinno theraṃ senāsanapaññāpakānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .