Bāhiyadārucīriyattheravatthu
216. Aṭṭhame
P1.279 khippābhiññānan ti khippaṃ adhigataabhiññānaṃ dārucīriyatthero aggoti dasseti .Ayañhi thero saṃkhittadhammadesanāpariyosāne arahattaṃ pāpuṇi , maggaphalānaṃ parikammakiccaṃ nāhosi .
Tasmā khippābhiññānaṃ aggo nāma jāto .
Bāhiyaraṭṭhe pana jātattā bāhiyo tissa nāmaṃ ahosi .
So aparabhāge dārucīraṃ nivāsesi .
Tasmā dārucīriyo nāma jāto .
Tassa
M1.218 pañhakamme ayamanupubbikathā – ayampi hi padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbatto dasabalassa dhammadesanaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ khippābhiññānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto kassapadasabalassa sāsanassa osakkanakāle heṭṭhā vuttehi bhikkhūhi saddhiṃ samaṇadhammaṃ katvā paripuṇṇasīlo jīvitakkhayaṃ patvā devaloke nibbatti .So
V1.214 ekaṃ buddhantaraṃ devaloke vasitvā imasmiṃ buddhuppāde bāhiyaraṭṭhe kulagehe nibbatto .Vayaṃ āgamma gharāvāsaṃ vasanto ‘‘ vohāraṃ karissāmī ’’ ti suvaṇṇabhūmigamanīyaṃ nāvaṃ abhiruhi .
Nāvā icchitaṃ desaṃ appatvāva samuddamajjhe bhinnā , mahājano macchakacchapabhakkho ahosi .
Ayaṃ pana ekaṃ dārukhaṇḍaṃ gahetvā sattame divase suppārakapaṭṭane uttiṇṇo manussāvāsaṃ patvā ‘‘ acelakaniyāmena manusse upasaṅkamituṃ
P1.280 ayuttan ’’ ti avidūre ṭhāne ekaṃ mahātaḷākā sevālaṃ gahetvā sarīraṃ veṭhetvā ekasmiṃ ṭhāne patitaṃ ekaṃ kapālaṃ ādāya bhikkhāya pāvisi .Manussā taṃ disvā cintesuṃ –
‘‘ sace loke arahantā nāma atthi , evaṃvidhehi bhavitabbaṃ .
Kiṃ nu kho ayyo ukkaṭṭhabhāvena vatthaṃ na gaṇhāti , udāhu diyyamānaṃ gaṇheyyā ’’ ti vīmaṃsantā nānādisāhi vatthāni āhariṃsu .
So cintesi –
‘‘ sacāhaṃ na iminā niyāmena āgamissaṃ , na me ete pasīdeyyuṃ , yaṃkiñci katvā ime vañcetvā jīvikupāyaṃ kātuṃ vaṭṭatī ’’ ti vatthāni na paṭiggaṇhi .
Manussā bhiyyosomattāya pasannā mahāsakkāraṃ kariṃsu .
Sopi bhattakiccaṃ katvā avidūraṭṭhāne devakulaṃ gato .
Mahājano tena saddhiṃyeva gantvā devakulaṃ paṭijaggitvā adāsi .
So cintesi –
‘‘ ime mayhaṃ sevāle nivāsanamatte pasīditvā evaṃvidhaṃ sakkāraṃ karonti , etesaṃ mayā ukkaṭṭheneva bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti sallahukāni rukkhaphalakāni gahetvā tacchetvā vākesu āvuṇitvā cīraṃ katvā nivāsetvā pārupitvā jīvikaṃ kappento vasi .
Atha
M1.219 yo so kassapabuddhakāle sattasu janesu samaṇadhammaṃ karontesu eko bhikkhu suddhāvāsabrahmaloke nibbatto .So nibbattasamanantarameva attano brahmasampattiṃ oloketvā āgataṭṭhānaṃ āvajjento sattannaṃ janānaṃ pabbataṃ āruyha samaṇadhammakaraṇaṭṭhānaṃ disvā sesānaṃ channaṃ nibbattaṭṭhānaṃ āvajjento ekassa parinibbutabhāvaṃ itaresaṃ pañcannaṃ kāmāvacaradevaloke nibbattabhāvaṃ ñatvā kālānukālaṃ te pañca jane āvajjeti
P1.281 .Imasmiṃ pana kāle ‘‘ kahaṃ nu kho ’’ ti āvajjento dārucīriyaṃ suppārakapaṭṭanaṃ upanissāya kuhanakammena jīvikaṃ kappentaṃ disvā ‘‘ naṭṭho vatāyaṃ bālo , pubbe samaṇadhammaṃ karonto atiukkaṭṭhabhāvena arahatāpi ābhataṃ piṇḍapātaṃ aparibhuñjitvā idāni udaratthāya anarahāva arahattaṃ paṭijānitvā lokaṃ vañcento vicarati , dasabalassa ca nibbattabhāvaṃ na jānāti , gacchāmi naṃ saṃvejetvā dasabalassa
V1.215 nibbattabhāvaṃ jānāpemī ’’ ti taṃkhaṇaṃyeva brahmalokato suppārakapaṭṭane rattibhāgasamanantare dārucīriyassa sammukhe pāturahosi .So attano vasanaṭṭhāne obhāsaṃ disvā bahi nikkhamitvā ṭhito mahābrahmaṃ oloketvā añjaliṃ paggayha ‘‘ ke tumhe ’’ ti pucchi .
Ahaṃ tuyhaṃ porāṇakasahāyo anāgāmiphalaṃ patvā brahmaloke nibbatto .
Amhākaṃ pana sabbajeṭṭhako arahattaṃ patvā parinibbuto , tumhe pañca janā devaloke nibbattā .
Svāhaṃ taṃ imasmiṃ ṭhāne kuhanakammena jīvantaṃ disvā dametuṃ āgatoti vatvā idaṃ kāraṇamāha –
‘‘ na kho tvaṃ , bāhiya arahā , napi arahattamaggaṃ samāpanno , sāpi te paṭipadā natthi , yāya tvaṃ arahā vā assa arahattamaggaṃ vā samāpanno ’’ ti .
Athassa satthu uppannabhāvaṃ sāvatthiyaṃ vasanabhāvañca ācikkhitvā ‘‘ satthu santikaṃ gacchāhī ’’ ti taṃ uyyojetvā brahmalokameva agamāsi .
Dārucīriyo mahābrahmunā saṃvejito ‘‘ mokkhamaggaṃ gavesissāmī ’’ ti
P1.282 vīsayojanasataṃ maggaṃ ekarattivāsena gantvā satthāraṃ piṇḍāya paviṭṭhaṃ antaraghare sampāpuṇitvā satthu pādesu nipatitvā ‘‘ desetu me , bhante , bhagavā dhammaṃ , desetu sugato dhamman ’’ ti yāvatatiyaṃ yāci .Satthā ‘‘ ettāvatā bāhiyassa ñāṇaṃ paripākaṃ gatan ’’ ti ñatvā ‘‘ tasmātiha te , bāhiya , evaṃ sikkhitabbaṃ diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissatī ’’ ti ( udā .10) iminā ovādena ovadi
M1.220 .Sopi desanāpariyosāne antaravīthiyaṃ ṭhitova desanānusārena ñāṇaṃ pesetvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi .
So attano kiccaṃ matthakappattaṃ ñatvā bhagavantaṃ pabbajjaṃ yācitvā aparipuṇṇapattacīvaratāya pattacīvaraṃ pariyesanto saṅkāraṭṭhānato coḷakkhaṇḍāni saṃkaḍḍhati .
Atha naṃ pubbaveriko amanusso ekissā taruṇavacchāya gāviyā sarīre adhimuccitvā jīvitakkhayaṃ pāpesi .
Satthā sāvatthito nikkhamanto antaravīthiyaṃ bāhiyaṃ saṅkāraṭṭhāne patitaṃ disvā ‘‘ gaṇhatha , bhikkhave , bāhiyassa dārucīriyassa sarīran ’’ ti nīharāpetvā sarīrakiccaṃ kāretvā cātumahāpathe cetiyaṃ kārāpesi .
Tato saṅghamajjhe kathā udapādi –
‘‘ tathāgato bhikkhusaṅghena bāhiyassa sarīrajjhāpanakiccaṃ kāresi , dhātuyo gahetvā cetiyaṃ kāresi , kataramaggo nu kho tena sacchikato , sāmaṇero nu kho so , bhikkhu nu kho ’’ ti cittaṃ uppādayiṃsu
V1.216 .Satthā taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā ‘‘ paṇḍito , bhikkhave , bāhiyo ’’ ti upari dhammadesanaṃ vaḍḍhetvā tassa parinibbutabhāvaṃ pakāsesi .
Puna saṅghamajjhe kathā udapādi ‘‘ na ca satthārā bāhiyassa bahu dhammo desito , arahattaṃ pattoti ca vadeti .
Kiṃ nāmetan ’’ ti ?
Satthā ‘‘ dhammo mando
P1.283 bahūti akāraṇaṃ , visapītakassa agado viya ceso ’’ ti vatvā dhammapade gāthamāha –‘‘ Sahassamapi ce gāthā , anatthapadasaṃhitā ;
Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyo , yaṃ sutvā upasammatī ’’ ti .( dha . pa .100);
Desanāpariyosāne caturāsīti pāṇasahassāni amatapānaṃ piviṃsu .
Idañca pana bāhiyattherassa vatthu sutte ( udā .10) āgatattā vitthārena na kathitaṃ .
Aparabhāge pana satthā saṅghamajjhe nisinno bāhiyattheraṃ khippābhiññānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .