Issues
Ekakanipāta-aṭṭhakathā
Ekakanipāta-aṭṭhakathā

Vaṅgīsattheravatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

Vaṅgīsattheravatthu

212. Catutthe paṭibhānavantānan ti sampannapaṭibhānānaṃ vaṅgīsatthero aggoti dasseti .
Ayaṃ kira thero dasabalassa santikaṃ upasaṅkamanto cakkhupathato paṭṭhāya candena saddhiṃ upametvā , sūriyena , ākāsena , mahāsamuddena , hatthināgena , sīhena migaraññā saddhiṃ upametvāpi anekehi padasatehiV1.205 padasahassehi satthu vaṇṇaṃ vadantoyeva upasaṅkamati .
Tasmā paṭibhānavantānaṃ aggo nāma jāto .
Tassa pañhakamme ayamanupubbikathā – ayampi kira padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare mahābhogakule paṭisandhiṃ gaṇhitvā purimanayeneva vihāraṃP1.267 gantvā dhammaṃ suṇanto satthāraṃ ekaṃ bhikkhuṃ paṭibhānavantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā satthu adhikārakammaṃ katvā ‘‘ ahampi anāgate paṭibhānavantānaṃ aggo bhaveyyan ’’ ti patthanaṃ katvā satthārā byākato yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ brāhmaṇakule nibbatti .
Vaṅgīsamāṇavotissa nāmaṃ akaṃsu .
So vayappatto tayo vede uggaṇhanto ācariyaṃ ārādhetvā chavasīsamantaṃ nāma sikkhitvā chavasīsaṃ nakhena ākoṭetvā ‘‘ ayaṃ satto asukayoniyaṃ nāma nibbatto ’’ ti jānāti .
Brāhmaṇā ‘‘ ayaṃ amhākaṃ jīvikamaggo ’’ ti ñatvā vaṅgīsamāṇavaṃ paṭicchannayāne nisīdāpetvā gāmanigamarājadhāniyo carantā nagaradvāre vā nigamadvāre vā ṭhapetvā mahājanassa rāsibhūtabhāvaṃ ñatvā ‘‘ yo vaṅgīsaṃ passati , so dhanaṃ vā labhati , yasaṃ vā labhati , saggaṃ vā gacchatī ’’ ti vadanti .
Tesaṃ kathaṃ sutvā bahū janā lañjaṃ datvā passitukāmā honti .
RājarājamahāmattāM1.209 tesaṃ santikaṃ gantvā ‘‘ ko ācariyassa jānaviseso ’’ ti pucchanti .
Tumhe na jānātha , sakalajambudīpe amhākaṃ ācariyasadiso añño paṇḍito nāma natthi , tivassamatthake matakānaṃ sīsaṃ āharāpetvā nakhena ākoṭetvā ‘‘ ayaṃ satto asukayoniyaṃ nibbatto ’’ ti jānāti .
Vaṅgīsopi mahājanassa kaṅkhachedanatthaṃ te te jane āvāhetvā attano attano gatiṃ kathāpeti .
Taṃ nissāya mahājanassa hatthato satampi sahassampi labhati .
Brāhmaṇā vaṅgīsamāṇavaṃ ādāya yathāruciṃ vicaritvā puna sāvatthiṃ āgamaṃsu .
Vaṅgīso jetavanamahāvihārassa avidūraṭṭhāne ṭhito cintesi –
‘‘ samaṇo gotamo paṇḍitoti vadanti , na kho pana sabbakālaṃ mayā imesaṃyeva vacanaṃ karontena carituṃP1.268 vaṭṭati , paṇḍitānampi santikaṃ gantuṃ vaṭṭatī ’’ ti .
So brāhmaṇe āha –
‘‘ tumhe gacchatha , ahaṃ na bahukehi saddhiṃ gantvā samaṇaṃ gotamaṃ passissāmī ’’ ti .
Te āhaṃsu –
‘‘ vaṅgīsa , mā te rucci samaṇaṃ gotamaṃ passituṃV1.206 .
Yo hi naṃ passati , taṃ so māyāya āvaṭṭetī ’’ ti .
Vaṅgīso tesaṃ kathaṃ anādiyitvā satthu santikaṃ gantvā madhurapaṭisanthāraṃ katvā ekamantaṃ nisīdi .
Atha naṃ satthā pucchi –
‘‘ vaṅgīsa , kiñci sippaṃ jānāsī ’’ ti .
Āma , bho gotama , chavasīsamantaṃ nāmekaṃ jānāmīti .
Kiṃ so manto karotīti ?
Tivassamatthake matānampi taṃ mantaṃ jappitvā sīsaṃ nakhena ākoṭetvā nibbattaṭṭhānaṃ jānāmīti .
Satthā tassa ekaṃ niraye uppannassa sīsaṃ dassesi , ekaṃ manussesu uppannassa , ekaṃ devesu , ekaṃ parinibbutassa sīsaṃ dassesi .
So paṭhamaṃ sīsaṃ ākoṭetvā ,‘‘ bho gotama , ayaṃ satto nirayaṃ gato ’’ ti āha .
Sādhu sādhu , vaṅgīsa , sudiṭṭhaṃ tayā , ayaṃ satto kahaṃ gatoti pucchi .
Manussalokaṃ , bho gotamāti .
Ayaṃ satto kahaṃ gatoti ?
Devalokaṃ , bho gotamāti tiṇṇampi gataṭṭhānaṃ kathesi .
Parinibbutassa pana sīsaṃ nakhena ākoṭento neva antaṃ na koṭiṃ passati .
Atha naṃ satthā ‘‘ na sakkosi tvaṃ , vaṅgīsā ’’ ti pucchi .
‘‘ Passatha , bho gotama , upaparikkhāmi tāvā ’’ ti punappunaṃ parivatteti .
Bāhirakamantena khīṇāsavassa gatiṃ kathaṃ jānissati , athassa matthakato sedo mucci .
So lajjitvā tuṇhībhūto aṭṭhāsi .
Atha naṃ satthāM1.210 ‘‘ kilamasi , vaṅgīsā ’’ ti āha .
Āma , bho gotama , imassa sattassa gataṭṭhānaṃ jānituṃ na sakkomi .
Sace tumhe jānātha , kathethāti .
‘‘ Vaṅgīsa , ahaṃ etampi jānāmi ito uttaritarampī ’’ ti vatvā dhammapade imā dve gāthā abhāsi –
‘‘ Cutiṃ yo vedi sattānaṃ , upapattiṃ ca sabbaso ;
Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ , tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ .
‘‘ YassaP1.269 gatiṃ na jānanti , devā gandhabbamānusā ;
Khīṇāsavaṃ arahantaṃ , tamahaṃ brūmi brāhmaṇan ’’ ti .( dha . pa .419-420);
Tato vaṅgīso āha –
‘‘ bho gotama , vijjāya vijjaṃ dentassa nāma parihāni natthi , ahaṃ attanā jānanakaṃ mantaṃ tumhākaṃ dassāmi , tumhe etaṃ mantaṃ mayhaṃ dethā ’’ ti .
Vaṅgīsa , na mayaṃ mantena mantaṃ dema , evameva demāti .
‘‘ Sādhu , bho gotama , detha me mantan ’’ ti apacitiṃ dassetvā hatthakacchapakaṃ katvā nisīdi .
Kiṃ , vaṅgīsa , tumhākaṃ samaye mahagghamantaṃ vāV1.207 kiñci vā gaṇhantānaṃ parivāso nāma na hotīti ?
Hoti , bho gotamāti .
Amhākaṃ pana manto nipparivāsoti saññaṃ karosīti ?
Brāhmaṇā nāma mantehi atittā honti , tasmā so bhagavantaṃ āha –
‘‘ bho gotama , tumhehi kathitaniyāmaṃ karissāmī ’’ ti .
Bhagavā āha –
‘‘ vaṅgīsa , mayaṃ imaṃ mantaṃ dentā amhehi samānaliṅgassa demā ’’ ti .
Vaṅgīso ‘‘ yaṃkiñci katvā mayā imaṃ mantaṃ gaṇhitvā gantuṃ vaṭṭatī ’’ ti brāhmaṇe āha .
Tumhe mayi pabbajante mā cintayittha , ahaṃ imaṃ mantaṃ gaṇhitvā sakalajambudīpe jeṭṭhako bhavissāmi .
Evaṃ sante tumhākampi bhaddakaṃ bhavissatī ’’ ti mantatthāya satthu santike pabbaji .
Satthā ‘‘ mantaparivāsaṃ tāva vasāhī ’’ ti dvattiṃsākāraṃ ācikkhi .
Paññavā satto dvattiṃsākāraṃ sajjhāyantova tattha khayavayaṃ paṭṭhapetvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇiP1.270 .
Tasmiṃ arahattaṃ patte brāhmaṇā ‘‘ kā nu kho vaṅgīsassa pavatti , passissāma nan ’’ ti tassa santikaṃ gantvā ‘‘ kiṃ , bho vaṅgīsa , samaṇassa gotamassa santike sippaṃ sikkhitan ’’ ti pucchiṃsu .
Āma , sikkhitanti .
Tena hiM1.211 ehi gamissāmāti .
Gacchatha tumhe , tumhehi saddhiṃ gantabbakiccaṃ mayhaṃ niṭṭhitanti .
Paṭhamameva amhehi tuyhaṃ kathitaṃ ‘‘ samaṇo gotamo attānaṃ passituṃ āgate māyāya āvaṭṭetī ’’ ti .
Tvaṃ hi idāni samaṇassa gotamassa vasaṃ āpanno , kiṃ mayaṃ tava santike karissāmāti āgatamaggeneva pakkamiṃsu .
Vaṅgīsattheropi yaṃ yaṃ velaṃ dasabalaṃ passituṃ gacchati , ekaṃ thutiṃ karontova gacchati .
Tena taṃ satthā saṅghamajjhe nisinno paṭibhānavantānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .