(14)2. Dutiyaetadaggavaggo

Cūḷapanthakattheravatthu

198-200.

DutiyassaV1.164 paṭhame manomayan ti manena nibbattitaṃ .

‘‘ Manomayena kāyena , iddhiyā upasaṅkamī ’’ ti ( theragā .901) vuttaṭṭhānasmiñhi manena katakāyo manomayakāyo nāma jāto .

‘‘ Aññataraṃ manomayaṃ kāyaṃ upapajjatī ’’ ti ( cūḷava .333) vuttaṭṭhāne manena nibbattitakāyo manomayakāyo nāma jāto .

Ayamidha adhippeto .

Tattha aññe bhikkhū manomayaṃ kāyaṃ nibbattentā tayoP1.210 vā cattāro vā nibbattenti , na bahuke .

Ekasadiseyeva ca katvā nibbattenti ekavidhameva kammaṃ kurumāne .

Cūḷapanthakatthero pana ekāvajjanena samaṇasahassaṃ māpesi .

Dvepi ca jane na ekasadise akāsi na ekavidhaṃ kammaṃ kurumāne .

Tasmā manomayaṃ kāyaṃ abhinimminantānaṃ aggo nāma jāto .

CetovivaṭṭakusalānampiM1.165 cūḷapanthakova aggo , saññāvivaṭṭakusalānaṃ pana mahāpanthakatthero aggoti vutto .

Tattha cūḷapanthakatthero catunnaṃ rūpāvacarajjhānānaṃ lābhitāya ‘‘ cetovivaṭṭakusalo ’’ ti vutto , mahāpanthakatthero catunnaṃ arūpāvacarajjhānānaṃ lābhitāya ‘‘ saññāvivaṭṭakusalo ’’ ti vutto .

Cūḷapanthako ca samādhikusalatāya cetovivaṭṭakusalo nāma , mahāpanthako vipassanākusalatāya saññāvivaṭṭakusalo nāma .

Eko cettha samādhilakkhaṇe cheko , eko vipassanālakkhaṇe .

Tathā eko samādhigāḷho , eko vipassanāgāḷho .

Eko cettha aṅgasaṃkhitte cheko , eko ārammaṇasaṃkhitte .

Tathā eko aṅgavavatthāne cheko , eko ārammaṇavavatthāneti evamettha yojanā kātabbā .

Apica cūḷapanthakatthero rūpāvacarajjhānalābhī hutvā jhānaṅgehi vuṭṭhāya arahattaṃ pattoti cetovivaṭṭakusalo , mahāpanthako arūpāvacarajjhānalābhī hutvā jhānaṅgehi vuṭṭhāya arahattaṃ pattotiV1.165 saññāvivaṭṭakusalo .

Ubhopi panthe jātattā panthakā nāma jātā .

Tesaṃ paṭhamajāto mahāpanthako nāma , pacchājāto cūḷapanthako nāma .

Imesaṃ pana ubhinnampi pañhakamme ayamanupubbikathā – atīte kira padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagaravāsinoP1.211 dve bhātikā kuṭumbikā saddhā pasannā nibaddhaṃ satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ suṇanti .

Tesu ekadivasaṃ kaniṭṭho satthāraṃ dvīhaṅgehi samannāgataṃ ekaṃ bhikkhuṃ ‘‘ mama sāsane manomayaṃ kāyaṃ abhinimminantānaṃ cetovivaṭṭakusalānañca ayaṃ bhikkhu aggo ’’ ti etadaggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā cintesi –

‘‘ mahā vatāyaṃ bhikkhu eko hutvā dve aṅgāni paripūretvā carati , mayāpi anāgate ekassa buddhassa sāsane aṅgadvayapūrakena hutvā vicarituṃ vaṭṭatī ’’ ti .

So purimanayeneva satthāraṃ nimantetvā sattāhaṃ mahādānaṃ datvā evamāha –

‘‘ yaṃ , bhante , bhikkhuṃ tumhe ito sattadivasamatthake manomayaṅgena ca cetovivaṭṭakusalaṅgena ca ‘ ayaṃ mama sāsane aggo ’ ti etadagge ṭhapayittha , ahampi imassa adhikārakammassa phalena so bhikkhu viya aṅgadvayapūrako bhaveyyan ’’ ti patthanaṃ akāsi .

SatthāM1.166 anāgataṃ oloketvā anantarāyenassa patthanāya samijjhanabhāvaṃ disvā ‘‘ anāgate kappasatasahassāvasāne gotamo nāma buddho uppajjissati , so taṃ imasmiṃ ṭhānadvaye ṭhapessatī ’’ ti byākaritvā anumodanaṃ katvā pakkāmi .

Bhātāpissa ekadivasaṃ satthāraṃ saññāvivaṭṭakusalaṃ bhikkhuṃ etadaggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā tatheva adhikāraṃ katvā patthanaṃ akāsi , satthāpi taṃ byākāsi .

Te ubhopi janā satthari dharamāne kusalakammaṃ karitvā satthu parinibbutakāle sarīracetiye suvaṇṇapūjaṃ katvā tato cutā devaloke nibbattā .

Tesaṃ devamanussesu saṃsarantānaṃyeva kappasatasahassaṃ atikkantaṃ .

Tattha mahāpanthakassa antarā katakalyāṇakammaṃ na kathiyati , cūḷapanthako pana kassapabhagavato sāsane pabbajitvā vīsati vassasahassāniP1.212 odātakasiṇakammaṃ katvā devapure nibbatti .

Atha amhākaṃ satthā abhisambodhiṃ patvā pavattitavaradhammacakko rājagahaṃ upanissāya veḷuvanamahāvihāre paṭivasati .

Imasmiṃ ṭhāne ṭhatvā imesaṃ dvinnaṃ nibbattiṃ kathetuṃ vaṭṭati .

Rājagahe kira dhanaseṭṭhikulassa dhītāV1.166 attano dāseneva saddhiṃ santhavaṃ katvā ‘‘ aññepi me imaṃ kammaṃ jāneyyun ’’ ti cintetvā evamāha –

‘‘ amhehi imasmiṃ ṭhāne vasituṃ na sakkā , sace me mātāpitaro imaṃ dosaṃ jānissanti , khaṇḍākhaṇḍaṃ karissanti , videsaṃ gantvā vasissāmā ’’ ti hatthasāraṃ gahetvā aggadvārena nikkhamitvā ‘‘ yattha vā tattha vā aññehi ajānanaṭṭhānaṃ gantvā vasissāmā ’’ ti ubhopi agamaṃsu .

Tesaṃ ekasmiṃ ṭhāne vasantānaṃ saṃvāsamanvāya tassā kucchiyaṃ gabbho patiṭṭhāsi .

Sā gabbhassa paripākaṃ āgamma sāmikena saddhiṃ mantesi –

‘‘ gabbho me paripākaṃ gato , ñātimittādivirahite ṭhāne gabbhavuṭṭhānaṃ nāma ubhinnampi amhākaṃ dukkhameva , kulagehameva gacchāmā ’’ ti .

So ‘‘ ajja gacchāma , sve gacchāmā ’’ ti divase atikkamāpesi .

Sā cintesi –

‘‘ ayaṃ bālo attano dosamahantāya gantuṃ na ussahati , mātāpitaro ca nāma ekantahitā , ayaṃ gacchatu vā mā vā , mayā gantuṃ vaṭṭatī ’’ ti .

Tasmiṃ gehā nikkhante sā gehe parikkhāraṃ paṭisāmetvā attano kulagharaṃ gatabhāvaṃ anantaragehavāsīnaṃ ārocetvā maggaṃ paṭipajji .

AthaM1.167 so puriso gharaṃ āgato taṃ adisvā paṭivissake pucchitvā ‘‘ kulagharaṃ gatā ’’ ti sutvā vegena anubandhitvā antarāmaggeP1.213 sampāpuṇi .

Tassāpi tattheva gabbhavuṭṭhānaṃ ahosi .

So ‘‘ kiṃ idaṃ bhadde ’’ ti pucchi .

Sāmi eko putto jātoti .

Idāni kiṃ karissāmāti ?

Yassa atthāya mayaṃ kulagharaṃ gacchāma , taṃ kammaṃ antarāva nipphannaṃ , tattha gantvā kiṃ karissāma , nivattāmāti dvepi ekacittā hutvā nivattiṃsu .

Tassa dārakassa ca panthe jātattā panthakoti nāmaṃ akaṃsu .

Tassā nacirasseva aparopi gabbho patiṭṭhahi .

Sabbaṃ purimanayeneva vitthāretabbaṃ .

Tassapi dārakassa panthe jātattā paṭhamajātassa mahāpanthakoti nāmaṃ katvā pacchājātassa cūḷapanthakoti nāmaṃ akaṃsu .

Te dvepi dārake gahetvā attano vasanaṭṭhānameva gatā .

Tesaṃ tattha vasantānaṃ ayaṃ mahāpanthakadārako aññe dārakajane ‘‘ cūḷapitā mahāpitā ayyako ayyikā ’’ ti vadante sutvā mātaraṃ paṭipucchi –

‘‘ amma , aññe dārakā kathenti ‘ ayyako ayyikā ’ ti , kiṃ amhākaṃ ñātakā natthī ’’ ti ?

Āma , tāta , tumhākaṃ ettha ñātakā natthi , rājagahanagare pana voV1.167 dhanaseṭṭhi nāma ayyako , tattha tumhākaṃ bahū ñātakāti .

Kasmā tattha na gacchatha ammāti ?

Sā attano agamanakāraṇaṃ puttassa akathetvā puttesu punappunaṃ kathentesu sāmikamāha –

‘‘ ime dārakā ativiya maṃ kilamenti , kiṃ no mātāpitaro disvā maṃsaṃ khādissanti , ehi dārakānaṃ ayyakakulaṃ dassemā ’’ ti .

Ahaṃ sammukhā bhavituṃ na sakkhissāmi , taṃ pana nayissāmīti .

‘‘ Sādhu sāmi , yena kenaci upāyena dārakānaṃ ayyakakulameva daṭṭhuṃ vaṭṭatī ’’ ti dvepi janā dārake ādāyaP1.214 anupubbena rājagahaṃ patvā nagaradvāre ekissā sālāya nivāsaṃ katvā dārakamātā dve dārake gahetvā āgatabhāvaṃ mātāpitūnaṃ ārocāpesi .

Te taṃ sāsanaṃ sutvā saṃsāre saṃsarantānaṃ na putto na dhītā nāma natthi , te amhākaṃ mahāparādhikā , na sakkā tehi amhākaṃ cakkhupathe ṭhātuṃ .

Ettakaṃ pana dhanaṃ gahetvā dvepi janā phāsukaṭṭhānaṃ gantvā jīvantu , dārake pana idha pesentūti .

Seṭṭhidhītā mātāpitūhi pesitaṃ dhanaṃ gahetvā dārake āgatadūtānaṃ hattheyeva datvā pesesiM1.168 .

Dārakā ayyakakule vaḍḍhanti .

Tesu cūḷapanthako atidaharo , mahāpanthako pana ayyakena saddhiṃ dasabalassa dhammakathaṃ sotuṃ gacchati .

Tassa niccaṃ satthu sammukhe dhammaṃ suṇantassa pabbajjāya cittaṃ nami .

So ayyakaṃ āha –

‘‘ sace tumhe anujāneyyātha , ahaṃ pabbajjeyyan ’’ ti .

‘‘ Kiṃ vadesi , tāta , mayhaṃ sakalalokassapi pabbajjato taveva pabbajjā bhaddikā .

Sace sakkosi , pabbaja , tātā ’’ ti sampaṭicchitvā satthu santikaṃ gato .

Satthā ‘‘ kiṃ , mahāseṭṭhi , dārako te laddho ’’ ti ?

‘‘ Āma , bhante , ayaṃ dārako mayhaṃ nattā , tumhākaṃ santike pabbajāmīti vadatī ’’ ti āha .

Satthā aññataraṃ piṇḍacārikaṃ ‘‘ imaṃ dārakaṃ pabbājehī ’’ ti āṇāpesi .

Thero tassa tacapañcakakammaṭṭhānaṃ ācikkhitvā pabbājesi .

So bahuṃ buddhavacanaṃ uggaṇhitvā paripuṇṇavasso upasampadaṃ labhi .

Upasampanno hutvā yonisomanasikāre kammaṃ karonto catunnaṃ arūpāvacarajjhānānaṃ lābhī hutvā jhānaṅgehi vuṭṭhāya arahattaṃ pāpuṇi .

Iti so saññāvivaṭṭakusalānaṃ aggo jāto .

So jhānasukhena phalasukhenaP1.215 vītināmento cintesi –

‘‘ sakkā nu kho imaṃ sukhaṃ cūḷapanthakassa dātun ’’ ti .

Tato ayyakaseṭṭhissa santikaṃ gantvā ‘‘ mahāseṭṭhi sace tumhe sampaṭicchatha , ahaṃ cūḷapanthakaṃ pabbājeyyan ’’ ti āha .

Pabbājetha , bhantetiV1.168 .

Thero cūḷapanthakadārakaṃ pabbājetvā dasasu sīlesu patiṭṭhāpesi .

Cūḷapanthakasāmaṇero bhātikassa santike .

‘‘ Padumaṃ yathā kokanadaṃ sugandhaṃ ,

Pāto siyā phullamavītagandhaṃ ;

Aṅgīrasaṃ passa virocamānaṃ ,

Tapantamādiccamivantalikkhe ’’ ti .( saṃ . ni .1.123; a . ni .5.195)–

Imaṃ gāthaṃ gaṇhāti .

Gahitagahitapadaṃ uparūparipadaṃ gaṇhantassa nassati .

Tassa imaṃ gāthaṃ gahetuṃ vāyamantasseva cattāro māsā atikkantā .

Atha naṃ mahāpanthako āha –

‘‘ cūḷapanthaka , tvaṃ imasmiṃ sāsane abhabbo , catūhi māsehi ekagāthampi gahetuṃ na sakkosi , pabbajitakiccaṃ pana tvaṃ kathaṃM1.169 matthakaṃ pāpessasi , nikkhama ito ’’ ti .

So therena paṇāmito vihārapaccante rodamāno aṭṭhāsi .

Tena samayena satthā rājagahaṃ upanissāya jīvakambavane viharati .

Tasmiṃ samaye jīvako purisaṃ pesesi ‘‘ pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ satthāraṃ nimantehī ’’ ti .

Tena kho pana samayena mahāpanthako bhattuddesako hoti .

So ‘‘ pañcannaṃ bhikkhusatānaṃ bhikkhaṃ sampaṭicchatha , bhante ’’ ti vutto ‘‘ cūḷapanthakaṃ ṭhapetvā sesānaṃ sampaṭicchāmī ’’ ti āha .

CūḷapanthakoP1.216 taṃ kathaṃ sutvā bhiyyosomattāya domanassappatto ahosi .

Satthā cūḷapanthakassa khedaṃ disvā ‘‘ cūḷapanthako mayi gate bujjhissatī ’’ ti gantvā avidūre ṭhāne attānaṃ dassetvā ‘‘ kiṃ tvaṃ , panthaka , rodasī ’’ ti āha .

Bhātā maṃ , bhante , paṇāmetīti .

Panthaka , tuyhaṃ bhātikassa parapuggalānaṃ āsayānusayañāṇaṃ natthi , tvaṃ buddhaveneyyapuggalo nāmāti iddhiyā abhisaṅkharitvā suddhaṃ coḷakhaṇḍaṃ adāsi ‘‘ imaṃ gahetvā ‘ rajoharaṇaṃ rajoharaṇan ’ ti vatvā bhāvehi panthakā ’’ ti .

So satthārā dinnaṃ coḷakhaṇḍaṃ ‘‘ rajoharaṇaṃ rajoharaṇan ’’ ti hatthena parimajjanto nisīdi .

Tassa parimajjantassa lomāni kiliṭṭhadhātukāni jātāni .

Puna parimajjantassa ukkhaliparipuñchanasadisaṃV1.169 jātaṃ .

So ñāṇaparipākaṃ āgamma tattha khayavayaṃ paṭṭhapetvā cintesi –

‘‘ idaṃ coḷakhaṇḍaṃ pakatiyā paṇḍaraṃ parisuddhaṃ , upādinnakasarīraṃ nissāya kiliṭṭhaṃ jātaṃ , idaṃ cittampi evaṃgatikamevā ’’ ti .

Samādhiṃ bhāvetvā cattāri rūpāvacarajjhānāni pādakāni katvā saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi .

So manomayajjhānalābhī hutvā eko hutvā bahudhā , bahudhā hutvā eko bhavituṃ samattho ahosi .

Arahattamaggeneva cassa tepiṭakañca cha abhiññā ca āgamiṃsu .

Punadivase satthā ekūnehi pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ gantvā jīvakassa nivesane nisīdi .

Cūḷapanthako pana attano bhikkhāya asampaṭicchitattāyeva na gato .

Jīvako yāguṃ dātuṃ ārabhi , satthā hatthena pattaṃ pidahi .

Kasmā , bhante , na gaṇhathāti ?

Vihāre eko bhikkhu atthi jīvakātiM1.170 .

So purisaṃ pahiṇi ‘‘ gaccha , bhaṇe , vihāre nisinnaṃ ayyaṃ gahetvā ehī ’’ ti .

Cūḷapanthakattheropi tassa purisassa pure āgamanāyeva bhikkhusahassaṃP1.217 nimminitvā ekampi ekena asadisaṃ , ekassapi ca cīvaravicāraṇādisamaṇakammaṃ aññena asadisaṃ akāsi .

So puriso vihāre bhikkhūnaṃ bahubhāvaṃ disvā gantvā jīvakassa kathesi –

‘‘ bhante , imasmiṃ vihāre bhikkhusaṅgho bahutaro , tato pakkositabbaṃ bhadantaṃ na jānāmī ’’ ti .

Jīvako satthāraṃ paṭipucchi –

‘‘ konāmo , bhante , vihāre nisinnabhikkhū ’’ ti ?

Cūḷapanthako nāma jīvakāti .

Gaccha bho ‘‘ cūḷapanthako nāma kataro ’’ ti pucchitvā ānehīti .

So vihāraṃ gantvā ‘‘ cūḷapanthako nāma , bhante , kataro ’’ ti pucchi .

‘‘ Ahaṃ cūḷapanthako ahaṃ cūḷapanthako ’’ ti bhikkhusahassampi kathesi .

So punāgantvā jīvakassa kathesi ‘‘ sahassamattā bhikkhū sabbepi ‘ ahaṃ cūḷapanthako ahaṃ cūḷapanthako ’ ti kathenti , ahaṃ ‘ asuko nāma pakkositabbo ’ ti na jānāmī ’’ ti .

Jīvakopi paṭividdhasaccatāya ‘‘ iddhimā bhikkhū ’’ ti nayato ñatvā ‘‘ paṭhamaṃ kathanabhikkhumeva ‘ tumhe satthā pakkosatī ’ ti vatvā cīvarakaṇṇe gaṇha tātā ’’ ti āha .

So vihāraṃ gantvā tathā akāsi , tāvadeva sahassamattā bhikkhū antaradhāyiṃsu .

So theraṃ gahetvā agamāsi .

Satthā tasmiṃ khaṇe yāguṃ gaṇhi .

Dasabale bhattakiccaṃ katvā vihāraṃ gate dhammasabhāyaṃ kathā udapādi ‘‘ yāva mahantā vata buddhā nāma cattāro māse ekagāthaṃ gaṇhituṃ asakkontaṃ bhikkhuṃ evaṃmahiddhikaṃ akaṃsū ’’ ti .

Satthā tesaṃ bhikkhūnaṃ cittācāraṃ ñatvā gantvā paññattāsane nisajja ‘‘ kiṃ vadetha , bhikkhave ’’ tiV1.170 pucchi .

Na bhagavā aññaṃ kiñci kathema , cūḷapanthakena tumhākaṃ santikā mahālābho laddhoti tumhākaṃyeva guṇaṃ kathemāti .

Anacchariyaṃ , bhikkhave , idāni mayhaṃ ovādaṃP1.218 katvā lokuttaradāyajjalābho , ayaṃ atītepi aparipakkañāṇe ṭhitassa mayhaṃ ovādaṃ katvā lokiyadāyajjaṃ labhīti .

Bhikkhū ‘‘ kadā , bhante ’’ ti āyāciṃsu .

Satthā tesaṃ bhikkhūnaṃ atītaṃ āharitvā dassesi .

Bhikkhave , atīte bārāṇasīnagare brahmadatto nāma rājā rajjaṃ kāresi .

Tasmiṃ samaye cūḷakaseṭṭhi nāma paṇḍito byatto sabbanimittāniM1.171 jānāti .

So ekadivasaṃ rājūpaṭṭhānaṃ gacchanto antaravīthiyaṃ matamūsikaṃ disvā tasmiṃ khaṇe nakkhattaṃ samānetvā idamāha –

‘‘ sakkā cakkhumatā kulaputtena imaṃ undūraṃ gahetvā dārabharaṇañca kātuṃ kammante ca payojetun ’’ ti .

Aññataro duggatakulaputto taṃ seṭṭhissa vacanaṃ sutvā ‘‘ nāyaṃ ajānitvā kathessatī ’’ ti mūsikaṃ gahetvā ekasmiṃ āpaṇe biḷārassatthāya datvā kākaṇikaṃ labhi .

Tāya kākaṇikāya phāṇitaṃ kiṇitvā ekena kuṭena pānīyaṃ gaṇhitvā araññato āgacchante mālākāre disvā thokaṃ thokaṃ phāṇitakhaṇḍaṃ datvā uḷuṅkena pānīyaṃ adāsi .

Te tassa ekekaṃ pupphamuṭṭhiṃ adaṃsu .

So tena pupphamūlena punadivasepi phāṇitañca pānīyaghaṭañca gahetvā pupphārāmameva gato .

Tassa taṃdivasaṃ mālākārā aḍḍhaocitake pupphagacche datvā agamaṃsu .

So nacirasseva iminā upāyena aṭṭha kahāpaṇe labhi .

Puna ekasmiṃ vātavuṭṭhidivase chaḍḍitauyyānaṃ gantvā patitadārūnaṃ rāsiṃ katvā nisinno rājakumbhakārassa santikā soḷasa kahāpaṇe labhi .

So catuvīsatiyā kahāpaṇesu jātesu ‘‘ atthi ayaṃ upāyo mayhan ’’ ti nagaradvārato avidūre ṭhāne ekaṃ pānīyacāṭiṃ ṭhapetvā pañcasate tiṇahārake pānīyena upaṭṭhahi .

TeP1.219 āhaṃsu –

‘‘ tvaṃ , samma , amhākaṃ bahupakāro , kiṃ te karomā ’’ ti ?

Sopi ‘‘ mayhaṃ kicce uppanne karissathā ’’ ti vatvā ito cito ca vicaranto thalapathakammikena ca jalapathakammikena ca saddhiṃ mittasanthavaṃ akāsi .

Tassa thalapathakammiko ‘‘ sve imaṃ nagaraṃ assavāṇijako pañca assasatāni gahetvā āgamissatī ’’ ti ācikkhi .

So tassa vacanaṃ sutvā tiṇahārakānaṃ saññaṃ datvā ekekaṃ tiṇakalāpaṃ diguṇaṃ katvā āharāpesi .

Atha so assānaṃ nagaraṃ paviṭṭhavelāya tiṇakalāpasahassaṃV1.171 antaradvāre rāsiṃ katvā nisīdi .

Assavāṇijo sakalanagare assānaṃ cāriṃ alabhitvā tassa sahassaṃ datvā taṃ tiṇaṃ gaṇhi .

Tato katipāhaccayenassa samuddakammikasahāyako ārocesi ‘‘ paṭṭanaṃ mahānāvā āgatā ’’ ti .

So ‘‘ atthi ayaṃ upāyo ’’ ti aṭṭhahiM1.172 kahāpaṇehi sabbaparivārasampannaṃ tāvakālikaṃ rathaṃ gahetvā nāvāpaṭṭanaṃ gantvā ekaṃ aṅgulimuddikaṃ nāvikassa saccakāraṃ datvā avidūre ṭhāne sāṇiṃ parikkhipāpetvā tattha nisinno purise āṇāpesi ‘‘ bāhirakesu vāṇijesu āgatesu tatiyena paṭihārena ārocethā ’’ ti .

‘‘ Nāvā āgatā ’’ ti sutvā bārāṇasito satamattā vāṇijā ‘‘ bhaṇḍaṃ gaṇhāmā ’’ ti āgamaṃsu .

Bhaṇḍaṃ tumhe na labhissatha , asukaṭṭhāne nāma mahāvāṇijena saccakāro dinnoti .

Te tesaṃ sutvā tassa santikaṃ āgatā , pādamūlikapurisā purimasaññāvasena tatiyena pāṭihārena tesaṃ āgatabhāvaṃ ārocesuṃ .

Te satamattāpi vāṇijā ekekaṃ sahassaṃ datvā tena saddhiṃ nāvāya pattikā hutvā puna ekekaṃ sahassaṃ datvā pattiṃ vissajjāpetvā bhaṇḍaṃ attano santakaṃ akaṃsu .

SoP1.220 puriso dve satasahassāni gahetvā bārāṇasiṃ āgantvā ‘‘ kataññunā bhavituṃ vaṭṭatī ’’ ti ekaṃ satasahassaṃ gahetvā cūḷaseṭṭhissa santikaṃ gato .

Atha taṃ cūḷaseṭṭhi ‘‘ kiṃ te , tāta , katvā idaṃ dhanaṃ laddhan ’’ ti pucchi .

So ‘‘ tumhehi kathitaupāye ṭhatvā catumāsabbhantareyeva laddhan ’’ ti āha .

Seṭṭhi tassa vacanaṃ sutvā ‘‘ idāni evarūpaṃ dārakaṃ parasantakaṃ kātuṃ na vaṭṭatī ’’ ti vayappattaṃ dhītaraṃ datvā sakalakuṭumbassa sāmikaṃ akāsi .

Sopi kulaputto seṭṭhino accayena tasmiṃ nagare seṭṭhiṭṭhānaṃ gahetvā yāvatāyukaṃ ṭhatvā yathākammaṃ gato .

Satthā dve vatthūni kathetvā anusandhiṃ ghaṭetvā abhisambuddhakāle imaṃ gāthamāha –

‘‘ Appakenapi medhāvī , pābhatena vicakkhaṇo ;

Samuṭṭhāpeti attānaṃ , aṇuṃ aggiṃva sandhaman ’’ ti .( jā .1.1.4);

Iti satthā dhammasabhāyaṃ sannisinnānaṃ imaṃ kāraṇaṃ dassesi .

Ayaṃ dvinnampi mahāsāvakānaṃ pubbapatthanato paṭṭhāya anupubbikathā .

Aparabhāge pana satthā ariyagaṇaparivuto dhammāsane nisinnoV1.172 manomayaṃ kāyaṃ abhinimminantānaṃ cetovivaṭṭakusalānañca cūḷapanthakattheraṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi , saññāvivaṭṭakusalānaṃ mahāpanthakanti .

Issues

Select Version

Ekakanipāta-aṭṭhakathā

Ekakanipāta-aṭṭhakathā