Upasenavaṅgantaputtattheravatthu
213. Pañcame samantapāsādikānan ti sabbapāsādikānaṃ .
Upasenoti tassa therassa nāmaṃ .
Vaṅgantabrāhmaṇassa pana so putto , tasmā vaṅgantaputtoti vuccati .
Ayaṃ pana thero na kevalaṃ attanāva pāsādiko , parisāpissa pāsādikā , iti parisaṃ nissāya laddhanāmavasena samantapāsādikānaṃ aggo nāma jāto .
Pañhakamme panassa ayamanupubbikathā – ayampi hi padumuttarabuddhakāle haṃsavatīnagare kulagehe nibbatto vayaṃ āgamma purimanayeneva satthu santikaṃ gantvā dhammaṃ suṇamāno satthāraṃ ekaṃ
V1.208 bhikkhuṃ samantapāsādikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapentaṃ disvā satthu adhikārakammaṃ katvā taṃ ṭhānantaraṃ patthetvā yāvajīvaṃ kusalaṃ katvā devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde nālakabrāhmaṇagāme sāribrāhmaṇiyā kucchismiṃP1.271 paṭisandhiṃ gaṇhi , upasenadārakotissa nāmaṃ akaṃsu .So vayappatto tayo vede uggaṇhitvā dasabalassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbaji .
So upasampadāya ekavassiko hutvā ‘‘ ariyagabbhaṃ vaḍḍhemī ’’ ti ekaṃ kulaputtaṃ attano santike pabbājetvā upasampādesi .
So pavāretvā saddhivihārikassa ekavassikakāle attanā duvasso ‘‘ dasabalo maṃ passitvā tusissatī ’’ ti saddhivihārikaṃ ādāya dasabalaṃ passituṃ āgato .
Satthā taṃ vanditvā ekamante nisinnaṃ pucchi –
‘‘ kativassosi tvaṃ bhikkhū ’’ ti ?
Duvasso ahaṃ bhagavāti .
Ayaṃ pana bhikkhu kativassoti ?
Ekavasso bhagavāti .
Kintāyaṃ bhikkhu hotīti ?
Saddhivihāriko me bhagavāti .
Atha naṃ satthā ‘‘ atilahuṃ kho
M1.212 tvaṃ , moghapurisa , bāhullāya āvatto ’’ ti vatvā anekapariyāyena vigarahi .Thero satthu santikā garahaṃ labhitvā bhagavantaṃ vanditvā ‘‘ imināva puṇṇacandasassirikena mukhena satthāraṃ parisameva nissāya sādhukāraṃ dāpessāmī ’’ ti taṃdivaseyeva ekaṃ ṭhānaṃ gantvā vipassanāya kammaṃ katvā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇi .
Tato yasmā thero mahākulato nikkhamitvā pabbajito pathavighuṭṭhadhammakathikova , tasmā tassa dhammakathāya ceva pasīditvā mittāmaccañātikulehi ca nikkhamitvā bahū kuladārakā therassa santike pabbajanti .
‘‘ Ahaṃ āraññako , tumhepi āraññakā bhavituṃ sakkontā pabbajathā ’’ ti terasa dhutaṅgāni ācikkhitvā ‘‘ sakkhissāma , bhante ’’ ti vadante pabbājeti .
Te attano balena taṃ taṃ dhutaṅgaṃ adhiṭṭhahanti .
Thero attano dasavassakāle vinayaṃ paguṇaṃ katvā
P1.272 sabbeva upasampādesi .Evaṃ upasampannā cassa pañcasatamattā bhikkhū parivārā ahesuṃ .
Tasmiṃ samaye satthā jetavanamahāvihāre vasanto ‘‘ icchāmahaṃ , bhikkhave , addhamāsaṃ paṭisallīyitun ’’ ti bhikkhusaṅghassa ārocetvā ekavihārī hoti .
Bhikkhusaṅghopi ‘‘ yo bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamati , so pācittiyaṃ desāpetabbo ’’ ti katikaṃ akāsi .
Tadā upasenatthero ‘‘ bhagavantaṃ passissāmī ’’ ti attano parisāya saddhiṃ jetavanaṃ gantvā satthāraṃ upasaṅkamitvā abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Satthā kathāsamuṭṭhāpanatthaṃ aññataraṃ therassa saddhivihārikaṃ
V1.209 āmantesi –‘‘ manāpāni te bhikkhu paṃsukūlānī ’’ ti .
‘‘ Na kho me , bhante , manāpāni paṃsukūlānī ’’ ti vatvā upajjhāye gāravena paṃsukūlikabhāvaṃ ārocesi .
Imasmiṃ ṭhāne satthā ‘‘ sādhu sādhu , upasenā ’’ ti therassa sādhukāraṃ datvā anekapariyāyena guṇakathaṃ kathesi .
Ayamettha saṅkhepo , vitthārato pana idaṃ vatthu pāḷiyaṃ ( pārā .565) āgatameva .
Atha satthā aparabhāge ariyagaṇamajjhe nisinno imasmiṃ sāsane theraṃ samantapāsādikānaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesīti .