Issues
Select Version
Bhikkhu Bodhi
English
sāsanāre-သာသနာရေး
မြန်မာဘာသာ
Sattakanipātapāḷi
Sattakanipātapāḷi

10. Niddasavatthusuttaṃ

Author: sāsanāre-သာသနာရေး @ IAPT

ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ နိဒ္ဒသဝတ္ထူနိ၊ နောက်ထပ်ဆယ်နှစ်မရှိသော ရဟန်းစသည်ဖြင့် ပြောဆိုခြင်း၏ အကြောင်းတို့သည်။၁။ နိဒ္ဒသဝတ္ထု။ ။ နတ္ထိ ဒါနိ ဣမဿ ဒသာတိ နိဒ္ဒသော။ ဣမဿ- ဤရဟန်းမှာ။ ဒါနိ- ပရိနိဗ္ဗာန်စံရာ ယခုအခါ၌။ ဒသ- နောက်ထပ်ဆယ်နှစ်တို့သည်။ နတ္ထိ- မရှိတော့ကုန်။ ဣတိ- ထို့ကြောင့်။ သော- ထိုရဟန်းသည်။ နိဒ္ဒသော- နိဒ္ဒသမည်၏။ ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် ဆယ်နှစ်(ဆယ်ဝါ)ရှိသောအခါ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလျှင် နောက်ထပ်ဆယ်နှစ်နေရတော့မည် မဟုတ်သောကြောင့် နိဒ္ဒသမည်၏။ အနှစ်(၂၀)ရှိသောအခါ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် နောက်ထပ် အနှစ်(၂၀)နေရတော့မည် မဟုတ်သောကြောင့် နိဗ္ဗီသမည်၏။
ထို့အတူပင် အနှစ်(၃၀) အနှစ်(၄၀) အနှစ်(၅၀)ရှိသောအခါ ပရိနိဗ္ဗာန်စံသော ရဟန္တာအရှင်မြတ်သည်လည်း နိတ္တိံသ နိစ္စတ္တာလီသ, နိပ္ပညာသမည်၏။ ထို့ကြောင့် "နိဒ္ဒသော အာဒိ ယေသန္တိ နိဒ္ဒသာဒယော"ဟု အာဒိသဒ္ဒါနှင့်တကွ ဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသ်တွဲ ရ၏။ ယေသံ- အကြင်နိဗ္ဗီသ အစရှိသော ရဟန်းတို့မှာ။ နိဒ္ဒသော- ဆယ်နှစ်မရှိသော ရဟန်းဟူသော။ အာဒိ- အဦးအစ ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ အတ္ထိ-ရှိ၏။ ဣတိ- ထို့ကြောင့်။ တေ- ထိုနိဗ္ဗီသ အစရှိသော ရဟန်းတို့သည်။ နိဒ္ဒသာဒယော- နိဒ္ဒသာဒိတို့ မည်၏။
နိဒ္ဒသာဒီနံ ဝတ္ထူနိ ကာရဏာနိ နိဒ္ဒသဝတ္ထူနိ- ဆယ်နှစ်မရှိသော ရဟန်း အစရှိသည်တို့၏ အကြောင်းတရားများ။ ဝါ- ဆယ်နှစ်မရှိသော ရဟန်းစသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုရခြင်း၏ အကြောင်းတရားများ။ [နိဒ္ဒသာဒိဝတ္ထူနိဟု ဆိုလိုလျက် အာဒိသဒ္ဒါကို ချေထားသည်။] ယင်းအကြောင်းတရားများကို "သိက္ခာသမာဒါန တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော ဟောတိ" စသည်ဖြင့် ပါဠိတော်၌ (၇)မျိုး ဟောတော်မူ၏။
နိန္နဝ, နိရဋ္ထစသည်။ ။ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့်ကား ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးလျှင် နောက်ထပ် ပဋိသန္ဓေနေရတော့မည် မဟုတ်သောကြောင့် ဆယ်နှစ်သာမက (၉)နှစ်လည်း နေရတော့မည်မဟုတ်။ (၈)နှစ်လည်း နေရတော့မည်မဟုတ်။ တမုဟုတ်, တစက္ကန့်မျှပင် နေရတော့မည်မဟုတ်၊ ထို့ကြောင့် နိန္နဝ (၉နှစ် မရှိသော ရဟန္တာ)။ နိရဋ္ဌ (ရှစ်နှစ်မရှိသော ရဟန္တာ) စသည်ဖြင့်လည်း ဆိုနိုင်သည်သာ ဖြစ်၏။
သို့ဖြစ်လျှင် ဘာကြောင့် နိဒ္ဒသဟူသော အသုံးအနှုန်းဖြင့် ဤသုတ်ကို ဟောတော်မူရပါသနည်းဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။ အဖြေကား- တိတ္ထိယတို့၏ အယူဝါဒ၌ ဆယ်နှစ် (ဆယ်ဝါ) ရရှိသောအခါ၌ ကွယ်လွန်သွားသော နိဂဏ္ဌကို နောက်ထပ်ဆယ်နှစ် မနေရလတ္တံ့ဖြစ်သောကြောင့် နို္ဒသဟု ခေါ်သတတ်၊ ထို့အတူ အနှစ်(၂၀) စသည်ရှိသောအခါ၌ ကွယ်လွန်သွားသော နိဂဏ္ဌကိုလည်း နိဗ္ဗီသ, နိတ္တိံသ, နိစ္စတ္တာလီသ, နိပ္ပညာသဟု ဆိုကြသတတ်။
သို့သော် နောက်ထပ်ပဋိသ‌န္ဓေနေရဦးမည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှန်သမျှကို နိဒ္ဒသ စသည်ဖြင့် မဆိုထိုက်ရကား သာမာန်ပုထုဇဉ်ကို မဆိုထားဘိ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်များကိုပင် နိဒ္ဒသစသည်ဖြင့် မဆိုထိုက်။ ထို့ကြောင့် တိတ္ထိယတို့ စကားမှားယွင်းကြောင်းနှင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်များကိုသာ နိဒ္ဒသ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုထိုက်ကြောင်း ပြတော်မူလိုသောကြောင့် နိဒ္ဒသဟူသော အသုံးအနှုန်းဖြင့် ဤသုတ်ကို ဟောတော်မူသည်။
ဤ၌ အပ္ပဋိသန္ဓိကဘာဝ (နောက်ထပ် ပဋိသန္ဓေ မနေရခြင်းဟူသော အကြောင်း)သည် ပရိနိဗ္ဗာန်စံသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အတွက် နိဒ္ဒသစသည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုရခြင်း၏ ယခုလက်ငင်း တိုက်ရိုက်မျက်မှောက် (ပစ္စက္ခ) အကြောင်းများ ဖြစ်၍ ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူအပ်သော "သိက္ခာသမာဒါနေ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒတာ"စသော အကြောင်းများကား ယင်းသို့ ခေါ်ဝေါ်ရခြင်း၏ ပရမ္ပရ (ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ) အကြောင်းများဖြစ်သည်ဟု ဋီကာတို့ ဖွင့်တော်မူကြသည်။ အပ္ပဋီသန္ဓိကဘာဝေါ ဟိဿ ပစ္စက္ခတော ကာရဏံ၊ ပရမ္ပရာယ ဣတရာနိ၊ ယာနိ ပါဠိယံ အာဂတာနိ။
ဝါ၊ နောက်ထပ်ဆယ်နှစ် မရှိသော ရဟန်း, အနှစ်(၂၀)မရှိသောရဟန်း, အနှစ်(၃၀)မရှိသော ရဟန်း, အနှစ်(၄၀)မရှိသော ရဟန်း, အနှစ်(၅၀)မရှိသောရဟန်းဟု ပြောဆိုရခြင်း၏အကြောင်းတို့သည်။ ဣမာနိ၊ သတ္တ။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။ ဣဓ၊ ဤသာသနာတော်၌။ ဝါ၊ ဤသာသနာတော်က။ ဘိက္ခု၊ ရဟန်းသည်။ သိက္ခာသမာဒါနေ၊ သိက္ခာသုံးပါးကို ကောင်းစွာသာလျှင် ခံယူဖြည့်ကျင့်ခြင်း၌။၁။ သိက္ခာသမာဒါနေ။ ။ သမ္မဒေဝ အာဒါနံ သမာဒါနံ။ သမ္မ‌ဒေတ- ကောင်းစွာသာလျှင်။ ဝါ- ဧကန်ကောင်းစွာ။ အာဒါနံ- ခံယူခြင်း။ ဝါ- ဖြည့်ကျင့်ခြင်း။ သိက္ခာယ- (သိက္ခာသုံးပါးကို) သမာဒါနံ သိက္ခာသမာဒါနံ။ ဤနည်းအလို အာပုဗ္ဗ ဒါဓာတ်သည် ထုံးစံအတိုင်း ဂဟဏတ္ထထည်း။
(တနည်း) သမာဒါနံ၌ အာဥပသာရကို အာဒိအနက်ဟော၊ ဒါဓာတ်ကို ရက္ခဏ အနက်ဟောကြံ၍ "အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဒါနံ ရက္ခဏံ အာဒါနံ- အစမှ စ၍ ထိန်းသိမ်းဖြည့်ကျင့်ခြင်း။ သမ္မဒေဝ အာဒါနံ သမာဒါနံ- ကောင်းစွာသာလျှင် အစမှစ၍ ထိန်းသိမ်းဖြည့်ကျင့်ခြင်း" စသည်ဖြင့် ဝစနတ္ထပြု။
ဝါ၊ သိက္ခာသုံးပါးကို ကောင်းစွာသာလျှင် အစမှစ၍ စောင့်ထိန်းဖြည့်ကျင့်ခြင်း၌။ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော၊ (မြဲမြံထန်သည်း) အားကြီးသောဆန္ဒရှိသည်။ ‌ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ အာယတိံ စ၊ နောင်လာလတ္တံ့သော နေ့ရက် စသည်တို့၌လည်း။ သိက္ခာသမာဒါနေ၊ ၌။ အဝိဂတပေမော၊ မကင်းကွာသော ချစ်ခင်မှုရှိသည်။ ဝါ၊ မကင်းမကွာ မြဲစွာသက်ဝင်သော လိုချင်ဆန္ဒရှိသည်။ [ဒီ၊ ပါထိကဝဂ်ဋီကာ၊ ၂၅၉-၌ "နိဝဋ္ဌ အတ္ထိတာ အဝိဂတပေမတာ"ဟု ဖွင့်၏။ ဤသုတ်ဋီကာ၌ "နိဗဒ္ဓဘတ္တိတာ"ဟု ပါဌ်ရှိ၏။] ဟောတိ၊ ၏။ ဓမ္မနိသန္တိယာ၊ တေဘူမကတရားတို့ကို အနိစ္စစသည်ဖြင့် ကောင်းစွာရှုမှတ်မှု ဝိပဿနာ၌။ ၁။ဓမ္မနိသန္တိ။ ။ နိသာမနံ နိဇ္ဈာနံ နိသန္တိ- ရှုမှတ်ခြင်းသဘောတည်း ဟူသော ဝိပဿနာ။ [နိ+သမ+တိ] ဓမ္မာနံ (အနိစ္စာဒိဝသေန) နိသန္တိ ဓမ္မနိသန္တိ။ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော၊ သည်။ အာပတိံ စ၊ ၌လည်း။ ဓမ္မနိသန္တိယာ၊ ၌။ အဝိဂတပေမော၊ သည်။ ဝါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ **ဣစ္ဆာဝိနယေ**၊ လိုလားတပ်မက်သော တဏှာကို ပယ်ခွာခြင်း၌။ (ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်အစွမ်းဖြင့် ပြီးစီးသောတဏှာအလိုရမ္မက်ကို ပယ်ခွာခြင်းကိစ္စ၌)။ပ။ ၂။ ဣစ္ဆာဝိနယေ။ ။ "ဣစ္ဆာဝိနယေတိ တဏှာဝိနယေ"ဟု အဋ္ဌကထာဖွင့်၏။ "တဏှာဝိနယေတိ ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏာနုဘာဝသိဒ္ဓေ တဏှာဝိက္ခမ္ဘနေ- တေဘူမက ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အပျက်ကို ရှုသောဉာဏ် (ဘင်္ဂါနုပဿနာဉာဏ်) အစွမ်းကြောင့် ပြီးစီးသော တဏှာပယ်ခွာခြင်း၌"ဟု ဋီကာဖွင့်၏။ ဒီ,ပါထိကဝဂ်ဋီကာ (၂၅၉)၌မူ "တဏှာဝိနယနေတိ ဝိရာဂါနုပဿနာဒိဝိပဿနာဉာဏာနုဘာဝသိဒ္ဓေ တဏှာဝိက္ခမ္ဘနေ"ဟု ပါဌ်ရှိ၏။ ပဋိသလ္လာနေ၊ တပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေထိုင်ခြင်း၌။ (အပေါင်းအသင်း, ကိလေသာ၊ ဤနှစ်ဖြာကင်းရှင်း၍ တပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေထိုင်ခြင်း၌)။ပ။ ဝီရိယာရမ္ဘေ၊ ကာယိက,စေတသိက, ဝီရိယနှစ်ပါးကို အားထုတ်ဖြည့်ကျင့်ခြင်း၌။ပ။ **သတိနေပက္ကေ**၊ သတိနှင့် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ပညာ၌။ ၃။ သတိနေပက္က။ ။ နိပကဿ ဘာဝေါ နေပက္ကံ- ကိလေသာတို့ကို ‌ခြောက်ခန်းစေတတ်သော ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သော သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ပညာ။ သတိ စ နေပက္ကဉ္စ သတိနေပတ္တံ- သတိနှင့် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ပညာ။ ဝါ- သတိနှင့် သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ကိုပြုလေ့(ဖြစ်စေလေ့) ရှိခြင်း။ ဝါ-သတိသမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ဖြင့် (အဘိက္ကန္တ ပဋိက္ကန္တ စသော ကိစ္စအားလုံးကို) ပြုလေ့ရှိခြင်း။ ဝါ၊ သတိနှင့် သမ္ပဇဉ် ဉာဏ်ပညာကို ဖြစ်စေခြင်း၌။ ဝါ၊ သတိ သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ပညာဖြင့် အဘိက္ကန္တ, ပဋိက္ကန္တစသော ကိစ္စခပ်သိမ်းကို ပြုလုပ်ခြင်း၌။ပ။ ဒိဋ္ဌိပဋိဝေ‌‌ဓေ၊ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိကို ထိုးထွင်းမြင်သိရရှိခြင်း၌။ တိဗ္ဗစ္ဆန္ဒော၊ သည်။ အာယတိံ စ၊ ၌လည်း။ ဒိဋ္ဌိပဋိဝေဓေ၊ ၌။ အဝိဂတပေမော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ ပ။
ဒသမံ။
ဒုတိယော၊ သော။ အနုသယဝဂ္ဂေါ၊ ဝဂ်တည်း။