ဧကံ၊ တပါးသော။
သမယံ၊ အခါ၌။
ဘဂဝါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည်။
စမ္ပါယံ၊ စမ္ပာမြို့အနီး၌။ (စကားပင်များစွာ ပေါက်ရောက်ရာ၏ အဖြစ်ကြောင့် စမ္ပာမည်သော မြို့၏အနီး၌။)
ဂဂ္ဂရာယ၊ ဂဂ္ဂရာမည်သော။ (ဂဂ္ဂရာမည်သော မိဖုရားသည် တူးအပ်သည်အဖြစ်ကြောင့် ဂဂ္ဂရာမည်သော။)
ပေါက္ခရဏိယာ၊ ရေကန်၏။
တီရေ၊ ကမ်းနား၌။
ဝိဟရတိ၊ သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။
အထ ခေါ၊ ထိုအခါ၌။
သမ္ဗဟုလာ၊ များစွာကုန်သော။
စမ္ပေယျကာ၊ စမ္ပာမြို့သားဖြစ်ကုန်သော။
ဥပါသကာ၊ သီတင်းသည် ဒါယကာတို့သည်။
ယေန၊ အကြင်အရပ်၌။
အာယသ္မာသာရိပုတ္တော၊ အရှင်သာရိပုတြာသည်။
(အတ္ထိ၊ ရှိတော်မူ၏) ဟထို့နောက်စာပိုဒ်-၂၁,နှာ-၅၄ သာရန္ဒဒသုတ်ကြည့်ဩ။ပ။
အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ၊ အရှင်သာရိပုတြာကို။
ဧတံ၊ ဤစကားကို။
အဝေါစုံ၊ လျှောက်ကုန်ပြီ။
(ကိန္တိ အဝေါစုံ။)
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
နော(အမှေတိ)၊ တပည့်တော်တို့သည်။ [သုတာ၏ အဝုတ္တ ကတ္တားတည်း။]
ဘဂဝတော၊ မြတ်စွာဘုရား၏။
သမ္ဗုခါ၊ အထံတော်မှောက်၌။
ဝါ၊ အထံတော်မှောက်က။
ဓမ္မီကထာ၊ တရားရှိသောစကားသည်။
ဝါ၊ တရားစကားသည်။
ဝါ၊ ကို။
**စိရဿုတာ**၊ ကြားနာအပ်ပြီး၍ ကြာမြင့်သော အခါကာလရှိပါပြီ။
စိရဿုတာပုဒ်၏ ဝစနတ္ထနှင့် အဘိဓေယျတ္ထ။ ။ သူယိတ္ထာတိည သုတာ- ကြားနာအပ်ပြီးသော တရားစကား(ဓမ္မီကထာ)။ စိရံ သုတာယ ဘဿာ ဓမ္မိယာ ကထာယာတိ စိရဿုတာ-ဟု ဘိန္နာဓိကရဏဗဟုဗ္ဗီဟိသမာသ် ဝစနတ္ထပြု၍ "စိရဿုတာ- ကြားနာအပ်ပြီးသော တရားစကား၏ ကြာမြင့်စွာသော ကာလရှိသော တရားစကား(ဓမ္မီကထာ)"ဟူ၍ ဝိဂြိုဟ်နက်ဖြစ်၏။ မကြားနာရသည်မှာ ကြာလှပြပြီဟု အဖြောင့် ဆိုလိုရင်း ဖြစ်သည်။ မာသဇာတော (ပုတ္တော)၊ အစိရပက္ကန္တော (ဘဂဝါ)၊ သတ္တာဟပရိနိဗ္ဗုတော (ဘဂဝါ)တို့နှင့် အတူတူဖြစ်သည်။
ဝါ၊ မကြားနာရသည်မှာ ကြာမြင့်လှပါပြီ။
ဘန္တေ၊ ရား။
သာဓု၊ တောင်းပန်ပါကုန်၏။
မယံ၊ တပည့်တော်တို့သည်။
ဘဂဝတော၊ ၏။
သမ္မုခါ၊ ၌။
ဓမ္မိံ၊ တရားရှိသော။
ဝါ၊ တရားနှင့်စပ်ယှဉ်သော။
ကထံ၊ စကားကို။
သဝနာယ၊ ကြားနာခြင်းငှာ။
(ဩကာသံ၊ အခွင့်ကို။)
လဘေယျာမ၊ ရလိုပါကုန်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့
(အဝေါစုံ၊ လျှောက်ကုန်ပြီ။)
[တနည်း- ဘန္တေ၊ ရား။
မယံ၊ တို့သည်။
ဘဂဝတော၊ ၏။
သမ္မုခါ၊ ၌။
ဓမ္မိံ၊ သော။
ကထံ၊ ကို။
သဝနာယ၊ ငှာ။
(ဩကာသံ၊ ကို။)
လဘေယျာမ၊ ရပါကုန်မူကား။
သာဓု၊ ကောင်းပါ၏။
ဣတိ အဝေါစုံ။]
အာဝုသော၊ ဒါယကာတို့။
တေနဟိ၊ ထိုသို့ဖြစ်လျှင်. (ထိုသို့တရားနာခွင့် ရလိုကြပါလျှင်။
ဝါ၊ ထိုသို့ တရားနာခွင့် ရလိုကြခြင်းကြောင့်။)
တုမှေ၊ သင်တို့သည်။
ဥပေါသထေ၊ ဥပုသ်ဖြစ်သော။
တဒဟု၊ ထိုနေ့၌။
အာဂစ္ဆေယျာထ၊ လာခဲ့ကြကုန်သော။
(တုမှေ၊ သင်တို့သည်။)
ဘဂဝတော၊ ၏။
သမ္မုခါ၊ ၌။
ဓမ္မိံ၊ သော။
ကထံ၊ ကို။
သဝနာယ၊ ငှာ
(ဩကာသံ၊ ကို။)
အပ္ပေဝ နာမ လဘေယျာထ၊ ရတန်ကောင်းကုန်ရာပါ၏။
ဝါ၊ ရကောင်း ရကြပါလိမ့်မည်။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဧဝံ ဘန္တေ၊ ကောင်းပါပြီဘုရား။
ဣတိ ခေါ၊ ဤသို့ပင်။
စမ္ပေယျကာ၊ ကုန်သော။
ဥပါသကာ၊ တို့သည်။
အာယသ္မတော သာရိပုတ္တဿ၊ အရှင်သာရိပုတြာ၏။
(ဝစနံ၊ စကားကို။)
ပဋိဿုတွာ၊ ရှေ့ရှု ရိုသေစွာ နာယူကြကုန်၍။
အာသနာ၊ ထိုင်နေရာမှ။
ဥဋ္ဌာယ၊ ထကြကုန်၍။
အာယသ္မန္တံ သာရိပုတ္တံ၊ ကို။
အဘိဝါဒေတွာ၊ ရိုသေစွာ ရှိခိုးကြပြီး၍။
ပဒက္ခိဏံ၊ အရိုအသေကို။
ကတွာ၊ ပြုကြပြီး၍။
ပက္ကမိံသု၊ ဖဲခွာသွားကြပြီ။
အထခေါ၊ ဖဲခွာသွားကြပြီးသည်မှ နောက်၌။
စမ္ပေယျကာ၊ ကုန်သော။
ဥပါသကာ၊ တို့သည်။ပ။
ဧကမန္တံ၊ ၌။
အဋ္ဌံသု၊ ရပ်နေကြကုန်ပြီ။
အထခေါ၊ ထိုအခါ၌။
အာယသ္မာ သာရိပုတ္တော၊ သည်။
စမ္ပေယျကေဟိ၊ စမ္ပာမြို့သားဖြစ်ကုန်သော။
တေဟိ ဥပါသကေဟိ၊ ထိုသီတင်းသည် ဒါယကာတို့နှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ အတူတကွ။ပ။ [စာပိုဒ်(၇)စာမျက်နှာ(၂၆)ဥဂ္ဂသုတ်ကြည့်]
ဘဂဝန္တံ၊ ကို။
ဧတံ၊ ဤစကားကို။
ဝါ၊ ဤအကြောင်းအရာကို။
အဝေါစ၊ လျှောက်ထားမေးမြန်းပြီ။
(ကိန္တိ၊ သို့။
အဝေါစ၊ ဟူမူ)။
ဘန္တေ၊ မြတ်စွာဘုရား။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဧကစ္စဿ၊ အချို့သောသူ၏။
တာဒိသံယေဝ၊ ထိုအခြားသူ၏ အလှူဒါနကဲ့သို့ပင် တွေ့မြင်အပ်သည်သာ ဖြစ်သော။
ဝါ၊ ထိုအခြားသူ၏ အလှူဒါနနှင့် ဒါနချင်း တူသည်သာဖြစ်သော။
**ဒါနံ**၊ အလှူဒါနကို။ (လှူဖွယ်ဝတ္ထုဟူသော အလှူဒါနကို)ဒါနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ မဟာနိသံသံ။ ။ ဤ၌ ဒါနံပုဒ်ကို ဒိန္နံ၌ စပ်သောအခါ "ဒါနံ- လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို။ ဒိန္နံ- ပေးလှူအပ်သည်"ဟု အနက်ပြန်ဆို၍ ဒါနံပုဒ်အရ လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ယူရ၏။ သို့သော် ထိုဒါနံပုဒ်ကို "မဟပ္ဖလံ မဟာနိသံသံ"တို့၌ စပ်သောအခါ၌ကား "ဒါနံ- လှူဖွယ်ဝတ္ထုသည်။ မဟပ္ဖလံ- များသော ကံတူမူရင်း အကျိုးရှိသည်" စသည်ဖြင့် အနက်ပြန်ဆိုရစေကာမူ လှူဖွယ်ဝတ္ထုသည် ဒါနံပုဒ်၏ ဆိုလိုရင်းအနက် မဟုတ်သေး။ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်ဖြင့် တိတိကျကျ စိစစ်ပြောရလျှင် နာနက္ခဏိကကမ္မပစ္စည်း မဖြစ်နိုင်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုသည် တမလွန်ဘဝအတွက် မဟပ္ဖလ မဟာနိသံသကို ဖြစ်စေနိုင်သည်မဟုတ်။ လှူဖွယ်ဝတ္ထုကြောင့်ဖြစ်သော ဒါနကုသိုလ်စေတနာသည်သာလျှင် နာနက္ခဏိကကမ္မပစ္စည်းဖြစ်သောကြောင့် မဟပ္ဖလ မဟာနိသံသကို ဖြစ်စေနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် "မဟပ္ဖလံ မဟာနိသံသံ"တို့၌ စပ်ခိုက်ဒါနံပုဒ်အရ ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ဒါနကုသိုလ်စေတနာကို ယူရ၏။ အာရုံအကြောင်းဖြစ်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထု၏ ဒါနဟူသော နာမည်ကို အာရမ္မဏိက အကျိုးဖြစ်သော စေတနာအပေါ်၌ တင်စားမှည့်ခေါ်ခြင်းကြောင့် ကာရဏူပစာရဟု ဆိုသည်။
ဤနေရာ၌ ဒါနံပုဒ်ကို-ဒီယတေ ဧတေနာတိ ဒါနံ(ပေးလှူကြောင်းစေတနာ)ဟု ဝစနတ္ထပြုလျှင် ကာရဏူပစာရ ကြံစရာမလိုတော့ဘဲ ဒါနံပုဒ်အရ တိုက်ရိုက်ပင် ဒါနစေတနာကို ယူနိုင်ပေ၏။ သို့သော် ပါဠိတော် ဝါကျကို အနက်ပြန်ဆိုသောအခါ ဒိန္နံပုဒ်၌ စပ်ခိုက် ဒါနံအရ လှူဖွယ်ပစ္စည်းအနက်ကို ယူခဲ့ပြီးမှ မဟပ္ဖလံ မဟာနိသံသံတို့၌ စပ်ခိုက်၌မူ ဒါနစေတနာကို ယူနေရလျှင် ဒါနံပုဒ်၏ အနက်သည် ဟိုနေရာတမျိုး သည်နေရာတမျိုး နှစ်မျိုးဖြစ်၍ အနက်ပေး ရှုပ်ထွေးစရာရှိ၏။ ယင်းသို့ ရှုပ်ထွေးမှုမဖြစ်ရအောင် ကာရဏူပစာရ ကြံရခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ယခုပြခဲ့သည့်အတိုင်း မဟပ္ဖလံ မဟာနိသံသံတို့၌ စပ်ခိုက် ဒါနကုသိုလ်စေတနာကို ယူရခြင်းမှာလည်း ဆိုလိုရင်းအနက်အဓိပ္ပာယ် တိတိကျကျ ဖြစ်စေလိုသောကြောင့်သာ ဖြစ်၏။ သူသူ, ငါငါ လောကပြောရိုးပြောစဉ် ပြောနေကျအတိုင်း စကားပြောသောအခါ၌မူ ယင်းသို့ တိတိကျကျ စိစစ်ပြောနေဖွယ်မလိုပါ။ ထို့ကြောင့်ပင် ပါဠိတော်၌ "ဒါနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ- လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို လှူလျှင် အများကြီး အကျိုးရှိ၏"ဟူ၍ လောကပြောရိုးပြောစဉ်အတိုင်း ဟောတော်မူပြီးလျှင် "ဒါနံ ဒေတိ။ပ။ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ"စသည်ဖြင့် ဆွမ်း,ဖျော်ရည်, အဝတ်, ယာဉ် စသော လှူဖွယ်ပစ္စည်းဝတ္ထု (ဒေယျဓမ္မ)တို့ကိုသာ ဒါနံပုဒ်၏ ဟောနက် သရုပ်သကောင်အဖြစ် ထုတ်ပြတော်မူပါသည်။
တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရန် အလားတူပါဠိ။ ။ ဤနေရာ၌ အလားတူပါဠိသာဓက အနည်းငယ်မျှ ထုတ်ပြရသော်- ဒွေမေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ (နှစ်မျိုးသော ဆွမ်းတို့သည် ထပ်တူညီမျှ အကျိုးရရှိကုန်၏။ တူညီသော အကျိုးဝိပါက် ရှိကုန်၏။) အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ မဟာနိသံသတရာ (အခြားသော လှူဒါန်းအပ်သမျှ ဆွမ်းအားလုံးတို့ထက် အလွန်အကဲပင် သာလွန်များပြားသော အကျိုးအာနိသင် ရရှိကုန်၏)။ ဒီ, မဟာဝဂ္ဂ၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်ပါဠိ။၁၁၂။
ဤပါဠိတော်၌ ပိဏ္ဍပါတပုဒ်၏ ဆိုလိုရင်းအနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အတိအကျဖော်ပြရလျှင် "ပိဏ္ဍပါတောတိ တဗ္ဗိသယံ ဒါနမယပုညမာဟ"ဟူသော ထိုသုတ်ဋီကာ (၁၇၂)နှင့်အညီ ဆွမ်းကိုသာ ပိဏ္ဍပါတဟု ဆိုလိုသည်မဟုတ်။ ထိုဆွမ်းကို လှူဒါန်းမှု ကုသိုလ်စေတနာကိုပါ ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ပိဏ္ဍပါတဟု ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့် "ဒွေ- နှစ်မျိုးကုန်သော။ ဣမေ ပိဏ္ဍပါတာ- ဤဆွမ်းလှူဒါန်းမှု ကုသိုလ်တို့သည်"ဟူ၍ ဋီကာအဖွင့်အတိုင်း တိကျသောအနက်ပြန်ဆိုမှု ပြုလိုက ပြုနိုင်၏။ သို့သော် ပါဠိတော်၌မူ လောကပြောရိုးဆိုစဉ်အတိုင်း ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် "ဣမေ ပိဏ္ဍပါတာ- ဤလှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းတို့သည်"ဟူ၍ သာမာန်အနက် ပြန်ဆိုရုံမျှဖြင့် လုံလောက်ပါ၏။
ထို့ကြောင့်ပင် "ယတ္ထ စ ဒိန္န မဟပ္ဖလမာဟု"ဟူသော ဝိမာနဝတ္ထုပါဠိတော်၏ အဋ္ဌကထာ (၂၁၅)၌ "ဒိန္နန္တိ ပရိစ္စတ္တံ အန္နာဒိဒေယျဓမ္မံ"ဟူ၍ ဒိန္နံပုဒ်အတွက် ထမင်းစသော လှူဖွယ်ဝတ္ထု(ဒေယျဓမ္မ)ဟူသော ပြောရိုးပြောစဉ်အနက်မျှကိုသာ ဖွင့်ထားပါသည်။ [ယတ္ထ- အကြင်အရိယသံဃာ၌။ ဒိန္နံ- လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းစသော လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို။ မဟပ္ဖလံ- များသော တမလွန်ဘဝ အကျိုးရှိ၏ဟူ၍။ အာဟု- ဟောတော်မူကုန်၏။]
ပဋ္ဌာန်းအဋ္ဌကထာအဖွင့်နှစ်နည်း။ ။ "ဒါနံ ဒတွာ"ဟူသော ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော်၏ အဋ္ဌကထာ ၄၃၅-၌မူ (၁)ဒါနံပုဒ်အတွက် လှူဖွယ်ဝတ္ထု(ဒေယျဓမ္မ)ဟူသော အနက်နှင့် ဒတွာ၌ ဒါဓာတ်၏ စွန့်ကြဲလှူဒါန်းခြင်းအနက်ကို ဖွင့်ရိုးဖွင့်စဉ်အတိုင်း ရှေးဦးစွာ ဖွင့်ပြ၏။ ဒါနံ ဒတွာတိ ဒေယျဓမ္မံ စဇိတွာ။ [ဒါနံ- လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို။ဒတွာ- စွန့်ကြဲလှူဒါန်းပြီး၍]
(၂)ထို့နောက် ဒါနံပုဒ်အတွက် ဒါနစေတနာ(ပေးလှူကြောင်းကုသိုလ်စေတနာ)ဟူသော အနက်နှင့် ဒတွာ၌ ဒါဓာတ်အတွက် "သောဓန- ဖြူစင်အောင် သုတ်သင်ခြင်း။ ဝါ- ဖြူစင်စေခြင်း"ဟူသော အနက်ကို ဒုတိယနည်းအနေဖြင့် ဖွင့်ပြ၏။ ယာယ ဝါ စေတနာယ သော ဒိယျတိ၊ သာ စေတနာ ဒါနံ၊ ဒတွာတိ တံ စေတနံ ပရိယောဒါပေတွာ ဝိသုဒ္ဓံ ကတွာ။ [ဒါနံ- ပေးလှူကြောင်း ကုသိုလ်စေတနာကို။ ဒတွာ- ဖြူစင်အောင် သုတ်သင်၍။ ဝါ- ဖြူစင်စေ၍] ဤအင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်၌လည်း အဋ္ဌကထာ အထူးမဖွင့်သော်လည်း တချို့နေရာ၌ ဤဒုတိယနည်းကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့ ရ၏။ ပဉ္စကနိပါတ်စာပိုဒ်(၁၇၉) ဂိဟိသုတ် နိဿယကြည့်။ ဝါ၊ သည်။ ဒိန္နံ၊ ပေးလှူအပ်သည်။ (သမာနံ၊ ဖြစ်ပါလျက်) န မဟပ္ဖလံ၊ များသော ကံတူမူရင်း အကျိုးရှိသည် မဟုတ်သည်။ န မဟာနိသံသံ၊ များသော ဆင့်ပွားအကျိုးအာနိသင် ရှိသည်မဟုတ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (ဤသို့ ဒါနချင်းတူပါလျက် အချို့သောသူ၏ အလှူဒါနမှာ အခြားဒါနလောက် များသော အကျိုးအာနိသင် မရှိခြင်းဟူသော အကြောင်းသည်) သိယာ နုခေါ၊ ဖြစ်နိုင်ပါသလော။
ဤနေရာ၌ ဒါနံပုဒ်ကို-ဒီယတေ ဧတေနာတိ ဒါနံ(ပေးလှူကြောင်းစေတနာ)ဟု ဝစနတ္ထပြုလျှင် ကာရဏူပစာရ ကြံစရာမလိုတော့ဘဲ ဒါနံပုဒ်အရ တိုက်ရိုက်ပင် ဒါနစေတနာကို ယူနိုင်ပေ၏။ သို့သော် ပါဠိတော် ဝါကျကို အနက်ပြန်ဆိုသောအခါ ဒိန္နံပုဒ်၌ စပ်ခိုက် ဒါနံအရ လှူဖွယ်ပစ္စည်းအနက်ကို ယူခဲ့ပြီးမှ မဟပ္ဖလံ မဟာနိသံသံတို့၌ စပ်ခိုက်၌မူ ဒါနစေတနာကို ယူနေရလျှင် ဒါနံပုဒ်၏ အနက်သည် ဟိုနေရာတမျိုး သည်နေရာတမျိုး နှစ်မျိုးဖြစ်၍ အနက်ပေး ရှုပ်ထွေးစရာရှိ၏။ ယင်းသို့ ရှုပ်ထွေးမှုမဖြစ်ရအောင် ကာရဏူပစာရ ကြံရခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ယခုပြခဲ့သည့်အတိုင်း မဟပ္ဖလံ မဟာနိသံသံတို့၌ စပ်ခိုက် ဒါနကုသိုလ်စေတနာကို ယူရခြင်းမှာလည်း ဆိုလိုရင်းအနက်အဓိပ္ပာယ် တိတိကျကျ ဖြစ်စေလိုသောကြောင့်သာ ဖြစ်၏။ သူသူ, ငါငါ လောကပြောရိုးပြောစဉ် ပြောနေကျအတိုင်း စကားပြောသောအခါ၌မူ ယင်းသို့ တိတိကျကျ စိစစ်ပြောနေဖွယ်မလိုပါ။ ထို့ကြောင့်ပင် ပါဠိတော်၌ "ဒါနံ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ ဟောတိ- လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို လှူလျှင် အများကြီး အကျိုးရှိ၏"ဟူ၍ လောကပြောရိုးပြောစဉ်အတိုင်း ဟောတော်မူပြီးလျှင် "ဒါနံ ဒေတိ။ပ။ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ ယာနံ"စသည်ဖြင့် ဆွမ်း,ဖျော်ရည်, အဝတ်, ယာဉ် စသော လှူဖွယ်ပစ္စည်းဝတ္ထု (ဒေယျဓမ္မ)တို့ကိုသာ ဒါနံပုဒ်၏ ဟောနက် သရုပ်သကောင်အဖြစ် ထုတ်ပြတော်မူပါသည်။
တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရန် အလားတူပါဠိ။ ။ ဤနေရာ၌ အလားတူပါဠိသာဓက အနည်းငယ်မျှ ထုတ်ပြရသော်- ဒွေမေ ပိဏ္ဍပါတာ သမသမဖလာ သမဝိပါကာ (နှစ်မျိုးသော ဆွမ်းတို့သည် ထပ်တူညီမျှ အကျိုးရရှိကုန်၏။ တူညီသော အကျိုးဝိပါက် ရှိကုန်၏။) အတိဝိယ အညေဟိ ပိဏ္ဍပါတေဟိ မဟပ္ဖလတရာ မဟာနိသံသတရာ (အခြားသော လှူဒါန်းအပ်သမျှ ဆွမ်းအားလုံးတို့ထက် အလွန်အကဲပင် သာလွန်များပြားသော အကျိုးအာနိသင် ရရှိကုန်၏)။ ဒီ, မဟာဝဂ္ဂ၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်ပါဠိ။၁၁၂။
ဤပါဠိတော်၌ ပိဏ္ဍပါတပုဒ်၏ ဆိုလိုရင်းအနက်အဓိပ္ပာယ်ကို အတိအကျဖော်ပြရလျှင် "ပိဏ္ဍပါတောတိ တဗ္ဗိသယံ ဒါနမယပုညမာဟ"ဟူသော ထိုသုတ်ဋီကာ (၁၇၂)နှင့်အညီ ဆွမ်းကိုသာ ပိဏ္ဍပါတဟု ဆိုလိုသည်မဟုတ်။ ထိုဆွမ်းကို လှူဒါန်းမှု ကုသိုလ်စေတနာကိုပါ ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ပိဏ္ဍပါတဟု ဆိုလို၏။ ထို့ကြောင့် "ဒွေ- နှစ်မျိုးကုန်သော။ ဣမေ ပိဏ္ဍပါတာ- ဤဆွမ်းလှူဒါန်းမှု ကုသိုလ်တို့သည်"ဟူ၍ ဋီကာအဖွင့်အတိုင်း တိကျသောအနက်ပြန်ဆိုမှု ပြုလိုက ပြုနိုင်၏။ သို့သော် ပါဠိတော်၌မူ လောကပြောရိုးဆိုစဉ်အတိုင်း ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် "ဣမေ ပိဏ္ဍပါတာ- ဤလှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းတို့သည်"ဟူ၍ သာမာန်အနက် ပြန်ဆိုရုံမျှဖြင့် လုံလောက်ပါ၏။
ထို့ကြောင့်ပင် "ယတ္ထ စ ဒိန္န မဟပ္ဖလမာဟု"ဟူသော ဝိမာနဝတ္ထုပါဠိတော်၏ အဋ္ဌကထာ (၂၁၅)၌ "ဒိန္နန္တိ ပရိစ္စတ္တံ အန္နာဒိဒေယျဓမ္မံ"ဟူ၍ ဒိန္နံပုဒ်အတွက် ထမင်းစသော လှူဖွယ်ဝတ္ထု(ဒေယျဓမ္မ)ဟူသော ပြောရိုးပြောစဉ်အနက်မျှကိုသာ ဖွင့်ထားပါသည်။ [ယတ္ထ- အကြင်အရိယသံဃာ၌။ ဒိန္နံ- လှူဒါန်းအပ်သော ဆွမ်းစသော လှူဖွယ်ပစ္စည်းကို။ မဟပ္ဖလံ- များသော တမလွန်ဘဝ အကျိုးရှိ၏ဟူ၍။ အာဟု- ဟောတော်မူကုန်၏။]
ပဋ္ဌာန်းအဋ္ဌကထာအဖွင့်နှစ်နည်း။ ။ "ဒါနံ ဒတွာ"ဟူသော ပဋ္ဌာန်းပါဠိတော်၏ အဋ္ဌကထာ ၄၃၅-၌မူ (၁)ဒါနံပုဒ်အတွက် လှူဖွယ်ဝတ္ထု(ဒေယျဓမ္မ)ဟူသော အနက်နှင့် ဒတွာ၌ ဒါဓာတ်၏ စွန့်ကြဲလှူဒါန်းခြင်းအနက်ကို ဖွင့်ရိုးဖွင့်စဉ်အတိုင်း ရှေးဦးစွာ ဖွင့်ပြ၏။ ဒါနံ ဒတွာတိ ဒေယျဓမ္မံ စဇိတွာ။ [ဒါနံ- လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို။ဒတွာ- စွန့်ကြဲလှူဒါန်းပြီး၍]
(၂)ထို့နောက် ဒါနံပုဒ်အတွက် ဒါနစေတနာ(ပေးလှူကြောင်းကုသိုလ်စေတနာ)ဟူသော အနက်နှင့် ဒတွာ၌ ဒါဓာတ်အတွက် "သောဓန- ဖြူစင်အောင် သုတ်သင်ခြင်း။ ဝါ- ဖြူစင်စေခြင်း"ဟူသော အနက်ကို ဒုတိယနည်းအနေဖြင့် ဖွင့်ပြ၏။ ယာယ ဝါ စေတနာယ သော ဒိယျတိ၊ သာ စေတနာ ဒါနံ၊ ဒတွာတိ တံ စေတနံ ပရိယောဒါပေတွာ ဝိသုဒ္ဓံ ကတွာ။ [ဒါနံ- ပေးလှူကြောင်း ကုသိုလ်စေတနာကို။ ဒတွာ- ဖြူစင်အောင် သုတ်သင်၍။ ဝါ- ဖြူစင်စေ၍] ဤအင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်၌လည်း အဋ္ဌကထာ အထူးမဖွင့်သော်လည်း တချို့နေရာ၌ ဤဒုတိယနည်းကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့ ရ၏။ ပဉ္စကနိပါတ်စာပိုဒ်(၁၇၉) ဂိဟိသုတ် နိဿယကြည့်။ ဝါ၊ သည်။ ဒိန္နံ၊ ပေးလှူအပ်သည်။ (သမာနံ၊ ဖြစ်ပါလျက်) န မဟပ္ဖလံ၊ များသော ကံတူမူရင်း အကျိုးရှိသည် မဟုတ်သည်။ န မဟာနိသံသံ၊ များသော ဆင့်ပွားအကျိုးအာနိသင် ရှိသည်မဟုတ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ဤအကြောင်းသည်။ (ဤသို့ ဒါနချင်းတူပါလျက် အချို့သောသူ၏ အလှူဒါနမှာ အခြားဒါနလောက် များသော အကျိုးအာနိသင် မရှိခြင်းဟူသော အကြောင်းသည်) သိယာ နုခေါ၊ ဖြစ်နိုင်ပါသလော။
ဘန္တေ၊ ရား။
ပန၊ ထို့အပြင်။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စဿ၊ ၏။
တာဒိသံယေဝ၊ သော။
ဒါနံ၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
ဒိန္နံ၊ သည်။
(သမာနံ၊ လျက်။)
မဟာပ္ဖလံ၊ များသော ကံတူမူရင်းအကျိုးရှိသည်။
မဟာနိသံသံ၊ များသော(ထပ်ဆင့်တိုးတက်) အကျိုးဆက်အာနိသင်ရှိသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤအကြောင်းသည် (ဤသို့ ဒါနချင်းတူပါလျက် အချို့ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလှူဒါနမှာ အခြားအလှူဒါနထက် များသော အကျိုးအာနိသင်ရှိခြင်းဟူသော အကြောင်းသည်။)
သိယာ နုခေါ၊ ဖြစ်နိုင်ပါသလော။
(ဣတိ၊ ဤသို့။
အဝေါစ၊ မေးမြန်း လျှောက်ထားပြီ။)
သာရိပုတ္တ၊ သာရိပုတြာ။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စဿ၊ ၏။
တာဒိသံယေဝ၊ သော။
ဒါနံ၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
ဒိန္နံ၊ သည်။
(သမာနံ၊ လျက်။)
န မဟပ္ဖလံ၊ သည်။
န မဟာနိသံသံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤအကြောင်းသည်။
သိယာ၊ ဖြစ်နိုင်ပါ၏။
သာရိပုတ္တ၊ တြာ။
ပန၊ ထို့အပြင်။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စဿ၊ ၏။ပ။
မဟာနိသံသံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣတိ၊ ဤအကြောင်းသည်။
သိယာ၊ ဖြစ်နိုင်ပါ၏။
(ဣတိ၊ သို့။
အဝေါစ၊ မိန့်တော်မူပြီ။)
ဘန္တေ၊ အရှင်ဘုရား။
ယေန၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စဿ၊ ၏။
တာဒိသံယေဝ၊ သော။ပ။
န မဟာနိသံသံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သော ဟေတု၊ ထိုအကြောင်းသည်။ (ထိုသို့ ဒါနချင်းတူပါလျက် အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်၏ အလှူဒါနမှာ အခြားအလှူဒါနလောက် များသောအကျိုးအာနိသင်မရှိခြင်း၏ အကြောင်းဟိတ်သည်)
ကော နုခေါ၊ အဘယ်ပါနည်း။
သော ပစ္စယော၊ ထိုအကြောင်းပစ္စည်းသည်။ (ထိုသို့ ဒါနချင်းတူပါလျက် အချို့ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလှူဒါနမှာ အခြားအလှူဒါနလောက် များသောအကျိုးအာနိသင် မရှိခြင်း၏ အကြောင်းပစ္စည်းသည်။)
ကော နုခေါ၊ အဘယ်ပါနည်း။
ဘန္တေ၊ ရား။
ယေန၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စဿ၊ ၏။
တာဒိသံယေဝ။ပ။
မဟာနိသံသံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
သော ဟေတု၊ သည်။ (ထိုသို့ ဒွနချင်းတူပါလျက် အချို့ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလှူဒါနမှာ အခြားအလှူဒါနထက် များသောအကျိုးအာနိသင် ရှိခြင်း၏အကြောင်းသည်။)
ကောနုခေါ၊ နည်း။
သော ပစ္စယော၊ သည်။ (ထိုသို့ ဒါနချင်းတူပါလျက် အချို့ပုဂ္ဂိုလ်၏ အလှူဒါနမှာ အခြားအလှူဒါနထက် များသောအကျိုးအာနိသင်ရှိခြင်း၏ အကြောင်းပစ္စည်းသည်)
ကောနုခေါ၊ နည်း။
ဣတိ၊ သို့။
(အဝေါစ၊ မေးလျှောက်ပြီ)
သာရိပုတ္တ၊ တြာ။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဧကစ္စော၊ အချို့သောပုဂ္ဂိုလ်သည်။
သာပေခေါ၊ (မရက်မရော နှမြော) ငဲ့ကွက်သော တဏှာနှင့်တကွ ဖြစ်သည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)
ဒါနံ၊ အလှူဒါနကို (လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို)။
ဒေတိ၊ ပေးလှူ၏။
ပတိဗဒ္ဓစိတ္တော၊ (ဒါန၏အကျိုးဝိပါက်၌) ဖွဲ့နှောင်တွယ်တာသော စိတ်ရှိသည်။
(ဟုတွာ၊ ၍)
ဒါနံ၊ ကို။
ဒေတိ၊ ၏။
သန္နိဓိပေခေါ၊ (နောင်ရေး, နောင်တာ သုံးစားရာဖို့) ဥစ္စာပစ္စည်း သိုမှီးသိမ်းဆည်းခြင်း၌ ငဲ့ကွက်ခြင်းရှိသည်။ (ဟုတွာ)
ဒါနံ၊ ကို။
ဒေတိ၊ ၏။
ဣမံ၊ ဤဒါန၏အကျိုးဖြစ်သော စည်းစိမ်ချမ်းသာကို။
ပေစ္စ၊ နောင်တမလွန်ဘဝသို့ ရောက်၍။
ဝါ၊ ရောက်လသော် [ပ+ဣ+တွာဖြင့် ေပေစ္စဟု ရုပ်ပြီး၏။]
ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ၊ သုံးဆောင်ခံစားပေအံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့တမလွန်နောင်ရေး မျှော်ခေါ်တွေး၍။
ဒါနံ၊ ကို။
ဒေတိ၊ ၏။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။
သမဏဿ ဝါ၊ ရဟန်း သူတော်ကောင်းအားလည်းကောင်း။
ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ၊ ဗြာဟ္မဏသူတော်ကောင်းအားလည်းကောင်း။
တံ၊ ထိုသို့သော။ (ထို သာပေခဒါန, ပတိဗဒ္ဓစိတ္တဒါန စသည်ဖြစ်သော)
ဒါနံ၊ အလှူဒါနကို။
ဒေတိ၊ ပေးလှူ၏။ [အလှူဒါန၏ သရုပ် သကောင်ဖြစ်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုများကို ပြလို၍ "အန္နံ ပါနံ"စသည်ကို မိန့်တော်မူ၏။]
အန္နံ၊ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကိုလည်းကောင်း။
ပါနံ၊ အဖျော်ရည်ကိုလည်းကောင်း။
ဝတ္ထံ၊ အဝတ်သင်္ကန်းကိုလည်းကောင်း။
ယာနံ၊ ယာဉ်ကိုလည်းကောင်း။ (ထီး,ဖိနပ်,လှည်း, ရထား, ပေါင်းချုပ်, ထမ်းစင် အစရှိသော လမ်းခရီး အသုံးအဆောင်ဖြစ်သော ယာဉ်ကိုလည်းကောင်း။)
မာလာဂန္ဓဝိလေပနံ၊ ပန်း,နံ့သာ, နံ့သာပျောင်းကိုလည်းကောင်း။
သေယျာ, အာဝသထ, ပဒီပေယျံ၊ အိပ်ရာခင်း, နေရာအိမ်, မီးထွန်းစရာ မီးစာ, မီးခွက်ဆီကိုလည်းကောင်း။
ဒေတိ၊ ပေးလှူ၏။ [ပဒီပေ ဧတဗ္ဗံ နေတဗ္ဗန္တိ ပဒိပေယျံ။
ပဒီပေ၊ မီးထွန်းခြင်းကိစ္စ၌။
ဧတဗ္ဗံ နေတဗ္ဗံ၊ ဆောင်ယူထိုက်သော မီးစာ,မီးခွက်တည်း။ ဣတိ ပဒီပေယျံ]။
သာရိပုတ္တ၊ တြာ။
တံ၊ ထို ငါမိန့်ဆိုအပ်သည့် စကားကို။
(တွံ၊ သင်သည်)
ကိံ မညသိ၊ အဘယ်သို့ ထင်မြင်သနည်း။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စော၊ သည်။
ဧဝရူပံ၊ ဤသို့သဘောရှိသော။ (ဤသို့ ငဲ့ကွက်သော တဏှာနှင့်တကွ ဖြစ်ခြင်းစသော သဘောရှိသော)
ဒါနံ၊ အလှူကို။
ဒဒေယျ၊ ပေးလှူရာပါသလော။
ဣတိ၊ ဤသို့။
(အဝေါစ၊ မေးမြန်းတော်မူပြီ)
ဧဝံ ဘန္တေ၊ ပေးလှူရာပါ၏ဘုရား။
(ဣတိ၊ သို့။
အဝေါစ၊ ဖြေကြားလျှောက်ထားပြီ)။
သာရိပုတ္တ၊ တြာ။
**တတြ**၊ ထိုအလှူဒါန ပေးလှူကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင်။
တတြ၏ စွဲနက်။ ။ "ဣဓေကစ္စဿ တာဒိသံယေဝ ဒါနံ ဒိန္နံ န မဟပ္ဖလံ ဟောတိ။ပ။ မဟာနိသံသံ"ဟူ၍ မေးလျှောက်ခဲ့သော အရှင်သာရိပုတြာ၏ အမေးပုစ္ဆာ၌ ဒါနပြုကြသော ပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးမျိုးကို (သို့မဟုတ်) ဒါနပြုပုံ အမျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းထား၏။ ထိုရည်ညွှန်းအပ်သော အနက်သည်ပင် တတြ၏ စွဲနက်ဖြစ်သည်ဟု စဉ်းစားမိ၏။
ဝါ၊ ထိုပေးလှူကြရာ၌။
ယွာယံ၊ (ယော အယံ) အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
သာပေခေါ၊ သည်။ပ။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။
တံ ဒါနံ၊ ထိုအလှူဒါနကို။
ဒတွာ၊ ပေးလှူပြီး၍။
ကာယဿ၊ ၏။
စာတုမဟာရာဇိကာနံ၊ စာတုမဟာရာဇ် မည်ကုန်သော။
ဒေဝါနံ၊ နတ်တို့၏။
သဟဗျတံ၊ အတူတကွ ဖြစ်ဖက် အဖော်သဟဲ၏ အဖြစ်သို့။
ဥပပဇ္ဇတိ၊ လားရောက်၏။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (စာတုမဟာရာဇ်နတ်ပြည်သို့ လားရောက်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်)
တံ ကမ္မံ၊ ထိုကုသိုလ်ကံ၏ အကျိုးကို။ [ကမ္မံအရ အကြောင်းကံကိုသာမယူဘဲ ထိုအကြောင်းကံကိုသာမယူဘဲ ထိုအကြောင်းကံ၏ အကျိုးတိုင်အောင် ကာရဏူပစာရအားဖြင့် ယူရသည်]
တံ ဣဒ္ဓိံ၊ ထိုကုသိုလ်ကံအကျိုး ပြီးစီးပြည့်စုံမှုကို။
ဝါ၊ ထိုပြီးစီးပြည့်စုံသော ကုသိုလ်ကံအကျိုးကို။
တံ ယသံ၊ ထိုအခြံအရံပြည့်စုံမှုကို။
တံ အာဓိပစ္စံ၊ ထိုအကြီးအကဲ၏ အဖြစ်ကို။
ဝါ၊ ထိုအကြီးအကဲ၏ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ကုသိုလ်ကံအကျိုးကို။
ခေပေတွာ၊ ကုန်ခန်းစေပြီး၍။
အာဂါမီ၊ ဤလူ့ဘဝသို့ ပြန်လာသူသည်။
ဣတ္ထတ္တံ၊ ဤလူ၏အဖြစ်သို့။
ဝါ၊ ဤလူ့ဘဝသို့။
အာဂန္တာ၊ ပဋိသန္ဓေ တည်နေပြန်လာသည်။
ဟောတိ၊ ၏။ [ထိုစာတုမဟာရာဇ် နတ်ပြည်၌သော်လည်းကောင်း, အထက်အထက် သုဂတိဘုံဘဝ၌သော်လည်းကောင်း မဖြစ်နိုင်တော့၍ အောက်ဘုံဘဝသို့သာ ပြန်လာရတော့သည်ဟူလို]။
သာရိပုတ္တ၊ တြာ။
ပန၊ ထိုမှတပါး။
ဣဓ၊ ဤလောက၌။
ဧကစ္စော၊ သည်။
သာပေက္ခော၊ သည်။
(ဟုတွာ၊ ၍)
ဒါနံ၊ ကို။
န ဟေဝ ဒေတိ၊ ပေးလှူသည်မဟုတ်။
ပတိဗဒ္ဓစိတ္တော၊ သည်။
(ဟုတွာ)ဒါနံ၊ ကို။
န ဒေတိ၊ ပေးလှူသည် မဟုတ်။
သန္နိဓိပေက္ခော၊ သည်။
(ဟုတွာ)ဒါနံ၊ ကို။
န ဒေတိ၊ ဟုတ်။
ဣမံ၊ ကို။
ပေစ္စ၊ ၍။
ပရိဘုဉ္ဇိဿာမိ၊ အံ့။
ဣတိ၊ ၍။
ဒါနံ၊ ကို။
န ဒေတိ၊ ဟုတ်။
အပိစ ခေါ၊ အဟုတ်အမှန်ကား။
ဒါနံ၊ ပေးလှူခြင်း မည်သည်။
သာဟု၊ ကောင်း၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ သဘောပေါက် သိနားလည်၍။
ဒါနံ၊ အလှူကို။
ဒေတိ၊ ပေးလှူ၏။ပ။
[ဤနေရာ ပါဠိတော်စာအုပ်၌ အလွန်အကျွံ ပေယျာလ မြှုပ်ထား၏။ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ် အစဉ်အတိုင်း ပေယျာလ ဖော်ရလိမ့်မည်။ ရှေးဦးစွာ တာတတိံသာ ဝါကျကို ဖော်ဆိုရသော် "အပိစ ခေါ 'သာဟု ဒါန'န္တိ ဒါနံ ဒေတိ"၏ အဆုံး၌ "သော တံ ဒါနံ ဒေတိ သမဏဿ ဝါ ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ အန္နံ ပါနံ ဝတ္ထံ"စသည်ဖြင့် ပေယျာလဖော်လာခဲ့ပြီးလျှင် "ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏ"၏ နောက်၌ "တာဝတိံသာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ၊ သော တံ ကမ္မံ ခေပေတွာ တံ ဣဒ္ဓိံ။ပ။ အာဂန္တာ ဣတ္ထတ္တံ" ဟူ၍ တာတတိံသာဝါကျကို အဆုံးသတ်ရ၏။ ထို့နောက် ယာမာဝါကျအတွက်-
"ဣဓ ပန သာရိပုတ္တ ဧကစ္စော နဟေဝ ခေါ သာပေခေါ ဒါနံ ဒေတိ။ပ။ န 'ဣမံ မေစ္စ ပရိဘုဉ္ဇိဿာမီ'တိ ဒါနံ ဒေတိ"ဟု ဖော်ပြီးနောက်- "နပိ 'သာဟု ဒါန'န္တိ ဒါနံ ဒေတိ၊ အပိစ ခေါ ဒိန္နပုဗ္ဗံ ကတပုဗ္ဗံ"စသည်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ရှိသည့်အတိုင်း ဆိုခဲ့ပြီးလျှင် "ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏ"၏ နောက်၌ "ယာမာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ"စသည်ဖြင့် ဖော်ဆိုရာ၏။ ထို့နောက် တုသိတာဝါကျ စသည်၌လည်း "တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ... နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ......ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗှတံ ဥပပဇ္ဇတိ"ဟု ဖော်ဆိုရာ၏။]
ဒါနံ၊ မည်သည်။
သာဟု၊ ၏။
ဣတိ၊ ၍။
ဒါနံ၊ ကို။
နပိ ဒေတိ၊ လှူသည်လည်း မဟုတ်။
အပိစ ခေါ၊ ကား။
(ဣုံ ဒါနံ၊ ဤအလှူဒါနမည်သည်)
ပိတုပိတာမဟေဟိ၊ ငါ၏ အဘ,အဘိုးတို့သည်။
ဒိန္နပုဗ္ဗံ၊ ပေးလှူအပ်ခဲ့ဖူးသော မျိုးရိုးစဉ်လာ ကျင့်ဝတ်ပေတည်း။
ကတပုဗ္ဗံ၊ ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသော မျိုးရိုးထုံးထမ်း လုပ်ငန်းပေတည်း။
(အဟံ၊ ငါသည်)
ပေါရာဏံ၊ ရှေး၌ဖြစ်သော။
ကုလဝံသံ၊ အမျိုးအနွယ်ကို။
တါ၊ မျိုးနါယ်စဉ်ဆက် မပျက်ကွက်ခဲ့သော ဒါနကျင့်တတ်ကို။
ဟာပေတုံ၊ (ငါ၏ လက်ထက် ပျက်ကွက်)ဆုတ်ယုတ်စေခြင်းငှာ။
န အရဟာမိ၊ မထိုက်။
ဣတိ၊ ဤသို့ မျိုးနွယ်ကျင့်ဝတ်ကို ထိန်းသိမ်းလို၍။
ဒါနံ၊ ကို။
ဒေတိ၊ ၏။ပ။ [ဤဝါကျမှာ ယာမာဝါကျဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် "ယာမာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ"ဟု ပြောင်းလဲ၍ ဆိုပါ။]
(ဣဒံ ဒါနံ၊ မည်သည်)
ပိတုပိတာမဟေဟိ၊ တို့သည်။ပ။
န အရဟာမိ၊ မထိုက်။
ဣတိ၊ ၍။
ဒါနံ၊ ကို။
နပိ ဒေတိ၊ ပေးလှူသည်လည်းမဟုတ်။
အပိစ ခေါ၊ ကား။
အဟံ၊ သည်။
ပစာမိ၊ ချက်ပြုတ်၏။
ဝါ၊ ချက်ပြုတ်၍ စားသောက်၏။
ဣမေ၊ ဤသမဏ ဗြာဟ္မဏတို့သည်။
န ပစန္တိ၊ မချက်ပြုတ်ကြကုန်။
ဝါ၊ ချက်ပြတ်စားသောက်ကြသည် မဟုတ်ကုန်။
ပစန္တော၊ ချက်ပြုတ်စားသောက်သော ငါသည်။
အပစန္တာနံ၊ ချက်ပြုတ်မစားကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား။
ဒါနံ၊ အလှူဒါနကို။
အဒါတုံ၊ မပေးမလှူခြင်းငှာ။
နအရဟာမိ၊ မထိုက်။
ဣတိ၊ ဤသို့ စဉ်းစားဆင်ခြင် သိမြင်၍။
ဒါနံ၊ ကို။
ဒေတိ၊ ၏။
[အဝါကျမှာ တုသိတာဝါကျဖြစ်၍ "တုသိတာနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ"ဟုဆို]။ပ။
အဟံ၊ သည်။
ပစာမိ၊ ၏။
ဣမေ၊ တို့သည်။
န ပစန္တိ၊ ကုန်။ပ။
အဒါတုံ၊ ငှာ။
နာရဟာမိ၊ မထိုက်။
ဣတိ၊ ၍။
ဒါနံ၊ ကို။
နပိ ဒေတိ၊ ဟုတ်။
အပိစ ခေါ၊ ကား။
ပုဗ္ဗကာနံ၊ ရှေး၌ဖြစ်ကုန်သော။
တေသံ ဣသီနံ၊ ထိုရသေ့တို့၏။
တာနိ မဟာယညာနိ၊ ထိုကြီးစွာသော ပေးလှူခြင်းတို့သည်။ (ထောပတ်,ဆီဦး,နို့ဓမ်း, ပျားရည်, တင်လဲ စသည်တို့ဖြင့် ပြီးစီးအောင်မြင်သော ထိုအလှူပွဲကြီးတို့သည်။
အဟေသုံ ယထာ၊ ရှိခဲ့ဖူး ဖြစ်ခဲ့ဖူးကုန်သကဲ့သို့။
သေယျထိဒံ၊ အဘယ်ရသေ့တို့၏ နည်းဟူမူ။
အဋ္ဌကဿ၊ အဋ္ဌကရသေ့၏လည်းကောင်း။
ဝါမကဿ၊ ဝါမကရသေ့၏လည်းကောင်း။
ဝါမဒေဝဿ၊ ဝါမဒေဝရသေ့၏လည်းကောင်း။
ဝေဿာမိတ္တဿ၊ ဝေဿာမိတ္တ ရသေ့၏လည်းကောင်း။
ယမဒဂ္ဂိနော၊ ယမဒဂ္ဂိ ရသေ့၏လည်းကောင်း။
အင်္ဂီရသဿ၊ အင်္ဂီရသရသေ့၏လည်းကောင်း။
ဘာရဒွါဇဿ၊ ဘာရဒွါဇရသေ့၏လည်းကောင်း။
ဝါသေဋ္ဌဿ၊ ဝါသေဋ္ဌရသေ့၏လည်းကောင်း။
ကဿပဿ၊ ကဿပရသေ့၏လည်းကောင်း။
ဘဂုနော၊ ဘဂုရသေ့၏လည်းကောင်း။
[တနည်း- သေယျထိဒံ၊ အဘယ်ရသေ့တို့၏။
တာနိ မဟာယညာနိ၊ တို့သည်။
အဟေသုံ ယထာ၊ ရှိခဲ့ဖူးကုန်သကဲ့သို့နည်းဟူမူ။
ဤဋ္ဌကဿ၊ ၏လည်းကောင်း။ပ။
ဘဂုနော၊ ၏လည်းကောင်း။
တာနိ မဟာယညာနိ၊ ထိုအလှူပွဲကြီးတို့သည်။
အဟေသုံယထာ၊ ကဲ့သို့။]
ဧဝံ၊ ဤအတူ။
မေ၊ ငါ၏။
အယံ ဒါနသံဝိဘာဂေါ၊ (ဒက္ခိဏေယျပုဂ္ဂိုလ်တို့၌) ဤလှူဖွယ်ဝတ္ထု ဝေဖန်ခွဲခြမ်းလှူဒါန်းခြင်းသည်။
ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတ္တံ့။
ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။
ဒါနံ၊ ကို။
ဒေတိ၊ ၏။ပ။ [ဤဝါကျမှာ နိမ္မာနရတိဝါကျဖြစ်၍ "ကာယဿ ဘေဒါ ပရံ မရဏ"၏ နောက်၌ "နိမ္မာနရတီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ"ဟု ဆိုပါ။]
ပုဗ္ဗကာနံ၊ ကုန်သော။
တေသံ ဣသီနံ၊ တို့၏။ပ။
ဘဝိဿတိ၊ တ္တံ့။
ဣတိ၊ ၍။
နပိ ဒေတိ၊ မဟုတ်။
အပိစ ခေါ၊ ကား။
ဣမံ ဒါနံ၊ ဤအလှူဒါနကို။
ဒဒတော၊ ပေးလှူသော။
မေ၊ ငါ၏။
ဝါ၊ ငါ့မှာ။
စိတ္တံ၊ စိတ်သည်။
ပသီဒတိ၊ ကြည်လင်ရွှင်လန်း၏။
(မေ၊ ငါ၏။
ဝါ၊ ငါ့မှာ။)
အတ္တမနတာ၊ ရွှင်လန်းနှစ်သက်သော စိတ်ရှိသူ၏အဖြစ်သည်။
ဝါ၊ ပီတိသောမနဿတို့သည် ယူအပ်သော စိတ်ရှိသူ၏အဖြစ်သည်။
သောမနဿံ၊ စိတ်ချမ်းသာမှု သောမနဿဝေဒနာသည်။
ဥပဇာယတိ၊ ဖြစ်၏။
ဣတိ၊ ဤသို့ စဉ်းစား၍။
ဝါ၊ ဤသို့ စိတ်ကြည်လင်ရွှင်လန်းလို၍။
ဒါနံ၊ ကို။
ဒေတိ၊ ၏။ပ။ [ဤကား ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ ဝါကျတည်း။ "ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနံ ဒေဝါနံ သဟဗျတံ ဥပပဇ္ဇတိ"ဟုဆို။]
အပိစ ခေါ၊ ကား။
စိတ္တာလင်္ကာရ+စိတ္တပရိက္ခာရံ၊ သမထဝိပဿနာစိတ်၏ အဆင်တန်ဆာ+ သမထဝိပဿနာစိတ်၏ အခြံအရံဖြစ်သော။
ဒါနံ၊ အလှူဒါနကို။
ဒေတိ၊ ၏။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။
တံ ဒါနံ၊ ကို။
အန္နံ၊ ကိုလည်းကောင်း။
ပါနံ၊ ကောင်း။ပ။
ပဒီပေယျံ၊ ကောင်း။
သမဏဿ ဝါ၊ ကောင်း။
ဗြာဟ္မဏဿ ဝါ၊ ကောင်း။
ဒေတိ၊ ၏။ပ။
ဧဝရူပံ၊ ဤသို့သဘောရှိသော။ (ဤသို့ စိတ္တာလင်္ကာရ, စိတ္တပရိက္ခာရသဘောရှိသော။)
ဒါနံ၊ ကို။
ဒဒေယျ၊ ၏လော။
ဣတိ(အဝေါစ၊ ပြီ။)
ဧဝံ ဘန္တေ၊ ရား။
(ဣတိ အဝေါစ၊ ပြီ)။ပ။ [ထို့နောက် ပါဠိတော်စာအုပ် စာမျက်နှာ(၄၄၄) ရှစ်ခုမြောက်စာကြောင်း "အပိစ ခေါ" စသည်သို့ သွားအံ့။]
အပိစ ခေါ၊ ကား။
စိတ္တာလင်္ကာရစိတ္တပရိက္ခာရံ၊ သော။
ဒါနံ၊ ကို။
ဒေတိ၊ ၏။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။
တံ ဒါနံ၊ ထိုအလှူဒါနကို။ (ထိုစိတ္တာလင်္ကာရစိတ္တပရိက္ခာရဒါနကို။)
ဒတွာ၊ ပေးလှူပြီး၍။ပ။
ဗြဟ္မကာယိကာနံ၊ ပဌမဈာန်ဘုံသားဗြဟ္မာအပေါင်း၌ အပါအဝင် ဖြစ်ကုန်သော။
ဒေဝါနံ၊ ဗြဟ္မာတို့၏။
သဟဗျတံ၊ တို့။
ဥပပဇ္ဇတိ၊ ၏။
သော၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (ဗြဟ္မာဘဝသို့ ရောက်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည်)။ပ။။
တံ အာဓိပစ္စံ၊ ကို။
ခေပေတွာ၊ ၍။
အနာဂါမီ၊ **ဈာနအနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်**သည်။ဈာနအနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်။ ။ ဤနေရာ၌ အနာဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို အနာဂါမ်ဟု ဆိုလိုသည်မဟုတ်။ ဈာန်ရရှိထားသော သောတာပန်, သကဒါဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးကို အနာဂါမ်ဟု ဆိုလို၏။ ယင်းသို့ဆိုလိုရခြင်း၏ အကြောင်းကား-
ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးတို့သည် ကာမရာဂ အစရှိသော အဇ္ဈတ္တသံယောဇဉ်ကို အကြွင်းမဲ့ မပယ်သတ်ရသေး၍ ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ နေလိုသောဆန္ဒ မကုန်သေးစေကာမူ ဈာန်မလျော့ကျဘဲ ကွယ်လွန်လျှင် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ကြလိမ့်မည်။ ဗြဟ္မလောကဂတာ ဟေဋ္ဌာအရိယာ နောပပဇ္ဇရေ-ဟူသည်နှင့်အညီ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ပြီးသောအရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အောက်အောက်ဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေ မနေလာတော့ဘဲ အထက်အထက်ဘုံ၌ဖြစ်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံကြတော့မည် ဖြစ်သောကြောင့် ထိုဈာန်ရ သောတာပန်, သကဒါဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးတို့သည် (ဤကာမဘုံသို့ မပြန်လာခြင်းသဘောအားဖြင့်) အနာဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ထပ်တူညီမျှ ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ယင်းပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးကို ဈာန အနာဂါမ်ဟု ခေါ်သည်။
သဇ္ဈာနကော အပရိဟီနဇ္ဈာနော ကာလကတော ဗြဟ္မလောကူပဂေါ ဟုတွာ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယော စေ၊ ဥပရူပရိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ နိဗ္ဗာယတီတိ အာဟ" အနာဂါမိသဘာဂေါ"တိ၊ ယတော သော ဈာနာနာဂါမီတိ ဝုစ္စတိ။ ပုဂ္ဂလပညတ် မူလဋီကာ။ ၄၉။
ဈာနာနာဂါမီတိ အသမုစ္ဆိန္နဇ္ဈတ္တသံယောဇနောပိ ရူပဘဝေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အနာဝတ္ထိ ဓမ္မမဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယနတော။ ကထာဝတ္ထု အနုဋီကာ။၈၇။
ဈာနဝသေန ဟိ ဟေဋ္ဌာ န အာဂစ္ဆတီတိ ဈာနာနာဂါမီ။ တိကနိပါတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာ၊ ၁၉၃။ (စာပိုဒ်၉၅၊ သရဒသုတ်)။ ဝါ၊ ဈာန်၏အစွမ်းကြောင့် အောက်ကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေတည်နေ ပြန်မလာတော့သော သောတာပန် သကဒါဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) ဣတ္ထတ္တံ၊ ဤကာမဘုံသားအဖြစ်သို့။ အနာဂန္တာ၊ ပဋိသန္ဓေတည်နေပြန်မလာတော့သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးတို့သည် ကာမရာဂ အစရှိသော အဇ္ဈတ္တသံယောဇဉ်ကို အကြွင်းမဲ့ မပယ်သတ်ရသေး၍ ဝဋ်ဆင်းရဲ၌ နေလိုသောဆန္ဒ မကုန်သေးစေကာမူ ဈာန်မလျော့ကျဘဲ ကွယ်လွန်လျှင် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ကြလိမ့်မည်။ ဗြဟ္မလောကဂတာ ဟေဋ္ဌာအရိယာ နောပပဇ္ဇရေ-ဟူသည်နှင့်အညီ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ပြီးသောအရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အောက်အောက်ဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေ မနေလာတော့ဘဲ အထက်အထက်ဘုံ၌ဖြစ်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံကြတော့မည် ဖြစ်သောကြောင့် ထိုဈာန်ရ သောတာပန်, သကဒါဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးတို့သည် (ဤကာမဘုံသို့ မပြန်လာခြင်းသဘောအားဖြင့်) အနာဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ထပ်တူညီမျှ ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ယင်းပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးကို ဈာန အနာဂါမ်ဟု ခေါ်သည်။
သဇ္ဈာနကော အပရိဟီနဇ္ဈာနော ကာလကတော ဗြဟ္မလောကူပဂေါ ဟုတွာ ဝဋ္ဋဇ္ဈာသယော စေ၊ ဥပရူပရိ နိဗ္ဗတ္တိတွာ နိဗ္ဗာယတီတိ အာဟ" အနာဂါမိသဘာဂေါ"တိ၊ ယတော သော ဈာနာနာဂါမီတိ ဝုစ္စတိ။ ပုဂ္ဂလပညတ် မူလဋီကာ။ ၄၉။
ဈာနာနာဂါမီတိ အသမုစ္ဆိန္နဇ္ဈတ္တသံယောဇနောပိ ရူပဘဝေ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ အနာဝတ္ထိ ဓမ္မမဂ္ဂံ ဘာဝေတွာ တတ္ထေဝ ပရိနိဗ္ဗာယနတော။ ကထာဝတ္ထု အနုဋီကာ။၈၇။
ဈာနဝသေန ဟိ ဟေဋ္ဌာ န အာဂစ္ဆတီတိ ဈာနာနာဂါမီ။ တိကနိပါတ် အင်္ဂုတ္တိုရ်ဋီကာ၊ ၁၉၃။ (စာပိုဒ်၉၅၊ သရဒသုတ်)။ ဝါ၊ ဈာန်၏အစွမ်းကြောင့် အောက်ကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေတည်နေ ပြန်မလာတော့သော သောတာပန် သကဒါဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။) ဣတ္ထတ္တံ၊ ဤကာမဘုံသားအဖြစ်သို့။ အနာဂန္တာ၊ ပဋိသန္ဓေတည်နေပြန်မလာတော့သည်။ ဟောတိ၊ ၏။
သာရိပုတ္တ၊ သာရိပုတြာ။
ယေန၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စဿ၊ ၏။ပ။
န မဟာနိသံသံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
သော ဟေတု၊ ထိုအကြောင်းသည်။ (ထိုမဟပ္ဖလ မဟာနိသံသ မဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းသည်။)
အယံ ခေါ၊ ဤသည်ပင်တည်း။ (ဤသာပေက္ခဒါန စသည်ပင်တည်း။
ဝါ၊ ဤငဲ့ကွက်သောတဏှာနှင့်တကွ ပေးလှူခြင်းစသည်ပင်တည်း။)
သော ပစ္စယော၊ ထိုအကြောင်းပစ္စည်းသည်။ (ထိုမဟပ္ဖလ မဟာနိသံသ မဖြစ်ခြင်း၏အကြောင်းပစ္စည်းသည်။)
အယံ၊ ဤသည်ပင်တည်း။ (ဤသာပေက္ခဒါန စသည်ပင်တည်း။)
သာရိပုတ္တ၊ တြာ။
ပန၊ ထို့အပြင်။
ယေန၊ အကြင်အကြောင်းကြောင့်။
ဣဓ၊ ၌။
ဧကစ္စဿ။ပ။
မဟာနိသံသံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
သော ဟေတု၊ ထိုအကြောင်းဟိတ်သည်။ (ထိုမဟပ္ဖလ မဟာနိသံသ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဟိတ်သည်။)
အယံ၊ ဤသည်ပင်တည်း။ (ဤစိတ္တာလင်္ကာရ စိတ္တပရိက္ခာရဒါန စသည်ပင်တည်း။
ဝါ၊ ဤသမထဝိပဿနာစိတ်၏ အဆင်တန်ဆာ အခြံအရံဖြစ်သော ဒါန စသည်ပင်တည်း။)
ဣတိ(အဝေါစ၊ မိန့်။)
နဝမံ။