ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
သတ္တ၊ (၇)ပါးကုန်သော။
ပုရိသဂတိယော စ၊ ယောကျ်ား၏ ဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံတို့ကိုလည်း။
(အဟံ၊ ငါသည်)
ဒေသေဿာမိ၊ ဟောတော်မူအံ့။
အနုပါဒါ (အနုပါဒါယ)၊ တစုံတခုသော တရားကို မစွဲလမ်းမယူငင်မူ၍။အနုပါဒါ စ ပရိနိဗ္ဗာနံ။ ။ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာနှင့် မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ၊ ဒု-၆၂(ရထဝိနီတသုတ်)၌ "အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနံ နာမ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ"ဟူ၍ အနုပါဒါပုဒ်ကို "အပ္ပစ္စယ"ဟု ဖွင့်၏။ ထိုမူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ၌ပင် အနုပါဒါပုဒ်နှင့်စပ်၍ (၁) ဂဟဏူပါဒါန် (၂) ပစ္စယူပါဒါန်ဟု ဥပါဒါန်နှစ်မျိုးပြ၏။ ထိုနှစ်မျိုးတို့တွင်-
(၁) ကာမုပါဒါန်စသော ဥပါဒါန်လေးမျိုးကျု ဂဟဏူပါဒါန်ဟုခေါ်၏။ [ဂဟဏ- မြဲမြံစွာဖမ်းယူတတ်သော။ ဥပါဒါန- ဥပါဒါန်တရားလေးပါး]
(၂) အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရ အစရှိသော အကြောင်းတရားများကို ပစ္စယူပါဒါန်ဟု ခေါ်၏။ အတ္တနော ဖလံ ဥပါဒိယတိ ဥပါဒါနဝသေန ဂဏှာတီတိ ဥပါဒါနံ။ အတ္တနောဖလံ- မိမိ၏ အကျိုးကို။ ဥပါဒါနဝသေန- မြဲမြံတင်းကြပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားသည့် အနေအားဖြင့်။ ဝါ- မြဲမြံတင်းကြပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားသည်ဟု ဆိုရလောက်အောင်။ ဥပါဒိယတိဂဏှာတိ- ယူငင်တတ်၏။ ဣတိ- ထို့ကြောင့်။ ဥပါဒါနံ- ဥပါဒါန်မည်၏။ ပစ္စယော စ သော ဥပါဒါနဉ္စာတိ ပစ္စယူပါဒါနံ- အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတရားတည်းဟူသော ဥပါဒါန်။
ယခင်ကပြခဲ့သော "အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ"ဟူသော အဖွင့်နှင့်အညီ ဤသုတ်၌ ဥပါဒါပုဒ်အရ ထိုပစ္စယူပါဒါန်ကို ယူရမည်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုပစ္စယူပါဒါန်ဟု ခေါ်သော အဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည် မဟုတ်သော အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ကို (ဝါ- အသင်္ခတ အမတဓာတ်ကို) အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန်ခေါ်သည်ဟုလည်းကောင်း, ထို အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန်ကိုပင် အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန် ခေါ်သည်ဟု လည်းကောင်းမှတ်အပ်၏။ [အပ္ပစ္စယ- အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတစုံတခုမျှ မရှိသော။ ဝါ- အဝိဇ္ဇာအစရှိသော မည်သည့်အကြောင်းကြောင့်မျှ ဖြစ်သည်မဟုတ်သော + ပရိနိဗ္ဗာန- ရုပ်နာမ်ခန္ဓာဟူသော ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခြင်း(အနုပါဒိသေသနနိဗ္ဗာန်)။] နတ္ထိ ပစ္စယော ယဿ ပရိနိဗ္ဗာနဿာတိ အပ္ပစ္စယံ၊ အပ္ပစ္စယဉ္စ တံ ပရိနိဗ္ဗာနဉ္စာတိ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ။ [ဤသုတ်အဆုံး၌လည်း ဆက်လက်၍ ရေးဦးမည်။ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနံပုဒ်၏ အနက်မှာ နိဿယခန်းအတိုင်းပင်။]
ဂဟဏူပါဒါနံ နာမ ကာမုပါဒါနာဒိကံ စတုဗ္ဗိဓံ၊ ပစ္စယူပါဒါနံ နာမ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ ဧဝံဝုတ္တပစ္စယာ။ပ။ ပစ္စယူပါဒါနဝါဒိနော ပန အနုပါဒါပရီနိဗ္ဗာနန္တိ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ၊ ပစ္စယဝသေန အနုပ္ပန္နံ အသင်္ခတံ အမတဓာတုမေဝ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနန္တိ ကထေန္တိ။ (ယခင်မူလပဏ်ဋ္ဌကထာ)၊ အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနန္တိ အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာနမာဟ။ ၎င်းမူလပဏ္ဏာသဋီကာ၊ ဒု-၁၁၈။
အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနနတ္ထာယာတိ ကိဉ္စိ ဓမ္မံ အဂ္ဂဟေတွာ အနဝသေသေတွာ ပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ၊ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ အတ္ထော။ သာရတ္ထဋီကာ၊ ပ-၁၉၃ (ဗာဟိရနိဒါန်း အဆုံး)။
ဝိမတိဋီကာအဖွင့်။ ။ ဝိမတိဋီကာ၊ ဒု-၃၀၀ (ပရိဝါ၊ စူဠသင်္ခါမ)၌မူ ရဟန္တာတို့၏ နောက်ဆုံးဖြစ်သော စုတိစိတ် ကမ္မဇရုပ်ဟူသော ခန္ဓာတို့ကို ပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုပြီးလျှင် ထိုခန္ဓာတို့သည် (အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးသော အနုသယရှိကြသည်အဖြစ်ကြောင့်) နောက်ထပ် ဘဝသစ်ဖြစ်ဖို့အတွက် အနန္တရစသောပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူး မပြုနိုင်သည်သာမက တဏှာ စသောအကြောင်းမှလည်း ကင်းကွာကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန္တာတို့၏ ထိုနောက်ဆုံးခန္ဓာတို့ကို အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန် ခေါ်သည်ဟု ဖွင့်၏။
န ပစ္စယော အပ္ပစ္စယော၊ (နောက်ဘတ ပဋိသန္ဓေ၏) အကြောင်းအနန္တရစသော ပစ္စည်းမဟုတ်သော။ (တနည်း) နတ္ထိ ပစ္စယော ယဿာတိ အပ္ပစ္စယံ (နောက်ဘဝပဋိသန္ဓေ၏) ေအကြောင်းဖြစ်သော တဏှာ စသည်မရှိသော+ ပရိနိဗ္ဗာန- ရဟန္တာတို့၏ နောက်ဆုံးခန္ဓာဟူသော ပရိနိဗ္ဗာန်။ ဤဝိမတိဝါဒ၌ နောက်ဆုံး ရုပ်နာမ်ခန္ဓာကို နိဗ္ဗာန်ဟု ဖွင့်ဆိုခြင်းမှာ သင့် မသင့် စိစစ်ဖွယ် ဖြစ်နေလေ၏။ ဤအပ္ပစ္စယပုဒ်၌ ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရဟူသော အကြောင်းလေးမျိုးကို "ပစ္စယ"ဟု မာတိကာ အကောက်၌ဆို၏။
အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ အာဟတိံ ပဋိသန္ဓိယာ အကာရဏဘူတ ပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ။ ပရိနိဗ္ဗာနဉ္စ နာမ ခီဏာသဝါနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမာ စုတိစိတ္တကမ္မဇရူပသင်္ခါတာ ခန္ဓာ၊ တေ စ သဗ္ဗာကာရတော သမုစ္ဆိန္နာနုသယတာယ ပုနဗ္ဘတါယ အနန္တရာဒိပစ္စယာ န ဟောန္တိ၊ အညေဟိ စ တဏှာဒိပစ္စယေတိ ရဟိတာ၊ တသ္မာ "အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန"န္တိ ဝုစ္စတိ။ ဝိမတိဋီကာ။ ဝါ၊ တစုံတခုသောတရားကို စွဲလမ်းယူငင်တတ်သော ဥပါဒါန်အကြောင်းမရှိမူ၍။ ပရိနိဗ္ဗာနဉ္စ၊ (ရုပ်, နာမ်, ဒုက္ခ ခပ်သိမ်း) ချုပ်ခြင်းသဘောကိုလည်း။ ဒေသေဿာမိ၊ ဟောတော်မူအံ့။
(၁) ကာမုပါဒါန်စသော ဥပါဒါန်လေးမျိုးကျု ဂဟဏူပါဒါန်ဟုခေါ်၏။ [ဂဟဏ- မြဲမြံစွာဖမ်းယူတတ်သော။ ဥပါဒါန- ဥပါဒါန်တရားလေးပါး]
(၂) အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရ အစရှိသော အကြောင်းတရားများကို ပစ္စယူပါဒါန်ဟု ခေါ်၏။ အတ္တနော ဖလံ ဥပါဒိယတိ ဥပါဒါနဝသေန ဂဏှာတီတိ ဥပါဒါနံ။ အတ္တနောဖလံ- မိမိ၏ အကျိုးကို။ ဥပါဒါနဝသေန- မြဲမြံတင်းကြပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားသည့် အနေအားဖြင့်။ ဝါ- မြဲမြံတင်းကြပ်စွာ ဆုပ်ကိုင်ထားသည်ဟု ဆိုရလောက်အောင်။ ဥပါဒိယတိဂဏှာတိ- ယူငင်တတ်၏။ ဣတိ- ထို့ကြောင့်။ ဥပါဒါနံ- ဥပါဒါန်မည်၏။ ပစ္စယော စ သော ဥပါဒါနဉ္စာတိ ပစ္စယူပါဒါနံ- အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတရားတည်းဟူသော ဥပါဒါန်။
ယခင်ကပြခဲ့သော "အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ"ဟူသော အဖွင့်နှင့်အညီ ဤသုတ်၌ ဥပါဒါပုဒ်အရ ထိုပစ္စယူပါဒါန်ကို ယူရမည်ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ထိုပစ္စယူပါဒါန်ဟု ခေါ်သော အဝိဇ္ဇာ အစရှိသော အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည် မဟုတ်သော အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ကို (ဝါ- အသင်္ခတ အမတဓာတ်ကို) အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန်ခေါ်သည်ဟုလည်းကောင်း, ထို အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန်ကိုပင် အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန် ခေါ်သည်ဟု လည်းကောင်းမှတ်အပ်၏။ [အပ္ပစ္စယ- အဝိဇ္ဇာအစရှိသော အကြောင်းတစုံတခုမျှ မရှိသော။ ဝါ- အဝိဇ္ဇာအစရှိသော မည်သည့်အကြောင်းကြောင့်မျှ ဖြစ်သည်မဟုတ်သော + ပရိနိဗ္ဗာန- ရုပ်နာမ်ခန္ဓာဟူသော ဒုက္ခခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းခြင်း(အနုပါဒိသေသနနိဗ္ဗာန်)။] နတ္ထိ ပစ္စယော ယဿ ပရိနိဗ္ဗာနဿာတိ အပ္ပစ္စယံ၊ အပ္ပစ္စယဉ္စ တံ ပရိနိဗ္ဗာနဉ္စာတိ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ။ [ဤသုတ်အဆုံး၌လည်း ဆက်လက်၍ ရေးဦးမည်။ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနံပုဒ်၏ အနက်မှာ နိဿယခန်းအတိုင်းပင်။]
ဂဟဏူပါဒါနံ နာမ ကာမုပါဒါနာဒိကံ စတုဗ္ဗိဓံ၊ ပစ္စယူပါဒါနံ နာမ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယာ သင်္ခါရာတိ ဧဝံဝုတ္တပစ္စယာ။ပ။ ပစ္စယူပါဒါနဝါဒိနော ပန အနုပါဒါပရီနိဗ္ဗာနန္တိ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ၊ ပစ္စယဝသေန အနုပ္ပန္နံ အသင်္ခတံ အမတဓာတုမေဝ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနန္တိ ကထေန္တိ။ (ယခင်မူလပဏ်ဋ္ဌကထာ)၊ အပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနန္တိ အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာနမာဟ။ ၎င်းမူလပဏ္ဏာသဋီကာ၊ ဒု-၁၁၈။
အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနနတ္ထာယာတိ ကိဉ္စိ ဓမ္မံ အဂ္ဂဟေတွာ အနဝသေသေတွာ ပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ၊ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ အတ္ထော။ သာရတ္ထဋီကာ၊ ပ-၁၉၃ (ဗာဟိရနိဒါန်း အဆုံး)။
ဝိမတိဋီကာအဖွင့်။ ။ ဝိမတိဋီကာ၊ ဒု-၃၀၀ (ပရိဝါ၊ စူဠသင်္ခါမ)၌မူ ရဟန္တာတို့၏ နောက်ဆုံးဖြစ်သော စုတိစိတ် ကမ္မဇရုပ်ဟူသော ခန္ဓာတို့ကို ပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုပြီးလျှင် ထိုခန္ဓာတို့သည် (အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်အပ်ပြီးသော အနုသယရှိကြသည်အဖြစ်ကြောင့်) နောက်ထပ် ဘဝသစ်ဖြစ်ဖို့အတွက် အနန္တရစသောပစ္စည်းဖြင့် ကျေးဇူး မပြုနိုင်သည်သာမက တဏှာ စသောအကြောင်းမှလည်း ကင်းကွာကြကုန်၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန္တာတို့၏ ထိုနောက်ဆုံးခန္ဓာတို့ကို အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန် ခေါ်သည်ဟု ဖွင့်၏။
န ပစ္စယော အပ္ပစ္စယော၊ (နောက်ဘတ ပဋိသန္ဓေ၏) အကြောင်းအနန္တရစသော ပစ္စည်းမဟုတ်သော။ (တနည်း) နတ္ထိ ပစ္စယော ယဿာတိ အပ္ပစ္စယံ (နောက်ဘဝပဋိသန္ဓေ၏) ေအကြောင်းဖြစ်သော တဏှာ စသည်မရှိသော+ ပရိနိဗ္ဗာန- ရဟန္တာတို့၏ နောက်ဆုံးခန္ဓာဟူသော ပရိနိဗ္ဗာန်။ ဤဝိမတိဝါဒ၌ နောက်ဆုံး ရုပ်နာမ်ခန္ဓာကို နိဗ္ဗာန်ဟု ဖွင့်ဆိုခြင်းမှာ သင့် မသင့် စိစစ်ဖွယ် ဖြစ်နေလေ၏။ ဤအပ္ပစ္စယပုဒ်၌ ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရဟူသော အကြောင်းလေးမျိုးကို "ပစ္စယ"ဟု မာတိကာ အကောက်၌ဆို၏။
အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယာတိ အာဟတိံ ပဋိသန္ဓိယာ အကာရဏဘူတ ပရိနိဗ္ဗာနတ္ထာယ။ ပရိနိဗ္ဗာနဉ္စ နာမ ခီဏာသဝါနံ သဗ္ဗပစ္ဆိမာ စုတိစိတ္တကမ္မဇရူပသင်္ခါတာ ခန္ဓာ၊ တေ စ သဗ္ဗာကာရတော သမုစ္ဆိန္နာနုသယတာယ ပုနဗ္ဘတါယ အနန္တရာဒိပစ္စယာ န ဟောန္တိ၊ အညေဟိ စ တဏှာဒိပစ္စယေတိ ရဟိတာ၊ တသ္မာ "အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာန"န္တိ ဝုစ္စတိ။ ဝိမတိဋီကာ။ ဝါ၊ တစုံတခုသောတရားကို စွဲလမ်းယူငင်တတ်သော ဥပါဒါန်အကြောင်းမရှိမူ၍။ ပရိနိဗ္ဗာနဉ္စ၊ (ရုပ်, နာမ်, ဒုက္ခ ခပ်သိမ်း) ချုပ်ခြင်းသဘောကိုလည်း။ ဒေသေဿာမိ၊ ဟောတော်မူအံ့။
တံ၊ ထို ငါဟောကြားမည့်တရားကို။ (ထို ငါဟောကြားမည့် ပုရိသဂတိ ၇-ပါးနှင့် အနုပါဒါ ပရိနိဗ္ဗာန်တရားကို)။ပ။ [စာပိုဒ်(၂၁)သာရန္ဒဒသုတ် ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ(၅၄)ကြည့်။]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သတ္တ၊ ကုန်သော။
ပုရိသဂတိယော၊ ပုံတို့ဟူသည်။
ကတမာ စ၊ အဘယ်တို့နည်းဟူမူ။
ကမ္မံ၊ (ယခုဘဝ ခန္ဓာအတ္တဘောကို ဖြစ်စေတတ်သော) ရှေးအတိတ်ဘတ ကုသိုလ်အကုသိုလ်ကံသည််။
ဝါ၊ ရှေးဘဝဟောင်းက အဝိဇ္ဇာ အစရှိသော ကမ္မဝဋ်ငါးမျိုးသည်။ (ရှေးဘဝဟောင်းက ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံ ပြုစဉ်အခါ၌ ဖြစ်ခဲ့သော အခြံအရံနှင့်တကွသော အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, ကမ္မဘဝ တည်းဟူသော ကမ္မဝဋ် ငါးမျိုးသည်။
**နော စ အဿ**၊ အကယ်၍ မဖြစ်ငြားအံ့။နော စဿ နော စ မေ သိယာ။ ။ အဋ္ဌကထာ၌ "နော စဿာတိ အတီတေ အတ္တဘာဝနိဗ္ဗတ္တကံ ကမ္မံ နော စေ အဘဝိဿ။ နော စ မေ သိယာတိ ဧတရဟိ မေ အယံ အတ္တဘာတေါ န သိယာ"ဟု ဖွင့်၏။ ထို့အဖွင့် အဓိပ္ပာယ်အားလုံး ခြုံငုံမိအောင် ထည့်သင့်သော ပါဌသေသ အနည်းငယ်ထည့်၍ နိဿယခန်း၌ အနက်ပြန်ဆိုထားပါသည်။ ဋီကာ၌ကား ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠီတော် (နှာ-၅၀)ကို ယူဆောင်၍ ဖွင့်ပြထားသော ဥပရိပဏ္ဏာသဋီကာ၊ အာနဉ္စသပ္ပါယသုတ်အဖွင့်(၂၅၇)ကို ယူ၍ ဤသုတ်အဋ္ဌကထာကို ဖွင့်ပြထား၏။
**အတီတေ အတ္တဘာဝနိဗ္ဗတ္တကံ ကမ္မန္တိ "ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ မောဟော အဝိဇ္ဇာ၊ အာယူဟနာ သင်္ခါရ၊ နိကန္တိ၊ တဏှာ၊ ဥပဂမနံ ဥပါဒါနံ၊ စေတနာ ဘဝေါ"တိ ဧဝမာဂတံ သပရိက္ခာရံ ပဉ္စဝိဓံ ကမ္မဝဋ္ဌမာဟ။ ဤသုတ်ဋီကာ၊ ၁၇၆။
နော စဿ နော စ မေ သိယာတိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာဒိကံ ဟေတုပဉ္စကံ နော စ အဿ၊ ဝိညာဏဒိကံ ဣဒံ ဖလပဉ္စကံ ဝတ္တမာနံ နော စ မေ သိယဦတိ အတ္ထော။ ပုဂ္ဂလပညတ် မူလဋီကာ။၃၈။
ထိုဋီကာအဖွင့်များနှင့်အညီ အဝိဇ္ဇာ,သင်္ခါရ, တဏှာ, ကပါဒါန်, ကမ္မဘဝဟူ၍ ငါးမျိုးသော (ယှဉ်ဘက် အခြံအရံတရားများနှင့်တကွ ငါးမျိုးသော) ကမ္မဝဋ်ကို ယခု ဘဝခန္ဓာ အတ္တဘောကို ဖြစ်စေတတ်သော ရှေးအတိတ်ဘဝကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံ ခေါ်သည်ဟု သိရာ၏။ ထို၌ "ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ။ပ။ စေတနာ ဘဝေါ"ဟူသော ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ၎င်းအဋ္ဌကထာ (ပ-၂၂၃)၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒ် ဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ(၁၈၂)၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်(ဒု-၂၁၄)တို့၌ ကြည့်ကြကုန်။ နိဿယခန်း၌ ထိုဋီကာ အဖွင့်များလည်း ပါအောင် ဝါပေါက်၍လည်းကောင်း, လက်သည်းကွင်း၍လည်းကောင်း အနက်ပြန်ဆိုထားသည်။ ထို၌ ဝါပေါက်အနက်ပေးထားသော်လည်း အဋ္ဌကထာမှ အလွတ်ဋီကာနည်းမဟုတ်။
ဋီကာပါဌ်စိစစ်ဖွယ်။ ။ ဋီကာစာအုပ်၌ "ဧတရဟိ မေ အတ္တဘာဝေါ န သိယာတိ ဝိညာဏနာမရူပသဠာယတနဖဿဝေဒနာသဟိတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ ပဉ္စဝိဓံ ဝိပါကဝဋ္ဋမာဟ"ဟူ၍ သဟိတဟူသော ပါဌ်ကိုတွေ့ရ၏။ ထိုပါဌ်အတိုင်းဆိုလျှင် (အဖေနှင့်တကွဇြစ်သော သားဟုဆိုသကဲ့သို့) ဝိညာဏ် နာမ်ရုပ်စသည်တို့နှင့်တကွ ဖြစ်သော ငါးမျိုးသော ဝိပါကဝဋ်ဟု ဆိုလိုသော ထိုဋီကာဝါကျ၌ ဂိညာဏ် နာမ်ရုပ် စသည်ကတြခား ဝိပါကဝဋ် ငါးမျိုးက တခြားဟု အဓိပ္ပါယ်လွဲမှားနေသောကြောင့် ထို "သဟိတ"ပါဌ်နေရာ၌ ယခင် ဥပရိပဏ်ဋီကာ(၂၅၇)အတိုင်း သင်္ခါတသဒ္ဒါဖြင့် ရှိမှသာ အဓိပ္ပာယ်မှန်ကန်မည်။ မေ၊ ငါ၏။ ဝါ၊ ငါ့မှာ။ အယံ အတ္တဘာဝေါ၊ ဤယခုဘဝ ခန္ဓာအတ္တဘောသည်။ (ဝိညာဏ်, နာမ်ရုပ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာအားဖြင့် ငါးမျိုးသော ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးတရားတည်းဟူသော ဤ ယခုဘဝခန္ဓာအတ္တဘောသည်) နော သိယာ၊ မဖြစ်နိုင်။ ကမ္မံ၊ (အနာဂတ်ဘတခန္ဓာအတ္တဘောကို ဖြစ်စေတတ်သော) ယခုဘဝကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံသည်။ ဝါ၊ ယခုဘဝ၌ဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာအစရှိသော ကမ္မဝဋ်ငါးမျိုးသည်။ (ယခုဘဝဝယ် ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံပြုစဉ်အခါ၌ ဖြစ်သော အခြံအရံနှင့်တကွသော အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, ကမ္မဘဝတည်းဟူသော ကမ္မဝဋ်ငါးမျိုးသည်) န ဘဝိဿတိ၊ ငါ့မှာ မဖြစ်လတ္တံ့ငြားအံ့။ မေ၊ ငါ၏။ ဝါ၊ ငါ့မှာ။ အတ္တဘာဝေါ၊ အနာဂတ်ဘဝ ခန္ဓာအတ္တဘောသည်။ (ဝိညာဏ်, နာမ်ရုပ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာအားဖြင့် ငါးမျိုးသောအနာဂတ် အကျိုးတရားတည်းဟူသော အနာဂတ်ဘဝခန္ဓာအတ္တဘောသည်) န ဘဝိဿတိ၊ မဖြစ်တော့လတ္တံ့။ ယံ၊ အကြင်ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းသည်။ အတ္ထိ၊ ထင်ရှားရှိ၏။ (အစစ်အမှန် ပရမတ်သဘောအားဖြင့် ထင်ရှားရှိ၏) ယံ၊ အကြင်ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ ငါးပါးအပေါင်းသည်။ ဘူတံ၊ (အကြောင်းတရားကြောင့်) ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ တံ၊ ထိုပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းကို။ ဝါ၊ ထို ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါး၌ တပ်မက်သော ဆန္ဒရာဂကို။ (အဟံ၊ ငါသည်။) ပဇဟာမိ၊ ပယ်စွန့်အံ့။ (နောက်ထပ်တဖန် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း မရှိအောင် ပယ်စွန့်အံ့) ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။ (ပဋိပန္နော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ကျင့်၍။ ဝါ၊ ဤသို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းကြောင့်) ဥပေက္ခံ၊ **ဝိပဿနုပေက္ခာ**ကို။ဝိပဿနုပေက္ခာ။ ။ 'ယဒတ္ထိ ယံ ဘူတံ၊ တံ ပဇဟတိ၊ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတီ' တိ ဧတမာဂတာ ဝိစိနနေ မဇ္ဈတ္တဘူတာ ဥပေက္ခာ။ အယံ ဝိပဿနုပေက္ခာ"ဟူ၍ အဋ္ဌသာလိနီ(၂၁၇)ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (ပ-၁၅၆) တတိယဈာန်ခန်းတို့၌ ဝိပဿနုပေက္ခာ၏ သာဓကပါဠိကို ဤသုတ်ပါဠိတော်မှပင် ထုတ်ပြဖွင့်ဆိုထား၏။ ဖွင့်ဆိုထားပုံမှာ-
ညအခါ အိမ်အတွင်း၌ ဝင်လာသောမြွေဟောက်ကို မီးထွန်း၍ရှာကြသောအခါ ရှေးဦးအစပိုင်းကာလ၌ မြွေဟုတ်မဟုတ်သိရအောင် ကြောင့်ကြစိုက်၍ စူးစမ်းကြည့်ရှုရဗသာ်လည်း ထိုသတ္တဝါ၏ လည်ပင်း၌ အရစ်(အရေး) သုံးခုကို မြင်ရ၍ မြွေမှန်း သေချာစွာ သိသွားသော အခါ၌ကား မြွေဟုတ်, မဟုတ်သိဖို့အတွက် ယင်းသို့ ကြောင့်ကြစိုက် စူးစမ်းကြည့်ရှုမှု မပြုတော့ဘဲ အလယ်အလတ် ပုံမှန်လောက်သာ ကြည့်ရှုရတော့သကဲ့သို့ ထို့အတူပင် ရှေးဦးစွာဝိပဿနာအလုပ်ကို အလွန်ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စတာအစရှိသော လက္ခဏာသုံးပါးကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အလွန်ပေါ်လွင်စွာ ထင်မြင်ပြီးသောအခါ ထိုလက္ခဏာသုံးပါး ထင်မြင်ဖို့အတွက် အလွန်ကြောင့်ကြ မစိုက်ရတော့ဘဲ မလျော့မထန်ပုံမှန် အလယ်အလတ်လောက်သော ထိုအနိစ္စတာ အစရှိသော လက္ခဏာသုံးပါးကို စူးစမ်းရှုမြင်သော (လျစ်လျူရှုသော) ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ဝိပဿနုပေက္ခာခေါ်သည်ဟု ထိုအဋ္ဌကထာတို့၌ ဖွင့်သည်။ ဝါ၊ သင်္ခါရတရားတို့၏ မမြဲခြင်း စသော လက္ခဏာကို မလျော့မထန် ပုံမှန် အလယ်အလတ် ရှုမှတ်ပေါ်လွင်သိမြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို။ ပဋိလဘတိ၊ ရ၏။
**အတီတေ အတ္တဘာဝနိဗ္ဗတ္တကံ ကမ္မန္တိ "ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ မောဟော အဝိဇ္ဇာ၊ အာယူဟနာ သင်္ခါရ၊ နိကန္တိ၊ တဏှာ၊ ဥပဂမနံ ဥပါဒါနံ၊ စေတနာ ဘဝေါ"တိ ဧဝမာဂတံ သပရိက္ခာရံ ပဉ္စဝိဓံ ကမ္မဝဋ္ဌမာဟ။ ဤသုတ်ဋီကာ၊ ၁၇၆။
နော စဿ နော စ မေ သိယာတိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာဒိကံ ဟေတုပဉ္စကံ နော စ အဿ၊ ဝိညာဏဒိကံ ဣဒံ ဖလပဉ္စကံ ဝတ္တမာနံ နော စ မေ သိယဦတိ အတ္ထော။ ပုဂ္ဂလပညတ် မူလဋီကာ။၃၈။
ထိုဋီကာအဖွင့်များနှင့်အညီ အဝိဇ္ဇာ,သင်္ခါရ, တဏှာ, ကပါဒါန်, ကမ္မဘဝဟူ၍ ငါးမျိုးသော (ယှဉ်ဘက် အခြံအရံတရားများနှင့်တကွ ငါးမျိုးသော) ကမ္မဝဋ်ကို ယခု ဘဝခန္ဓာ အတ္တဘောကို ဖြစ်စေတတ်သော ရှေးအတိတ်ဘဝကုသိုလ်, အကုသိုလ်ကံ ခေါ်သည်ဟု သိရာ၏။ ထို၌ "ပုရိမကမ္မဘဝသ္မိံ။ပ။ စေတနာ ဘဝေါ"ဟူသော ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်ပါဠိတော်၏ အဓိပ္ပါယ်ကို ၎င်းအဋ္ဌကထာ (ပ-၂၂၃)၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပာဒ် ဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ(၁၈၂)၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်(ဒု-၂၁၄)တို့၌ ကြည့်ကြကုန်။ နိဿယခန်း၌ ထိုဋီကာ အဖွင့်များလည်း ပါအောင် ဝါပေါက်၍လည်းကောင်း, လက်သည်းကွင်း၍လည်းကောင်း အနက်ပြန်ဆိုထားသည်။ ထို၌ ဝါပေါက်အနက်ပေးထားသော်လည်း အဋ္ဌကထာမှ အလွတ်ဋီကာနည်းမဟုတ်။
ဋီကာပါဌ်စိစစ်ဖွယ်။ ။ ဋီကာစာအုပ်၌ "ဧတရဟိ မေ အတ္တဘာဝေါ န သိယာတိ ဝိညာဏနာမရူပသဠာယတနဖဿဝေဒနာသဟိတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ ပဉ္စဝိဓံ ဝိပါကဝဋ္ဋမာဟ"ဟူ၍ သဟိတဟူသော ပါဌ်ကိုတွေ့ရ၏။ ထိုပါဌ်အတိုင်းဆိုလျှင် (အဖေနှင့်တကွဇြစ်သော သားဟုဆိုသကဲ့သို့) ဝိညာဏ် နာမ်ရုပ်စသည်တို့နှင့်တကွ ဖြစ်သော ငါးမျိုးသော ဝိပါကဝဋ်ဟု ဆိုလိုသော ထိုဋီကာဝါကျ၌ ဂိညာဏ် နာမ်ရုပ် စသည်ကတြခား ဝိပါကဝဋ် ငါးမျိုးက တခြားဟု အဓိပ္ပါယ်လွဲမှားနေသောကြောင့် ထို "သဟိတ"ပါဌ်နေရာ၌ ယခင် ဥပရိပဏ်ဋီကာ(၂၅၇)အတိုင်း သင်္ခါတသဒ္ဒါဖြင့် ရှိမှသာ အဓိပ္ပာယ်မှန်ကန်မည်။ မေ၊ ငါ၏။ ဝါ၊ ငါ့မှာ။ အယံ အတ္တဘာဝေါ၊ ဤယခုဘဝ ခန္ဓာအတ္တဘောသည်။ (ဝိညာဏ်, နာမ်ရုပ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာအားဖြင့် ငါးမျိုးသော ပစ္စုပ္ပန် အကျိုးတရားတည်းဟူသော ဤ ယခုဘဝခန္ဓာအတ္တဘောသည်) နော သိယာ၊ မဖြစ်နိုင်။ ကမ္မံ၊ (အနာဂတ်ဘတခန္ဓာအတ္တဘောကို ဖြစ်စေတတ်သော) ယခုဘဝကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံသည်။ ဝါ၊ ယခုဘဝ၌ဖြစ်သော အဝိဇ္ဇာအစရှိသော ကမ္မဝဋ်ငါးမျိုးသည်။ (ယခုဘဝဝယ် ကုသိုလ် အကုသိုလ်ကံပြုစဉ်အခါ၌ ဖြစ်သော အခြံအရံနှင့်တကွသော အဝိဇ္ဇာ, သင်္ခါရ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, ကမ္မဘဝတည်းဟူသော ကမ္မဝဋ်ငါးမျိုးသည်) န ဘဝိဿတိ၊ ငါ့မှာ မဖြစ်လတ္တံ့ငြားအံ့။ မေ၊ ငါ၏။ ဝါ၊ ငါ့မှာ။ အတ္တဘာဝေါ၊ အနာဂတ်ဘဝ ခန္ဓာအတ္တဘောသည်။ (ဝိညာဏ်, နာမ်ရုပ်, သဠာယတန, ဖဿ, ဝေဒနာအားဖြင့် ငါးမျိုးသောအနာဂတ် အကျိုးတရားတည်းဟူသော အနာဂတ်ဘဝခန္ဓာအတ္တဘောသည်) န ဘဝိဿတိ၊ မဖြစ်တော့လတ္တံ့။ ယံ၊ အကြင်ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းသည်။ အတ္ထိ၊ ထင်ရှားရှိ၏။ (အစစ်အမှန် ပရမတ်သဘောအားဖြင့် ထင်ရှားရှိ၏) ယံ၊ အကြင်ပစ္စုပ္ပန်ခန္ဓာ ငါးပါးအပေါင်းသည်။ ဘူတံ၊ (အကြောင်းတရားကြောင့်) ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ တံ၊ ထိုပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်းကို။ ဝါ၊ ထို ပစ္စုပ္ပန် ခန္ဓာငါးပါး၌ တပ်မက်သော ဆန္ဒရာဂကို။ (အဟံ၊ ငါသည်။) ပဇဟာမိ၊ ပယ်စွန့်အံ့။ (နောက်ထပ်တဖန် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း မရှိအောင် ပယ်စွန့်အံ့) ဣတိ၊ ဤသို့ နှလုံးသွင်း၍။ (ပဋိပန္နော၊ သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣတိ၊ ဤသို့ကျင့်၍။ ဝါ၊ ဤသို့ ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်းကြောင့်) ဥပေက္ခံ၊ **ဝိပဿနုပေက္ခာ**ကို။ဝိပဿနုပေက္ခာ။ ။ 'ယဒတ္ထိ ယံ ဘူတံ၊ တံ ပဇဟတိ၊ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတီ' တိ ဧတမာဂတာ ဝိစိနနေ မဇ္ဈတ္တဘူတာ ဥပေက္ခာ။ အယံ ဝိပဿနုပေက္ခာ"ဟူ၍ အဋ္ဌသာလိနီ(၂၁၇)ဝိသုဒ္ဓိမဂ် (ပ-၁၅၆) တတိယဈာန်ခန်းတို့၌ ဝိပဿနုပေက္ခာ၏ သာဓကပါဠိကို ဤသုတ်ပါဠိတော်မှပင် ထုတ်ပြဖွင့်ဆိုထား၏။ ဖွင့်ဆိုထားပုံမှာ-
ညအခါ အိမ်အတွင်း၌ ဝင်လာသောမြွေဟောက်ကို မီးထွန်း၍ရှာကြသောအခါ ရှေးဦးအစပိုင်းကာလ၌ မြွေဟုတ်မဟုတ်သိရအောင် ကြောင့်ကြစိုက်၍ စူးစမ်းကြည့်ရှုရဗသာ်လည်း ထိုသတ္တဝါ၏ လည်ပင်း၌ အရစ်(အရေး) သုံးခုကို မြင်ရ၍ မြွေမှန်း သေချာစွာ သိသွားသော အခါ၌ကား မြွေဟုတ်, မဟုတ်သိဖို့အတွက် ယင်းသို့ ကြောင့်ကြစိုက် စူးစမ်းကြည့်ရှုမှု မပြုတော့ဘဲ အလယ်အလတ် ပုံမှန်လောက်သာ ကြည့်ရှုရတော့သကဲ့သို့ ထို့အတူပင် ရှေးဦးစွာဝိပဿနာအလုပ်ကို အလွန်ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စတာအစရှိသော လက္ခဏာသုံးပါးကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် အလွန်ပေါ်လွင်စွာ ထင်မြင်ပြီးသောအခါ ထိုလက္ခဏာသုံးပါး ထင်မြင်ဖို့အတွက် အလွန်ကြောင့်ကြ မစိုက်ရတော့ဘဲ မလျော့မထန်ပုံမှန် အလယ်အလတ်လောက်သော ထိုအနိစ္စတာ အစရှိသော လက္ခဏာသုံးပါးကို စူးစမ်းရှုမြင်သော (လျစ်လျူရှုသော) ဝိပဿနာဉာဏ်ကို ဝိပဿနုပေက္ခာခေါ်သည်ဟု ထိုအဋ္ဌကထာတို့၌ ဖွင့်သည်။ ဝါ၊ သင်္ခါရတရားတို့၏ မမြဲခြင်း စသော လက္ခဏာကို မလျော့မထန် ပုံမှန် အလယ်အလတ် ရှုမှတ်ပေါ်လွင်သိမြင်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ကို။ ပဋိလဘတိ၊ ရ၏။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။
ဘဝေ၊ အတိတ်ဖြစ်သော ဘဝခန္ဓာငါးပါး၌။
န ရဇ္ဇတိ၊ တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် မစွဲမက်။
သမ္ဘဝေ၊ အနာဂတ်ဖြစ်သော ဘဝခန္ဓာငါးပါး၌။
န ရဇ္ဇတိ၊ မက်။
[သံ ပုန ဘဝိဿတီတိ သမ္ဘဝေါ၊ နောက်ထပ်ဖြစ်လတ္တံ့သော အနာဂတ်ဘဝခန္ဓာ]
ဥတ္တရိ၊ လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော။
သန္တံ၊ ငြိမ်းအေးသော။
ပဒံ၊ နိဗ္ဗာန်မည်သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိ၏။
[အတ္ထုတ္တရိ၊ အတ္ထိ+ဥတ္တရိ]
တံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို။
သမ္မာ၊ ကောင်းမွန်မှန်ကန်စွာ။
ပညာယ၊ ဝိပဿနာနှင့်တကွသော မဂ်ပညာဖြင့်။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
စခေါ၊ ထိုသို့ပင်မြင်ပါသော်လည်း။
တံ ပဒံ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို။
အဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
သဗ္ဗေန၊ အားလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။
သဗ္ဗံ၊ အားလုံးစုံအကုန်အစင်။
သစ္ဆိကတံ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်သည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။
[အချို့သော ကိလေသာတို့ကို မပယ်သတ်ရသေးသောကြောင့်လည်းကောင်း, သစ္စာလေးပါးကို ဖုံးကွယ်တတ်သော မောဟအမိုက်မှောင်ကို ကုန်စင်အောင် မဖျက်ဆီးရသေးသောကြောင့်လည်းကောင်း ထိုနိဗ္ဗာန်ကို လုံးဝဥဿုံ မျက်မှောက်မပြုနိုင်သေးဟူလို]။
တဿ၊ ထိုရဟန်းသည်။
သဗ္ဗေန၊ ဖြင့်။
သဗ္ဗံ၊ စင်။
မာနာနုသယော၊ မာနာနုသယကို။
ဝါ၊ ကိုးမျိုးသောမာန်မာနဟူသော အကိန်းတရားကို။
ဝါ၊ သည်။ [ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ(၂၇၊၂၈) စာပိုဒ်(၈) သံယောဇနသုတ်နှင့် စာပိုဒ်(၁၁) အနုသယသုတ်တို့လည်းကြည့်]
ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသည်။
န ဟောတိ၊ မဖြစ်။ပ။
ဘဝရာဂါနုသယော၊ ဘဝရာဂါနုသယကို။
ဝါ၊ သည်။ပ။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ (မာန, ဘဝရာဂ, အဝိဇ္ဇာဟူသော အနုသယတို့ကို အကုန်အစင် မပယ်သတ်ရသေးသော ထိုရဟန်းသည်)
ပဉ္စန္နံ၊ ကုန်သော။ပ။ [စာပိုဒ်(၁၅) ဥဒကူပမာသုတ်နှင့် စာပိုဒ်(၁၆) အနိစ္စာနုပဿီသုတ်တို့ကိုလည်း တွဲစပ်ကြည့်ပါ။ ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ(၄၀၊၄၄)]
အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ၊ ပဌမ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဝါ၊ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ဖြစ်ပြီးသည်၏ အခြားမဲ့ဖြစ်သော ဦးစွာ ပဌမ အကြားကာလ၌ ကိလေသာခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းသော ပဌမအနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ ရဟန်းတို့။
ဒိဝသံ၊ တနေ့ပတ်လုံး။
သန္တတ္တေ၊ ပြင်းစွာမီးဖုတ် မြိုက်အပ်သော။
**အယောကပါလေ**၊ သေးငယ်သောသံချောင်းကို။ (အပ်နဖားထွင်း စူးစသော သေးငယ်သော သံချောင်းကို)
အယောကပါလ။ ။ အယောကပါလပုဒ်ကို ပြန်ရိုး ပြန်စဉ်အတိုင်း မြန်မာပြန်ရလျှင် "သံအိုးကင်း"ဟု ပြန်ဆိုရပေလိမ့်မည်။ သို့သော် ဤ၌ "အာရကဏ္ဋက- အပ်နဖားထွင်းစူး၊ ပိပ္ဖလိက- သင်ဓုန်းဓား၊ နခစ္ဆေဒန- လက်သည်းလှီးဓါး" ဤသို့အစရှိသော အငယ်စား သံချောင်းမှစ၍ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ် (၇)မျိုးနှင့် လိုက်လျောစွာ တဆင့်ထက်တဆင့် ကြီးကြီးသွားသော သံချောင်းသံခဲတို့ကို အယောကပါလဟု ခေါ်၏။ အာရကဏ္ဋကာဒိဘေဒံ ခုဒ္ဒကမ္ပိ မဟန္တမ္ပိ အယောကပါလမေဝ။ ပုဂ္ဂလပညတ် အဋ္ဌကထာ၊ ၅၁။
ဟညမာနေ၊ သံတူဖြင့်ထုရိုက်အပ်လသော်။
ပပဋိကာ၊ သံမီးပွားသည်။
နိဗ္ဗတ္တိတွာ၊ ပေါ်ထွက်လာပြီးသာလျှင်။
ဝါ၊ ပေါ်ထွက်လာပြီးသည်နှင့်တပြိုင်နက်သာလျှင်။
နိဗ္ဗာယေယျ သေယျထာပိ၊ ငြိမ်းပျောက်သွားရာသကဲ့သို့။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝမေဝံ၊ ဤအတူပင်။
ဘိက္ခု၊ သည်။ပ။
အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ၊ သည်(သံမီးပွားလေးသည် ပေါ်ထွက်လာပြီးသည်၏ အခြားမဲ့သာလျှင် ချုပ်ငြိမ်းသွားသကဲ့သို့ ထို့အတူ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေ တည်နေပြီးသည်၏ အခြားမဲ့၌သာလျှင် ကိလေသာခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းသော ပဌမအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်)
ဟောတိ၊ ၏။ [ယခင်စာပိုဒ်(၁၆) အနိစ္စာနုပဿီသုတ်၊ နှာ(၄၄၊၄၅)လည်းကြည့်]
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ပန၊ ထိုမှတပါး။
ဣဓ၊ ၌။ပ။
အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ၊ ဒုတိယ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဝါ၊ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ဖြစ်ပြီးနောက် သက်တမ်းထက်ဝက် မရောက်မီကာလတည်းဟူသော ဒုတိယအကြားကာလ၌ ကိလေသာခပ်သိမ်းချုပ်ငြိမ်းသော ဒုတိယ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဒိဝသံ၊ လုံး။
သန္တတ္တေ၊ သော။
အယောကပါလေ၊ (ယခင်ကထက် ကြီးသော) သံချောင်းသံခဲကို။
ဟညမာနေ၊ သော်။
ပပဋိကာ၊ သည်။
နိဗ္ဗတ္တိတွာ၊ ပေါ်ထွက်လာပြီး၍။
ဥပ္ပတိတွာ၊ ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်၍။
နိဗ္ဗာယေယျ သေယျထာပိ၊ ငြိမ်ပျောက်သွားရာသကဲ့သို့။ပ။
အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ၊ ဒုတိယအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (ယခင်ကထက် ကြီးမားသော သံချောင်းမှ သံမီးပွားသည် ပေါ်ထွက်လာ၍ ကောင်းကင်သို့ပျံတက်ကာ ချုပ်ငြိမ်းသွားသကဲ့သို့ ထို့အတူ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေဖြစ်ပြီးနောက် သက်တမ်းထက်ဝက်မရောက်မီ ဒုတိယအကြားကာလ၌ ကိလေသာခပ်သိမ်း ချုပ်ငြိမ်းသော ဒုတိယ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်)
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခတေ၊ တို့။
ပန၊ ပါး။ပ။
အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ၊ တတိယအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဝါ၊ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ဖြစ်ပြီးနောက် သက်တမ်းထက်ဝက်သို့ရောက်၍ ထိုထက်ဝက်ကို မလွန်မီကာလတည်းဟူသော တတိယအကြားကာလ၌ ကိလေသာခပ်သိမ်းချုပ်ငြိမ်းသော တတိယအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
အယောကပါလေ၊ (ယခင်ဒုတိယထက်ကြီးသော)သံချောင်းကို။
ဟညမာနေ၊ သော်။ပ။
ဥပ္ပတိတွာ၊ ၍။
တလံ၊ ကောင်းကင်အပြင်ကို။
အနုပဟစ္စ၊ ကျော်လွန်မတက်ရောက်မူ၍။
[တနည်း- တလံ၊ မြေအပြင်သို့။
အနုပဟစ္စ၊ မရောက်သေးမူ၍]
နိဗ္ဗာယေယျ သေယျထာပိ၊ (ကောင်းကင်၌သာလျှင်) ငြိမ်းပျောက်သွားရာသကဲ့သို့။ပ။
အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ၊ တတိယ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။ (ယခင်ကထက်ကြီးသော သံချောင်းမှ သံမီးပွားသည် ပေါ်ထွက်လာ၍ ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်လျက် ထိုကောင်းကင်ပြင်ကို ကျော်လွန်မြင့်တက်မသွားမူ၍ မြေပြင်သို့ မရောက်မီ ငြိမ်းပျောက်သွားသကဲ့သို့ ထို့အတူ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ဖြစ်ပြီးနောက် သက်တမ်းထက်ဝက်သို့ရောက်၍ ထိုထက်ဝက်ကို မကျော်လွန်မီအကြားကာလ၌ ကိလေသာ ခပ်သိမ်းချုပ်ငြိမ်းသော တတိယအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်)
ဟောတိ၊ ၏။ပ။
ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။ [ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ(၄၈)စာပိုဒ်(၁၆) အနိစ္စာနုပဿီသုတ်ကြည့်]။ပ။
အယောကပါလေ၊ (ယခင် တတိယထက်ကြီးသော) သံချောင်းကို။ပ။
တလံ၊ ကောင်းကင်အပြင်ကို။
ဥပဟစ္စ၊ ကျော်လွန်တက်ရောက်၍။
[တနည်း-တလံ၊ မြေအပြင်သို့။
ဥပဟစ္စ၊ ကျရောက်၍]
နိဗ္ဗာယေယျ သေယျထာပိ၊ (မြေပြင်ရောက်သည်နှင့် တပြိုင်နက်) ငြိမ်းပျောက်သွားရာသကဲ့သို့။ပ။
အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ၊ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည်။
ဝါ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ဥပမာပြရလျှင်ကား။
ဒိဝသံ၊ လုံး။
သန္တတ္တေ၊ သော။
အယောကပါလေ၊ (ယခင် စတုတ္ထထက်ကြီးသေ) သံချောင်းသံခဲကို။ပ။
ပရိတ္တေ၊ သေးငယ်သော။
တိဏပုဉ္ဇေဝါ၊ မြက်ပုံပေါ်၌သော်လည်းကောင်း။
ကဋ္ဌပုဉ္ဇေ ဝါ၊ ထင်းပုံပေါ်၌သော်လည်းကောင်း။
နိပတေယျ၊ ကျရောက်ရာ၏။
သာ၊ ထိုသံမီးပွားသည်။
တတ္ထ၊ ထိုသေးငယ်သော မြက်ပုံ ထင်းပုံ၌။
အဂ္ဂိမ္ပိ၊ မီးကိုလည်း။
ဇနေယျ၊ ဖြစ်စေရာ၏။
ဓူမမ္ပိ၊ မီးခိုးကိုလည်း။
ဇနေယျ၊ ၏။
အဂ္ဂိမ္ပိ၊ လည်း။
ဇနေတွာ၊ ဖြစ်စေပြီး၍။
ဓူမမ္ပိ၊ လည်း။
ဇနေတွာ၊ ၍။
ပရိတ္တံ၊ သော။
တမေဝ တိဏပုဉ္ဇံ ဝါ၊ ထိုမြက်ပုံကိုသော်လည်းကောင်း။
တမေဝ ကဋ္ဌပုဉ္ဇံ ဝါ၊ ထိုထင်းပုံကိုသော်လည်းကောင်း။
ပရိယာဒိယိတွာ၊ ထက်ဝန်းကျင်မှ ယူငင်လောင်ကျွမ်းစေ၍။
ဝါ၊ ကုန်ခန်းအောင် လောင်ကျွမ်းစေ၍။
အနာဟာရာ၊ လောင်စာမရှိသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍)
နိဗ္ဗာယေယျ၊ ငြိမ်းပျောက်သွားရာ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဧဝမေဝံ၊ ပင်။ပ။
အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
[အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဉာဏ်ထက်မြက်၏။ ထို့ကြေကာင့်သင်္ခါရ(လုံ့လပယောဂ)ကို အလွန်မစိုက်ထုတ်ရဘဲ ကိလေသာအားလုံးကို လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ချုပ်ငြိမ်းစေနိုင်ခြင်းသည် သံမီးပွားကလေးက သေးငယ်သော မြက်ပုံ ထင်းပုံကို လွယ်ကူလျှင်မြန်စွာ လောင်ကျွမ်းစေနိုင်ခြင်းနှင့်တူ၏]။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သေယျထာပိ၊ ကား။
အယောကပါလေ၊ (ယခင်ကထက်ကြီးသော) သံချောင်း သံခဲကို။ပ။
ဝိပုလေ၊ ပြန့်ပွားများပြားသော။
တိဏပုဉ္ဇေ ဝါ၊ ကောင်း။ပ။
သာ၊ ထိုသံမီးပွားသည်။
တတ္ထ၊ ထိုဝိပုလဖြစ်သော မြက်ပုံထင်းပုံ၌။ပ။
မဟန္တေ၊ ကြီးမားသော။ပ။
တတ္ထ၊ ထိုကြီးမားသော မြက်ပုံ ထင်းပုံ၌။ပ။
ဂစ္ဆမ္ပိ၊ အစောင့်မရှိသော ခြုံတောကိုလည်း။
ဒဟေယျ၊ လောင်ရာ၏။
ဒါယမ္ပိ၊ အစောင့်ရှိ၍ ဘေးမဲ့ပေးအပ်သော တောကိုလည်း။
ဒဟေယျ၊ ၏။
ဂစ္ဆမ္ပိ၊ လည်း။
ဒဟိတွာ၊ လောင်ပြီး၍။
ဒါယမ္ပိ၊ လည်း။
ဒဟိတွာ၊ ၍။
ဟရိတန္တံ ဝါ၊ စိမ်းစိုသော မြက်သစ်ပင်စသည်သို့သော်လည်းကောင်း။
ပထန္တံ ဝါ၊ လမ်းမကြီးသို့သော်လည်းကောင်း။
သေလန္တံ ဝါ၊ တောင်သို့သော်လည်းကောင်း။
ဥဒကန္တံ ဝါ၊ ရေသို့သော်လည်းကောင်း။ [ဟရိတန္တ, ပထန္တ စသည်တို့၌ အန္တသဒ္ဒါအနက် သီးခြားမရှိ။ သုတ္တန္တ, ဝနန္တစသည်တို့၌ကဲ့သို့ ပဒဝဍ္ဎနမျှသာ]
ရမဏီယံ၊ ပျော်မွေ့ဖွယ်ရာဖြစ်သော။ (မြက်ပင်ခြုံပုတ်, ထွေးရှုပ်မှုကင်း, သန့်ရှင်း လွန်စွာ, ပျော်မွေ့ဖွယ်ရာဖြစ်သော)။
ဘူမိဘာဂံ ဝါ၊ ဟင်းလင်းပြင် မြေအဖို့သို့သော်လည်းကောင်း။
အာဂမ္မ၊ ရောက်၍။
အနာဟာရာ၊ သည်။
(ဟုတွာ) နိဗ္ဗာယေယျ၊ ငြိမ်းရာ၏။ပ။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သတ္တ၊ (၇)ပါးကုန်သော။
**ပုရိသဂတိယော**၊ ပုရိသဂတိတို့ဟူသည်။ဣမာ သတ္တ ပုရိသဂတိယော။ ။ ပုရိသဿ ဂတိ ပုရိသဂတိ- ယောကျ်ားမြတ်၏ ဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း။ ဝါ- ယောကျ်ားမြတ်၏ ဖြစ်ပေါ်လာသောဉာဏ်။ ဤ၌ပဌမ, ဒုတိယ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီစသော အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်(၇)ဦးကို ပုရိသဟု ခေါ်၍ ယင်းပုရိသ၌ဖြစ်ပေါ်လာသော (ဝိပဿနာနှင့်တကွသော) အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်(၇)ပါးကို ပုရိသဂတိခေါ်သည်ကို ပါဠိတော်အတိုင်းသိနိုင်၏။ ထိုအကြောင်းကို ထင်ရှားအောင် ပါဠိတော်၌ ဟောတော်မူအပ်သော ဥပမာနနှင့် ဥပမေယျတို့ကို ဆက်စပ် တိုက်ဆိုင်ပြရလျှင်-
ဩရမ္ဘာဂိယ သံယောဇဉ်ငါးမျိုးကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ရှေးဦးစွာအနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသည် အယောကပါလကို သံတူဖြင့် ထုရိုက်လိုက်ခြင်းကြောင့် သံမီးပွား ပေါ်ထွက်လာခြင်းနှင့် တူ၏။ သုဒ္ဓါတါသဘုံ၌ ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက်ပင် ကိလေသာအားလုံး ကုန်ဆုံးချုပ်ငြိမ်းခြင်း (ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်း)သည် သံမီးပွားကလေး ပေါ်ထွက်လာပြီးသည်နှင့်တပြိုင်နက် လောင်စာ ကုန်ဆုံးချုပ်ငြိမ်းသည်နှင့် တူ၏။ [ယင်းသို့ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် ကိလေသာ အားလုံး ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသည်ပင် ပဌမအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီဟု ခေါ်ဝေါ်ရခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သည်။]
ဤ၌ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို သံမီးပွားလေးနှင့် နှိုင်းခိုင်း၍ ကိလေသာကို လောင်စာနှင့် နှိုင်းခိုင်း၏။ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂီုလ်၌ ကိလေသာကို လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သော (ဝိပဿနာနှင့်တကွသော) အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို သံမီးပွားလေး၏ လောင်စာ လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သော အစွမ်းသတ္တိနှင့် နှိုင်းခိုင်းသည်ဟု သိနိုင်၏။ အန္တရာ, ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီတို့၏ ဥပမာ၌ လောင်စာကို တိုက်ရိုက်မပြသော်လည်း အသင်္ခါရ ပရိနိဗ္ဗာယီ စသည်တို့၌ "တိဏပုဉ္ဇေ ဝါ ကဋ္ဌပုဉ္ဇေဝါ"ဟု လောင်စာကို တိုက်ရိုက်ပြထား၏။ ကျန်သောဒုတိယ,တတိယ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ စသည်တို့ကိုလည်း ဤနည်းကိုမှီ၍ ဥပမာန ဥပမေယျ ဆက်စပ်ကြည့်ပါ။ ဣမာ၊ ဤသည်တို့ပင်တည်း။ (ဤ ပဌမအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီစသော ယောကျ်ားမြတ်တို့၏ ဝိပဿနာနှင့်တကွသော အရဟတ္တမဂ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းတို့ပေတည်း)။
ဩရမ္ဘာဂိယ သံယောဇဉ်ငါးမျိုးကုန်ခန်းခြင်းကြောင့် သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ရှေးဦးစွာအနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသည် အယောကပါလကို သံတူဖြင့် ထုရိုက်လိုက်ခြင်းကြောင့် သံမီးပွား ပေါ်ထွက်လာခြင်းနှင့် တူ၏။ သုဒ္ဓါတါသဘုံ၌ ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက်ပင် ကိလေသာအားလုံး ကုန်ဆုံးချုပ်ငြိမ်းခြင်း (ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်း)သည် သံမီးပွားကလေး ပေါ်ထွက်လာပြီးသည်နှင့်တပြိုင်နက် လောင်စာ ကုန်ဆုံးချုပ်ငြိမ်းသည်နှင့် တူ၏။ [ယင်းသို့ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ ဖြစ်ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် ကိလေသာ အားလုံး ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသည်ပင် ပဌမအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီဟု ခေါ်ဝေါ်ရခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သည်။]
ဤ၌ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို သံမီးပွားလေးနှင့် နှိုင်းခိုင်း၍ ကိလေသာကို လောင်စာနှင့် နှိုင်းခိုင်း၏။ အနာဂါမ်ပုဂ္ဂီုလ်၌ ကိလေသာကို လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သော (ဝိပဿနာနှင့်တကွသော) အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ကို သံမီးပွားလေး၏ လောင်စာ လောင်ကျွမ်းစေနိုင်သော အစွမ်းသတ္တိနှင့် နှိုင်းခိုင်းသည်ဟု သိနိုင်၏။ အန္တရာ, ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီတို့၏ ဥပမာ၌ လောင်စာကို တိုက်ရိုက်မပြသော်လည်း အသင်္ခါရ ပရိနိဗ္ဗာယီ စသည်တို့၌ "တိဏပုဉ္ဇေ ဝါ ကဋ္ဌပုဉ္ဇေဝါ"ဟု လောင်စာကို တိုက်ရိုက်ပြထား၏။ ကျန်သောဒုတိယ,တတိယ အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ စသည်တို့ကိုလည်း ဤနည်းကိုမှီ၍ ဥပမာန ဥပမေယျ ဆက်စပ်ကြည့်ပါ။ ဣမာ၊ ဤသည်တို့ပင်တည်း။ (ဤ ပဌမအန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီစသော ယောကျ်ားမြတ်တို့၏ ဝိပဿနာနှင့်တကွသော အရဟတ္တမဂ် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းတို့ပေတည်း)။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
အနုပါဒါ(အနုပါဒါယ)၊ ၍။
ပရိနိဗ္ဗာနံ၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းသဘောဟူသည်။
ကတမဉ္စ၊ အဘယ်နည်းဟူမူ။ပ။
ပညာယ၊ ဖြင့်။
ပဿတိ၊ မြင်၏။
စ၊ ထို့အပြင်။
ဝါ၊ ထိုသို့မြင်ရာ၌လည်း။
တံ ပဒံ၊ ကို။
အဿ၊ သည်။
သဗ္ဗေန၊ ဖြင့်။ပ။
အဝိဇ္ဇာနုသယော၊ ကို။
ဝါ၊ သည်။
ပဟီနော၊ ပယ်အပ်ပြီးသည်။
ဟောတိ၊ ၏။
သော၊ ထိုရဟန်းသည်။ (မာန, ဘဝရာဂ, အဝိဇ္ဇာ ဟူသော အနုသယတို့ကို အကုန်အစင် ပယ်ပြီးသော ထိုရဟန်းသည်)။ပ။ [ဤစာအုပ်စာမျက်နှာ(၄၁)စာပိုဒ်(၁၅) ဥဒကူပမာသုတ်ကြည့်]
ဝိဟရတိ၊ နေ၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
ဣဒံ၊ ဤစေတောဝိမုတ္တိ, ပညာဝိမုတ္တိ၏ အာရုံဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို။
အနုပါဒါ၊ ၍။
**ပရိနိဗ္ဗာနံ**၊ ခြင်းသဘောဟူ၍။အနုပါဒါ ပရိနိဗ္ဗာန်၌ ထပ်မံဆိုဖွယ်။ ။ "ကတမဉ္စ ဘိက္ခဝေ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနံ"စသော ပါဠိတော်ကို ကြည့်လိုက်လျှင် ဘာကို အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန် ခေါ်သည်ဟု သိဖို့ခဲယဉ်း၏။ "အာသဝါနံ ခယာ။ပ။ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ"ဟူသော ဝါကျကို ထောက်လျှင်ကား အရဟတ္တဖိုလ်ကို အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုရမည်ကဲ့သို့ ဖြစ်၏။
ထို့ပြင် ဤသုတ်အစပိုင်းတုန်းက ဂဟဏူပါဒါန်, ပစ္စယူပါဒါန်တို့၏ သာဓကအဖြစ် ထုတ်ပြခဲ့သော မူလပဏ္ဏာသ ရထဝိနီတသုတ် အဋ္ဌကထာ၌လည်း ဂဟဏူပါဒါနဝါဒီ, ပစ္စယူပါဒါနဝါဒီဟု ဆရာနှစ်မျိုးထုတ်ပြပြီးလျှင် အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနပုဒ်၌ ဂဟဏူပါဒါန်ကို ဥပါဒါန်ဟု ဆိုလိုသော ဂဟဏူပါဒါနဝါဒီဆရာတို့ အလိုအားဖြင့် (ဥပါဒါန်လေးပါးတို့တွင် တပါးတလေဖြင့်သော်မှပင် မည်သည့်သင်္ခတတရားကိုမျှ မစွဲလမ်းမယူငင်မူ၍ဖြစ်သော) အရဟတ္တဖိုလ်ကို အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ခေါ်သည်ဟု မိန့်ဆိုထား၏။
[အနုပါဒါ (အနုပါဒါယ)- မည်သည့် သင်္ခတတရားကိုမျှ ဥပါဒါန်လေးပါးတို့ဖြင့် မစွဲလမ်း မယူငင်မူ၍+ ပရိနိဗ္ဗာန- ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကိစ္စ၏အဆုံး၌ (ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းပြီးနောက်) ဖြစ်ပေါ်လာသော အရဟတ္တဖိုလ်။ ဝါ- ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းကြောင်း အရဟတ္တဖိုလ်။ ကိလေသာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ ဧတေနာတိ ပရိနိဗ္ဗာနံ]
ယင်းသို့ မိန့်ဆိုထားသော်လည်း အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော အပ္ပစ္စယနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်မှသာ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခြင်းကိစ္စသည် အပြီးအဆုံး အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သောကြောင့် ရဟန်းတော်တို့သည် ထိုအပ္ပစ္စယနိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်သော အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာသာလျှင် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးတော်မူကြ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုရထဝိနီတသုတ်၌ အရှင်ပုဏ္ဏထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်ကို အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ဟောတော်မူလိုသည်မဟုတ်၊ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဟူသော အပ္ပစ္စယနိဗ္ဗာန်ကိုသာ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ဟောတော်မူလို၏။
ထို့ကြောင့်ပင် ထိုရထဝိနီတသုတ် အဋ္ဌကထာ၌ "အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနံ နာမ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ"ဟု ဖွင့်၍ ဤပုရိသဂတိသုတ် အဋ္ဌကထာ၌လည်း ထိုအတိုင်းပင် ဖွင့်ထား၏။ သို့ဖြစ်၍ ဤပုရိသဂတိသုတ်၌လည်း အရဟတ္တဖိုလ်ကို အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု မယူမူ၍ (ဤသုတ်အစပိုင်းတုန်းက ရေးခဲ့သည့်အတိုင်း) စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိ၏ (ဝါ- အရဟတ္တဖိုလ်၏) အာရုံဖြစ်သော အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်တည်း ဟူသော အပ္ပစ္စယနိဗ္ဗာန်ကိုသာ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ယူရမည်ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပေသည်။ ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ထို့ပြင် ဤသုတ်အစပိုင်းတုန်းက ဂဟဏူပါဒါန်, ပစ္စယူပါဒါန်တို့၏ သာဓကအဖြစ် ထုတ်ပြခဲ့သော မူလပဏ္ဏာသ ရထဝိနီတသုတ် အဋ္ဌကထာ၌လည်း ဂဟဏူပါဒါနဝါဒီ, ပစ္စယူပါဒါနဝါဒီဟု ဆရာနှစ်မျိုးထုတ်ပြပြီးလျှင် အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနပုဒ်၌ ဂဟဏူပါဒါန်ကို ဥပါဒါန်ဟု ဆိုလိုသော ဂဟဏူပါဒါနဝါဒီဆရာတို့ အလိုအားဖြင့် (ဥပါဒါန်လေးပါးတို့တွင် တပါးတလေဖြင့်သော်မှပင် မည်သည့်သင်္ခတတရားကိုမျှ မစွဲလမ်းမယူငင်မူ၍ဖြစ်သော) အရဟတ္တဖိုလ်ကို အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ခေါ်သည်ဟု မိန့်ဆိုထား၏။
[အနုပါဒါ (အနုပါဒါယ)- မည်သည့် သင်္ခတတရားကိုမျှ ဥပါဒါန်လေးပါးတို့ဖြင့် မစွဲလမ်း မယူငင်မူ၍+ ပရိနိဗ္ဗာန- ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းခြင်းကိစ္စ၏အဆုံး၌ (ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းပြီးနောက်) ဖြစ်ပေါ်လာသော အရဟတ္တဖိုလ်။ ဝါ- ကိလေသာတို့ ချုပ်ငြိမ်းကြောင်း အရဟတ္တဖိုလ်။ ကိလေသာ ပရိနိဗ္ဗာယန္တိ ဧတေနာတိ ပရိနိဗ္ဗာနံ]
ယင်းသို့ မိန့်ဆိုထားသော်လည်း အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော အပ္ပစ္စယနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်မှသာ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးခြင်းကိစ္စသည် အပြီးအဆုံး အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သောကြောင့် ရဟန်းတော်တို့သည် ထိုအပ္ပစ္စယနိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်သော အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာသာလျှင် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးတော်မူကြ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုရထဝိနီတသုတ်၌ အရှင်ပုဏ္ဏထေရ်သည် အရဟတ္တဖိုလ်ကို အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ဟောတော်မူလိုသည်မဟုတ်၊ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်ဟူသော အပ္ပစ္စယနိဗ္ဗာန်ကိုသာ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ဟောတော်မူလို၏။
ထို့ကြောင့်ပင် ထိုရထဝိနီတသုတ် အဋ္ဌကထာ၌ "အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာနံ နာမ အပ္ပစ္စယပရိနိဗ္ဗာနံ"ဟု ဖွင့်၍ ဤပုရိသဂတိသုတ် အဋ္ဌကထာ၌လည်း ထိုအတိုင်းပင် ဖွင့်ထား၏။ သို့ဖြစ်၍ ဤပုရိသဂတိသုတ်၌လည်း အရဟတ္တဖိုလ်ကို အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု မယူမူ၍ (ဤသုတ်အစပိုင်းတုန်းက ရေးခဲ့သည့်အတိုင်း) စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိ၏ (ဝါ- အရဟတ္တဖိုလ်၏) အာရုံဖြစ်သော အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်တည်း ဟူသော အပ္ပစ္စယနိဗ္ဗာန်ကိုသာ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန်ဟု ယူရမည်ဖြစ်ကြောင်း သိနိုင်ပေသည်။ ဝုစ္စတိ၊ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
ဘိက္ခဝေ၊ တို့။
သတ္တ၊ ကုန်သော။
ပုရိသဂတိယောစ၊ တို့သည်လည်းကောင်း။
အနုပါဒါ၊ ၍။
ပရိနိဗ္ဗာနဉ္စ၊ ခြင်းသဘောသည်လည်းကောင်း။
ဣမာ၊ ဤသည်တို့ပင်တည်း။
ဣတိ(အဝေါစ၊ မိန့်)
ဒုတိယံ။