**ဝိပစ္စတာယ**။ ။ ဝိရူပတော- ဖောက်ပြန်သော စကား၏အဖြစ်ကြောင့်၊ ဝိပရိဏာမဋ္ဌေန- ဖောက်ပြန်ခြင်းဟူသော အနက်အားဖြင့်၊ စိတ္တဒုက္ခံ- စိတ်၏ ဆင်းရဲခြင်းသည်၊ ဝိပစ္စတိ- ဖောက်ဖောက်ပြန်ပြန်ဖြစ်၏၊ ဣတိ အာဟ စိတ္တဒုက္ခတ္ထံ ဝေါဟာရောတိ အာဒိ၊ ဝိမတိ၊ ဤအလို "ဝိပစ္စတီတိ ဝိပစ္စံ- ဖောက်ဖောက်ပြန်ပြန်ဖြစ်သော စိတ်ဆင်းရဲမှု၊ ဝိပစ္စံယေဝ ဝိပစ္စတာ၊ သဝိဘတ်ကို အာယပြု၍ ဝိပစ္စတာယ ပြီးစေ၊ ဝိပစ္စတာယ- ဖောက်ဖောက်ပြန်ပြန်ဖြစ်သော စိတ်ဆင်းရဲခြင်းအကျိုးငှါ၊ ယော ဝေါဟာရော- အကြင်ပြောဆိုကြောင်း ဖရုသဝါစာသည်၊ အတ္ထိ- ရှိ၏" ဟု ပါဠိတော်၌ ပေး၊ ဝိပုဗ္ဗ ဝိကာရဘာဝေန ပတတိ ပဝတ္တတီတိ ဝိပစ္စံ၊ စိတ္တဒုက္ခံ၊ တဒေဝ ဝိပစ္ဏတာ၊ တဒတ္ထာယာတိ ဒဿန္တော အာဟ စိတ္တဒုက္ခန္တိ" ဟု ကတ္တားအနက်ပင် ဖွင့်သည်။ ကိစ္စယထာ ကရဏီယတာတိ ဧတ္ထ၊ ဟူသော ဤပါဌ်၌။
ကိစ္စမေဝ၊ ပြုထိုက်သော ကိစ္စသည်ပင်။
ကိစ္စယံ၊ ကိစ္စယမည်၏။
ကိစ္စယဿ၊ ပြုထိုက်သော ကိစ္စ၏။
ဘာဝေါ၊ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ပြုခြင်းကြိယာသည်။
ကိစ္စယထာ၊ ကိစ္စယတာ မည်၏။
ကိစ္စယထာ။ ။ ကိစ္စနှင့် ကိစ္စယသည် ပရိယာယ်ပုဒ်တည်း၊ ယောဇနာ၌ကား - ကိစ္စနောင် (ယ)လာသည်ဟု ဆိုသည်၊ ထိုကိစ္စအရ ပြုဖွယ် (ပြုစရာ) ဟူသော ကိစ္စကို ရ၏၊ ကိစ္စဿ- ပြုဖွယ်ကိစ္စ၏၊ ဘာဝေါ- ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ပြုလုပ်ခြင်းကြိယာသည်။ ကိစ္စယထာ- တာ၊ ဤသို့ ကြံလျှင် ကိစ္စယထာအရ သံဃာ၏ ပြုလုပ်ဆဲကံကို ရ၏၊ ကရဏီယတာ၌လည်းနည်းတူ၊ ဆိုလိုရင်းကား- ကတ္တဗ္ဗံ ကိစ္စံ၊ ကတ္တဗ္ဗံ ကရဏီယံ" ဟု ဝစနတ္ထပြု၍ မပြုသေးခင် ပြုစရာအနေအားဖြင့် တည်ရှိသော အခိုက်အတန့်ကို "ကိစ္စ, ကရဏီယ" ဟု ဆိုလို၏၊ ပြုနေသော အခိုက်အတန့်ကို "ကိစ္စယထာ, ကရဏီယထာ" ဟု ဆိုလို၏၊ ထို့ကြောင့် "ဥဘယမ္မေတံ သံဃကမ္မဿေဝ အဓိဝစနံ" ဟု ဖွင့်သည်။
ယောဇနာ။ ။ ကိစ္စယတာတိ ဧတ္ထ မာ ပဏ္ဍိစ္စယန္တိ အာဒီသု ဝိယ ဗျဉ္ဇနဝဍ္ဎနဝသေန ယကာရာဂမောတိ အာဟ ကိစ္စမေဝ ကိစ္စယန္တိ၊ ဥဘယမ္ပေတံ သံဃကမ္မဿေဝါတိ ဣမိနာ ကိစ္စ ကရဏီယသဒ္ဒေါ ကတ္တုဝါစကောတိ ဒဿေတိ၊ သံဃော ဟိ ကရောတီတိ ဝစနတ္ထေန ကိစ္စောတိစ ကရဏီယောတိ စ ဝုစ္စတိ၊ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ဖွင့်လေသည်၊ ထို့အဖွင့်၌ အဋ္ဌကထာဝယ် "ကိစ္စမေဝ ကိစ္စယံ" ဟု န ပုံလိင်ထားပုံနှင့် မညီသောကြောင့် စဉ်းစားပါ။
ကရဏီယဿ၊ ပြုထိုက်သော ကိစ္စ၏။ ဘာဝေါ၊ ဖြစ်ကြောင်းဖြစ်ရာ ပြုခြင်းကြိယာ သည်။ ကရဏီယတာ၊ မည်၏။ဉတ္တိကမ္မံနာမ၊ မည်သည်။
ဝုတ္တနေနေဝ၊ ဆိုအပ်ပြီးသော နည်းဖြင့်ပင်။
("သီမဋ္ဌကသံဃံ သောဓေတွာ ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ" ဟု ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော နည်းဖြင့်ပင်)။
သမဂ္ဂဿ၊ ညီညွတ်သော။
သံဃဿ၊ ၏။
အနုမတိယာ၊ အလိုအားဖြင့်။
ဝါ၊ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်။
ဧကာယ၊ ၁ ကြိမ်သော။
ဉတ္တိယာ၊ ဖြင့်။
ကတ္တဗ္ဗကမ္မံ၊ ပြုထိုက်သော ကံတည်း။
[ဉာပေတိ ဧတာယာတိ ဉတ္တိ- ဂိုဏ်း, သံဃာ၊ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို သိစေကြောင်းဖြစ်သော စကား၊ "ဉတ္တိယေဝ+ ကမ္မံ ဉတ္တိကမ္မံ" ဟု ပြု။]
သောဓေတွာ။ ။ မဟာသိမ်တွင်း၌ တည်နေသော သံဃာကို ဟတ္ထပါသ်သို့ ဆောင်ခြင်း, ဆန္ဒထိုက်သူ၏ ဆန္ဒကို ဆောင်ခြင်း, မလာလိုလျှင် သိမ်အပြင်ဘက်သို့ ထွက်နေစေခြင်း ကို "သီမဋ္ဌကသံဃာသုတ်သင်ခြင်း" ဟု ဆိုသည်၊ ထိုသုသင်နည်းတို့တွင် "ဆန္ဒာရဟာနံ ဆန္ဒံ အာဟရိတွာ" ဖြင့် တစိတ်တစ်ဒေသ သုတ်သင်နည်းကို ပြသည်၊ တစ်သိမ်တည်း၌ ထိုကံပြုရာသို့ မလာနိင်အောင်လောက်အောင် မကျန်းမာသူ၊ အလုပ်ကိစ္စ များနေသူတို့ကို "ဆန္ဒထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်" ဟု ခေါ်သည်။
သာဝေတွာ။ ။ "သာဝေတွာ" အရ ကြားသိစေခြင်းဟူသော ဉတ်ကမ္မဝါစာ မရွတ်ဘဲ မြန်မာလိုဖြစ်စေ, ပါဠိလိုဖြစ်စေ နားလည်လောက်သော ဘာသာဖြင့် ကြားသိစေခြင်းတည်း၊ ဤကဲ့သို့ ကြားသိစေခြင်းကို "အပလောကေတိ အာပုစ္ဆတိ အနေနာတိ အပလောကနံ" ဟု ပြု၍ ပန်ပြောကြောင်းကံကို ရသည်။
**ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ**။ ။ ဉတ္တိ+ဒုတိယာ+ ယဿာတိ ဉတ္တိဒုတိယံ၊ ဉတ္တိဒုတိယံ စ+ တံ+ ကမ္မံစာတိ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ- ဉတ်ဟူသော ၂ ကြိမ်မြောက်ရှိသော ကံ၊ ယောဇနာ၌- "ဉတ္တိယေဝ+ဒုတိယံ ဉတ္တိဒုတိယံ၊ တမေဝ +ကမ္မံ ဉတ္တိဒုတိယကမ္မံ" ဟု ပြု၏၊ ဆက်ဦးအံ့- ကံပြုသောအခါ ဉတ်ကို ပဌမ, ကမ္မဝါစာကို ဒုတိယ ရွတ်ဆိုရ၏၊ နာမည်တပ်ရာ၌ကား ကမ္မဝါစာကို ပဌမ, ဉတ်ကို ဒုတိယအနေအားဖြင့် တပ်ရ၏၊ ထို့ကြောင့် ဉတ္တိဒုတိယ " ဟု ခေါ်သည်၊ ဥပမာ- ဖဿ, ဝေဒနာ, သညာ,စေတနာ, စိတ္တံ ဟူသော တရားငါးမျိုးကို နောက်ပြန်ရေတွက်သောအခါ ဖဿသည် ငါးခုမြောက်ဖြစ်၍ "ဖဿပဉ္စမက" ဟု ခေါ်ရသကဲ့သို့နည်း၊ "ဉတ္တိစတုတ္ထ" ဟု ခေါ်ရာ၌လည်း နည်းတူ။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍။
ဝါ၊ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်။)
အပလောကေတွာ၊ ပန်ပြော၍။
ကာတုံ၊ ပြုခြင်းငှါ။
န ဝဋန္တိ၊ မအပ်ကုန်။**သုဝိညေယျော ဘဝိဿတိ**။ ။ "ဝိနိစ္ဆယော" ကို ငဲ့၍ "သုဝိညေယျော" ဟု ထားသည်၊ ယောဇနာ၌မူ- ဝဏ္ဏနာ၌ ငဲ့၍ "သုခေန ဝိညာတဗ္ဗာ" ဟု ဖွင့်သည်။ [အာဒိတော ပဋ္ဌာယစ တဿ တဿ ကမ္မဿ ဝိညာတတ္တာတိ ဝိတ္ထာရတော အာဂတကမ္မဝဂ္ဂဿ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ဝဏ္ဏနာ သုခေန ဝိညာတတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော သုဝိညေယျော ဘဝိဿတီတိ ယောဇနာ၊ ဝီမတိ။] အာပတ္တာဓိကရဏံ ၊ပေ၊ ကုသလံတိ ဧတ္ထ၊ အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတံ, န တ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလံ ဟူသော ဤပါဌ်၌။
("အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော" ၌ စပ်)။
သန္ဓာယ ဘာသိတဝသေန၊ ရည်ရွယ်၍ဟောတော်မူအပ်သော စကားတော်၏ အဖြစ်ဖြင့်။
ဝိဝါဒါဓိကရဏ။ ။ ဝိဝဒန္တိ ဧတေနာတိ ဝိဝါဒေါ- ငြင်းခုံကြောင်း စိတ္တုပ္ပါဒ်၊ သမထေဟိ+ အဓိကရိယတီတိ အဓိကရဏံ၊ ဝိဝါဒေါဝ+ အဓိကရဏံ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ၊ ဆိုင်ရာ သမထဖြင့် (သံဃာက) ငြိမ်းစေသော အခါ, နောက်ထပ် မငြင်းရတော့ဘဲ, ငြင်းခုံမှုဖြစ်သော အသံသည် တိတ်သွားရ၏ , ငြိမ်းသွား၏၊ ထိုအကျိုးအသံ၏ တိတ်ဆိတ်ခြင်းအေးခြင်းကို အကြောင်းစိတ္တုပ္ပါဒ်အပေါ်၌ တင်စား၍ ဝိဝါဒစိတ္တုပ္ပါဒ်ကိုလည်း (ဖလူပစာရအားဖြင့်) ငြိမ်းသည်ဟုပင် ဆိုရသည်။ ["သမထေဟိ တို့ဖြင့်" ဟု ပေးလျှင် သံဃာကို ကတ္တားထည့်၊ "သမထ တို့သည်" ဟုပေးလျှင် သံဃာကတ္တားမလို၊ အဓိကရဏသဒ္ဒါ၏ အခြားဝိဂြိုလ်တစ်မျိုးကို ပါရာဇိကဏ် ဒုဋ္ဌဒေါသသိက္ခာပုဒ်၌ ပြခဲ့ပြီ။]
သာရတ္ထ။ ။ သာမထေဟိစ အဓိကရဏီယတာယ အဓိကရဏံတိ သမထေဟိ သမေတဗ္ဗဝါယ အဓိကရဏံတိ အတ္ထော၊ ဝိဝါဒါဟေတုဘူတဿ ဟိ စိတ္တုပ္ပါဒသ ဝူပသမေန, တပ္ပဘဝဿ သဒ္ဒဿပိ (ထိုစိတ္တုပ္ပါဒ်လျှင် အဓိကရဏီယတာ ပရိယာယော သမ္ဘဝတိ၊ (ဝိဝါဒ စိတ္တုပ္ပါဒ်၏ ကမထတို့ဖြင့် ငြိမ်းစေအပ်သည်၏ အဖြစ်ဟူသော ပရိယာယ်သည် ဖြစ်သင့်၏။) ဤဋီကာအလို စိတ္တုပ္ပါဒ်ကို အဓိကရဏ အမည်ပေးရာ၌ ပရိယာယ် (ဥပစာ) ဟု ဆို၍ ငြင်းခုံမှု အသံကို "အဓိကရဏ" အမည်ပေးရာ၌ မုချနာမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
သန္ဓာယဘာသိတဝသေန။ ။ "သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ အချို့ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည် အကုသိုလ်ဖြစ်၍, အချို့က အဗျာကတဖြစ်၏" ဟူသော စကားတော်ကို လောကဝဇ္ဇအတွက် ရည်ရွယ်၍ မိန့်တော်မူအပ်သည် မဟုတ်, ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇအာပတ်အတွက် ရည်ရွယ်၍ မိန့်တော်မူအပ်သည်ကို "သန္ဓာယ ဘာသိတ" ဟု ဆိုသည်၊ လောကဝဇ္ဇဤာပတ် အတွက်မှာ စင်စစ် အကုသိုလ်ချည်းသာ ဖြစ်သောကြောင့် "တချို့" ဟု ဝိကပ်ပြုဖွယ် မလိုဟူလို။
အတ္ထော၊ ကို။ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ သိထိုက်၏။ပန၊ အဟုတ်ကား။
ဣဒံ၊ ဤဆိုအပ်လတံ့သော အကြောင်းကို။
သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်တော်မူ၍။
ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။
ယသ္မိံ ဟိ ၊ပေ၊ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ။ ။ ကသ္မာ ပနေတ္ထ သန္ဓာယဘာသိက ဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ၊ ယသ္မိံဟီတိ အာဒီ၊ ဋီကာ၊ ဤဋီကာ၌ နောက်လာမည့် " တသ္မာ န ယိဒံ၊ ပေ၊ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ "ကို ကြည့်၍ ယသ္မာ စသည်ဖြင့် ကျမ်းတက်သည်၊ ဤအလို "ဟိ (ယသ္မာ) " ဟု စွဲရ၏၊ ဝတ္ထာရလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ထိုဝိတ္ထာရြား "သန္ဓာယ ဣဒံ ဝုတ္တံ၊ ပေ၊ ကုသလန္တိ" တိုင်အောင်တည်း၊ ပထဝီခဏနာဒိကေ၌ အာဒိဖြင့် ဘူတဂါမသိက္ခာပုဒ်စသော ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇသိက္ခာပုဒ်များကို ယူပါ။
ကုသလစိတ္တံ အင်္ဂံ။ ။ ရဟန်းတစ်ပါးသည် ဝိနည်း၌ နားမလည်းသောကြောင့် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုလုပ်သည့်အနေအားဖြင့် တံမြက်စည်းဖြင့် မြေကိုညှိလျက် မြေပျက်လောက်အောင် တံမြက်လှည်း၏၊ ဘုရားဝင်းထည်း၍ မြက်စသည်ကိုလည်း (တရွင်းစသည်ဖြင့်) ရှင်းလင်း၏ ၊ ထိုစိတ်များသည် ကုသိုလ်စိတ်ပင်တည်း၊ ထိုကုသိုလ်စိတ်ကြောင့် ပထဝီခဏနအာပတ်, ဘူတဂါမပါတဗျတာအာပတ်ကား သင့်သည်သာ၊ ထို့ကြောင့် ထိုကုသိုလ်စိတ်ကိုအာပတ်အကြောင်း (အင်္ဂါ) ဟု ဆိုသည်။
တသ္မိံ သတိ ၊ပေ၊ န ဝုတ္တံ။ ။ [တသ္မိံ သတီတိ တသ္မိံ ကုသလစိတ္တေ အာပတ္တိ ဘာဝေန ဂဟိတေ သတီတိ အဓိပ္ပာယော၊ သာရတ္ထ၊ ဤအဖွင့်သည် အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်သာ ဖြစ်၏၊ နိဿယအနက်ကိုကား ဤ၌ ပေးထားသည့်အတိုင်းသာ ပေးရသည်။] ထိုကုသိုလ်စိတ်ကို အာပတ္တာဓိကရုဏ်းအဖြစ်ဖြင့် ယူအပ်လျှင် (ကုသိုလ် အာပတ္တာဓိကရုဏ်းလည်း ရှိနိုင်ပြန်သောကြောင့်)"သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတံ, နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလံ" ဟူသော စကားကိုအာပတ်၏ အင်္ဂါဖြစ်လောက်သော စိတ်ကို ရည်ရွယ်၍ မိန့်တော်မူအပ်သည်မဟုတ်, ဤဆိုအပ်လတံ့သော အကြောင်းကို ရည်ရွယ်၍ မိန့်တော်မူအပ်သည်ဟု မှတ်ပါ။
ပန၊ ကား။ အယံ၊ အကြင်အာပတ္တာဓိကရုဏ်းသည်။ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇံ၊ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇတည်း။ တံ၊ ထိုပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇပတ္တာဓိကရုဏ်းသည်။ (အကုသလံ ဟောတိ၊ အဗျာကတံ ဟောတိတို့၌စပ်)။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ သဉ္စိစ္စ၊ သညာနှင့်တကွ စေတနာဖြင့် စေ့ဆော်၍။ ဣမံ အာပတ္တိံ၊ ဤအာပတ်ကို။ ဝီတိက္ကမာမိ၊ လွန်ကျူးအံ့။ ဣတိ၊ ဤသို့ကြံ၍။ ဝီတိက္ကမန္တဿေဝ၊ လွန်ကျူးသော ရဟန်း၏သာ။ အကုသလံ၊ အကုသိုလ်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။ ပန၊ ကား။ အသဉ္စိစ္စ၊ သညာနှင့်တကွ စေတနာဖြင့် မစေ့ဆော်ဘဲ။ ကိဉ္စိ၊ တစ်စုံတစ်ခုသော အမှုကို။ အဇာနန္တဿ၊ မသိသည်ဖြစ်၍။ သဟသေယျာဒိလဝသေန၊ ဟသသေယျ အစရှိသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်။ `ယံ တာဝ၊ ပေ၊ ဣဒံ ဝုတ္တံ။ ။ လောကဝဇ္ဇသိက္ခာပုဒ်များ၌ ဧကန် အကုသိုလ်စိတ်ကြောင့် သင့်ရကား "သိယာ" ဟု ဝိကပ်ပြုဖွယ် မလို၊ ပဏ္ဏတတိဝဇ္ဇသိက္ခာပုဒ်များ၌သာ သဉ္စိစ္စဖြင့် ကျူးလွန်လျှင် အကုသိုလ်ကြောင့် သင့်၏၊ မိမိအိပ်နေစဉ် မိမိမသိဘဲ မာတုဂါမ၏ ကျောင်း အတွင်းဝင်၍ အိပ်ခြင်းကြောင့် သင့်အပ်သော သဟသေယျအာပတ်သည် အသဉ္စိစ္စတည်း၊ ထိုအသဉစိစ္စကြောင့် သင့်ရာ၌ အိပ်ပျော်နေသော အရုပ်အဗျာကတသည် အာပတ်၏ အင်္ဂါဖြစ်၍ "သိယာ အဗျာကတံ" ဟု ဝိကပ်ပြုရသည်၊ ဤသို့ ပဏ္ဏတ္တိဝဇ္ဇသိက္ခာပုဒ်များ၌ သဉ္စိစ္စ အသဉ္စိစ္စအတွက် "သိယာ အကုသလံ သိယာ အဗျာကတံ" ဟူသော ဝိကပ်ပြုဖွယ်ရှိသည်ကို ရည်ရွယ်တော်မူ၍ "အာပတ္တာဓိကရဏံ ၊ပေ၊ ကုသလံ " ဟု မိန့်တော်မူသည်၊ သာရတ္ထကို မှီသော အဓိပ္ပါယ်တည်း။
ဝိမတိ ဝါဒ။ ။ ပြခဲံသော သာရတ္ထအလိုအားဖြင့် "အာပတ်ဟူသည် အကုသိုလ်, အဗျာကတဖြစ်သော ပရမတ္ထသဘောလည်း" ဟု အဓိပ္ပယ်ရ၏၊ ဝိမတိကား "အာပတ်ဟူသည် ဘုရာင်းရှင်ပညတ်တော်မူအပ်သောကြောင့် ပညတ်သာတည်း" ဟူသော စကားတော်ကား "အကြောင်း အကုသိုလ် အဗျာကတတို့၏ အမည်ကို အကျိုးအာပတ်၍ တင်စားအပ်သော ကာရဏူပစာရ စကားတည်း" ဟု ယူသည်။ ဝုတ္တံ၊ ဟောတော်မူအပ်ပြီ။ သန္ဓာယ ဘာသိတ။ ။ သို့ဖြစ်လျှင် ပထဝီခဏန စသည်၌ ကုသိုလ်ကြောင့်လည်း အာပတ်သင့်ရကား ကုသိုလ်၏အမည်ကို အာပတ်၌ တင်စား၍ ကာရဏူပစာရအားဖြင့် "သိယာ ကုသလံ" ဟုလည်း ဟောတော်မူထိုက်သည် မဟုတ်ပါလာ ဟု မေးဖွယ်ရှိသောကြောင့် ထိုသို့ မဟောရခြင်း၏ အကြောင်းိကု ပြခြင်းငှါ" ဧတ္ထ သန္ဓာယ ဘာသိတဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော" ဟုအဋ္ဌကထာ မိန့်သည်ဟု ဆိုသည်။ သမ္မုတိသဘာဝါယပိ (ပညတ်သဘောရှိပါသော်လည်း) အာပတ္တိယာ ကာရဏူပစာရေန အကုသလာ အဗျာကတဘာဝေ ဝုစ္စမာနေ ကုသလဿာပိ အာပတ္တိကာရဏတ္တာ တဒုပစာရေန (ထိုကာရဏူပစာရအားဖြင့်) "အာပတ္တိဓိကရဏံ သိယာ ကုသလ" န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ၊ တထာ အဝတွာ" နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလ"န္တိ ဧဝံ ဝစနဿ ကာရဏံ ဒဿေတုံ "ဧတ္ထ သန္ဓာယဘာသိတဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော" တိ ဝုတ္တံ။
သန္ဓာယ ဘာသိတ အဓိပ္ပါယ်။ ။ ဝိမတိအလိုအားဖြင့် သန္ဓာယဘာသိတ၏ အဓိပ္ပါယ်ကား- အကုသိုလ် အဗျာကတ၏ အမည်ကို အာပတ်၌ တင်စားထိုက်သောအကြောင်းရှိခြင်း, ကုသိုလ်၏ အမည်ကို အာပတ်၌တင်စားထိုက်သောအကြောင်း မရှိခြင်းသည်" သိယာ အကုသလံ, သိယာ အဗျာကတံ, နတ္ထိ အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလံ" ဟု ဟောတောမူရခြင်း၌ သန္ဓာယဘာသိတတည်း၊ ထိုသန္ဓာယဘာသိတ၏ အစွမ်းဖြင့် ဤပါဠိတော်၌ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိထိုက်သည်ဟူလို။ [ယတောစေတံ ဝစနံ အာပတ္တိယာ အကုသလာဗျကတူပစာရာ နာရဟတ္တဿ ကုသလူပစာရာနာရဟတ္တဿ ဝိသုံကာရဏသဗ္ဘာဝံ သန္ဓာယ ဘာသိတံ၊ တသ္မာ ယံ တံ ကာရဏဝိသေသံ သန္ဓာယ ဣဒံ ဘာသိတံ၊ တဿ ဝသေနေဝေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော။]
ကာရဏဝိသေသ။ ။ "အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ " စသည်ဖြင့် ဟောတော်မူရာ၌အကုသိုလ်အဗျာကတတို့၏ အာပတ်အားလုံးအတွက် အကြောင်းဖြစ်ခြင်း သည် ဝိသေသကာရဏတည်း၊ ချဲ့ဦးအံ့- အကုသိုလ်သည် ပညတ်တော်ကို သိလျက် ကျူးလွန်လျှင် အာပတ်အားလုံးအတွက် အကြောင်းဖြစ်၏၊လောကဝဇ္ဇအာပတ်၌ကား ပညတ်တော်ကို သိသည်ဖြစ်စေ, မသိသည်ဖြစ်စေ ကျူးလွန်လျှင် အကုသိုလ်စိတ်ကြောင့်ချည်းသာဖြစ်၏။ အဗျာကတဟူသည်ကားကာယဝစီဒွါရဟူသော ရုပ်တရားတည်၊ မည်သည့် အာပတ်မဆို ထိုကာယဝစီ တစ်ပါးပါးနှင့် ကင်း၍ မဖြစ်။
မှန်၏။ ။ ကျောင်းခန်းဝယ် ညည့်အခါ၌ နိရောဓသမာပတ်ဝင်စား၍ လဲလျောင်းနေသော အနာဂါမ်ရဟန္တာသော်မှလည်း မာတုဂါမကဝင်၍ အိပ်လျှင် ကာယဒွါရ အဗျာကတကြောင့်သဟသေယျ အာပတ်သင့်နိုင်သေး၏၊ ဤသို့လျှင် အကုသိုလ် အဗျာကတ၏ အာပတ်အားလုံးအတွက် အကြောင်းဖြစ်နိုင်ခြင်းသည် ဝိသေသကာရဏတည်း၊ ထိုသို့ ဝိသေသကာရဏဖြစ်သောကြောင့် အကြောင်း အကုသိုလ် အဗျာကတ၏ အမည်ကို အကျိုးအားပတ်၌ တင်စားနိုင်၏၊ ကိုသိုလ်ကား အချို့အာပတ်အတွက် အနည်းငယ်သာ အကြောင်းဖြစ်နိုင်၏၊ ထို့ကြောင့် ကုသိုလ်၏ အမည်ကို အာပတ်၌ မတင်စားနိုင်။
(ဣတိ၊ ဤသို့)။ သစေ ဝဒေယျ၊ အကယ်၍ ဟောတော်မူအံ့။ (ဧဝံသတိ)၊ ဤသို့ ဟောတော်မူလတ်သော်။ (ပန အနက် မရှိ)။ အစိတ္တကာနံ၊ အစိတ္တကဖြစ်ကုန်သော။ ဧဠကလောမ ပဒသောဓမ္မာဒိသမုဋ္ဌာနာနမ္ပိ၊ ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာန်, ပဒသောဓမ္မ သမုဋ္ဌာန်အစရှိသော သမုဋ္ဌာန်ရှိသော အာပတ္တာဓိကရုဏ်းတို့၏လည်း။ ကုသလတ္တံ၊ ကုသိုလ်၏အဖြစ်သည်။ အာပဇ္ဇေယျ၊ ဖြစ်ရာ၏။ စ၊ စင်စစ်ကား။ တတ္ထ၊ ထိုအစိတ္တက အာပတ်တို့၌ ။ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ၊ ထင်ရှားရှိသည်လည်းဖြစ်သော။ ကုသလစိတ္တံ၊ ကုသိုလ် စိတ်သည်။ `ဝိမတိ။ ။အာပတ္တာဓိကရဏံ သိယာ အကုသလံ,သိယာ အဗျာကတန္တိ ဣဒံ ဟိ ယံ ကိဉ္စိ ကဒါစိ ကတ္ထစိ ကာရဏံ ဘဝန္တံ အနိယတကာရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ နဟောတိ၊ (ဤစကားသည် တစ်ရံတစ်ခါ တချို့အာပတ်၌ အကြောင်းဖြစ်သော အနိယတကာရဏဖြစ်သော တစ်ခုတစ်လေကို ရည်ရွယ်၍ မိန့်တော်မူအပ်သော စကားမဟုတ်။) ယံ ပန သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသု အာပတ္တိယာ ကာရဏံ ဘဝိတုံ အရဟတိ၊ ဣဒမေဝ ကာရဏံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ၊ပေ၊ ယတ္ထ ပန ပထဝီခဏနာဒီသု ကုသလမ္ပိ အာပတ္တိယာ ကာရဏံ ဟောတိ၊ တတ္ထာပိ အာပတ္တိယာ တဒုပစာရေန ကုသလတ္တဝေါဟာရော အယုတ္တော၊ သာဝဇ္ဇာနဝဇ္ဇာနံ ဧကတ္ထ ဝေါဟာရဿ ဝိရုဒ္ဓတ္တာ။ (သာဝဇ္ဇအကုသိုလ်နှင့် အနဝဇ္ဇကုသိုလ်တို့၏ ၁ ခုတည်းသော အာပတ်ဝယ် ၂ မျိုး နာမည်တပ်ခြင်း၏ ဆန့်ကျင်သောကြောင့်တည်း)။
သစေ ပန ၊ပေ၊ အဗျာကတံ။ ။ ကုသိုလ်စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သင့်ရောက်အပ်သော အာပတ်ကို "အာပတ္တာဓိကရဏံ ကုသလံ" ဟု ဟောတော်မူလျှင် အဘယ်အပြစ်ရောက်ရာ သနည်းဟု မေးဖွယ်ရှီသောကြောင့် "သစေ ပန" စသည်ကို မိန့်သည်၊ ဤသို့ ဟောတော်မူလျှင် အစိတ္တကဖြစ်ကြသော ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာန်, ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာန်ရှိသော အာပတ်တို့၏ အတွက်လည်း (ကမ္မဋ္ဌာန်းနှလုံးသွင်းလျက် သိုးမွေးတို့ကို ယူဆောင်သွားစဉ် ၃ ယူဇနာလွန်လျှင် အာပတ်သင့်ခြ်ငးစသည်ဖြစ်သောကြောင့်) ကုသိုလ်စိတ်ဖြစ်သော အာပတ္တာဓိကရုဏ်းဖြစ်စရာ ရှိခြင်းဟူသော အပြစ်ောက်စရာ ရှိသည် ဟူလို။ ထိုသို့ ခရီးသွားခြင်း, တရားဟောခြင်း စသည်၌ ကုသိုလ်စိတ်ထင်ရှားရှိသော်လည်း အာပတ်၏ အင်္ဂါမဟုတ်၊ စလိတပ္ပဝတ္တဖြစ်သော ကိုယ်နှုတ်တို့တွင် တစ်ပါးပါးသော အာပတ်၏ အင်္ဂါဖြစ်သည်၊ ထိုကိုယ်နှုတ် ၂ ပါးလုံးပင် ရုပ်အဗျာကတတရားတည်း။ [စလိတပ္ပဝတ္တာနံတိ စလိတာနံ ပဝတ္တာနဉ္စ၊ စလိတော ဟိ ကာယော၊ ပဝတ္တာ ဝါစာ၊ ဋီကာ။] န၊ မဟုတ်။
ပန၊ အဟုတ်ကား။
ကာယဝစီဝိညတ္တိဝသေန၊ ကာယဝိညာတ် ဝစီဝိညတ်၏ အစွမ်းဖြင့်။
စလိတပ္ပဝတ္တာနံ၊ လှုပ်ရှားသော ကိုယ်, အဆက်မပြတ်ဖြစ်သောနှုတ်ဟူကုန်သော။
ကာယဝါစာနံ၊ ကိုယ်နှုတ်တို့တွင်။
အညတရမေဝ၊ အမှတ်မထား တစ်ပါးပါးသည်သာ။
အင်္ဂံ၊ အကြောင်းအင်္ဂါတည်း။
တဉ္စ၊ ထိုတစ်ပါးပါးသော အင်္ဂါသည်လည်း?
ရူပက္ခန္ဓပရိယာပန္နတ္တာ၊ ရူပက္ခန္ဓာ၌ အကျုံဝင်သည်လည်းအဖြစ်ကြောင့်။
အဗျာကတံ၊ အဗျာကတတည်း။
ဣတိ၊ ဤသို့ မှတ်အပ်၏။
[စလိတပ္ပဝတ္တာနံ ဝယ် စလိတဖြင့် ဧဠကလောမသမုဋ္ဌာန် အာပတ်, ပဝတ္တဖြင့် ပဒသောဓမ္မသမုဋ္ဌာန် အာပတ်တို့ကို ပြသည်။]
အဗျာကတအာပတ် အပါယ်မချ။ ။ အဗျာကတအာပတ်ရှိလျှင် "သာပတ္တိကဿ ဘိက္ခဝေ နိရယံဝါ ဝဒါမိ, တိရစ္ဆာနယောနိဝါ" ဟု ဟောတော်မူသောကြောင့် ၊အဗျာကတ အာပတ်အတွက် အပါယ်သို့ ကျရမည်လော ဟု မေးဖွယ်ရှိ၏။ အဖြေကား အသဉ္စိစ္စအာပတ် များတွက် အပါယ်မကျနိုင်ပါ၊ သို့သော် အာပတ်သင့်မှန်းသိလျက် ဖုံးထားလျှင်ကား ထိုဖုံးထားမှုကြောင့် ဒုက္ကဋ်အာပတ်သင့်၏၊ ထိုဖုံးထားကြောင်းစိတ်သည် အကုသိုလ်စိတ်တည်း၊ ထိုအကုသိုလ်ကြောင့်ကား အပါယ်ကျနိုင်၏၊ ထိုသဉ္စိစ္စအာပတ်များကို ရည်ရွယ်တော်မူ၍ "သာပတ္တိကဿ ၊ပေ၊ ယောနိံဝါ" ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ အသဉ္စိစ္စဖြစ်သော အဗျာကတ အတွက်ကား အပါယ်မကျနိုင်ပါ ဟူလို၊ သာရတ္ထဋီကာ။
စဉ်းစားဖွယ်။ ။ သာရတ္ထဋီကာ၌ "အရိယူပဝါဒ အကုသိုလ်ကံ၏ ကန့်တော့တောင်းပန်ပြီးသောအခါ အဟောိကံဖြစ်ရသကဲ့သိုာ့ အကုသိုလ်အာပတ်လည်း ဒေသနာပြောပြီး, ဝုဋ္ဌာနကံပြုသောအခါ အဟောသိကံ ဖြစ်" ဟု ဆိုထား၏၊ ထိုစကား၌ စဉ်းစားဖွယ်ရှိသည်ကား- ရဟန်းတစ်ပါးသည် နွားကို သတ်ခြင်းကြောင့် ပါစိတ်အာပတ်သင်၏၊ ရဟန်းတစ်ပါးကား သူတစ်ပါး မှားယွင်းလောက်အောင် လိမ်လည်မှုကြောင့် မုသာဝါဒပါစိတ်အာပတ်သင့်၏၊ ရဟန်းတစ်ပါးကား။ တစ်မတ်လောက် လျော့သော ဥစ္စာကို ခိုးခြင်းကြောင့် ထုလ္လစဉ်းအာပတ် သင့်၏၊ ရဟန်းတစ်ပါးကား သူတစ်ပါးမယာ၌ ကာယသံသဂ္ဂပြုမှုကြောင့် သံဃာဒိသေသ်အာပတ် သင့်၏၊ ထိုအကုသိုလ်တို့သည် ဒေသနာပြောရုံ, ဝုဋ္ဌာနကံ ပြုရုံမျှဖြင့် အဟောသိကံ ဖြစ်မည်တဲ့လော။
ဆိုဖွယ်ရှိသေး၏။ ။ လူထွက်ခြင်းသည် ပါရာဇိကအာပတ်ကို ဒေသနာကြားခြင်းပင်တည်း၊ သူ့မယားကို ကျူးလွန်ခြင်း , အမိသတ်ခြင်းစသော ပါရာဇိကအမှုကို ပြုပြီးမှ လူထွက်လျှင် ထိုအကုသိုလ်ကံတို့သည် အဟောသိကံဖြစ်မည်တဲ့လော၊ ထို့ကြောင့် သာရတ္ထ၏ "အာပတ်ဟူသည် ပရမတ္တတရားတည်း" ဟူသော ဝါဒကို စဉ်းစားသင့်သည် " ဝိမတိ၏ "အာပတ်ဟူသည် ပညတ်တည်း" ဟူသော ဝါဒ၌ကား ဒေသနာကြားခြင်း, ဝုဋ္ဌာနကံပြုခြင်းတို့ကြောင့် အာပတ်တို့သည် ပြေပျောက်သွားကုန်၏၊ အာပတ်သင့်စဉ်က အကုသိုလ်တို့မှာကား ထုံးစံ အတိုင်းဆိုင်ရာအကျိုးကို ပေးကြဦးမည်သာ၊ ထို့ကြောင့် ဤနေရာဝယ် "ဝိမတိ ဝါဒက သဘာဝကျသည်" ဟု ယူဖွယ်ရှိသည်။
အဗျာကတဝါရေပိ၊ အဗျာကတဝါရ၌လည်း။
ယံ စိတ္တံ၊ သည်။
အာပတ္တိယာ၊ ၏။
အင်္ဂံ၊ သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
တဿ၊ ထိုစိတ်၏။
အဘာဝေန၊ မရှိခြင်းကြောင့်။
အဇာနန္တော၊ မသိသည်။
(ဟုတွာ၊ ဖြစ်၍လည်းကောင်း)။
ဝီတိက္ကမာကာရေန၊ ကျူးလွန်ခြင်းဟူသော အခြင်းအရာနှင့်။
သဒ္ဓိံ၊ တကွ။
အဇာနန္တော၊ မသိသည်။
ယံ စိတ္တံ ၊ပေ၊ အာပဇ္ဇတီ။ ။ "ယံ စိတ္တံ ၊ပေ၊ တေန" ဖြင့် ဇာနန္တော၏ ကရိုဏ်းနှင့် ကံကို ထည့်၍ ဖွင့်သည် ၊ ဣဒံ ၊ပေ၊ ဇာနန္တောကား သဉ္ဇာနန္တော၏ အနက်အဖွင့်တည်း၊ ထိုသို့ ဖွင့်သဖြင့် "သဉ္ဇာနန္တော၌ "သံ"သည် သဟ (သဒ္ဓိံ) အနက်ဟောတည်း" ဟု သိစေ၏၊ စေစ္စ၌ စိတ်ဓာတ် တွာပစ္စည်းတည်း၊ ကပပ္ပေတွာကား စေတေတွာ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်တည်း၊ ဥပက္ကမဝသေန မဒ္ဒန္တောသည် အဘိဝိတရိတွာ၏ ကျူးလွန်ပုံ အခြင်းအရာကို ပြသော စကားတည်း၊ နိရာသင်္ဥစိတ္တံ ပေသေတွာကား အဘိဝိတရိတွာ၏ ကျူးလွန်ပုံ အခြင်းအရာကို ပြသော စကားတည်း၊ နိရာသင်္ကစိတ်တံ ပေသေတွာကား အဘိဝိတရိတွာ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်တည်း၊ "ဘံ အာပတ္တာဓိကရဏံ ဝီတိက္ကမံ" သည် ယံ အနက်ကို ဖွင့်ပြသော စကားတည်း၊ "အာပဇ္ဇတိ" ဟု ကြိယာထည့်စပ်ပါဟူလို။
ထို့နောက် ပါဠိတော်၌ "ဝီတိက္ကမော" ကို "ယော ဝီတိက္ကမော" ဟု ဖွင့်သည်၊ ဤ "ယော " သဒ္ဒါသည် အပိုထည့်ပါဌ်ညလ်း ဟုတ်နိုင်၏၊ "ယံ" ကို ဝိဘတ်ပြောင်းလွှဲ၍ လိုက်စေသည်ဟု လည်း ကြံသင့်၏၊ ဝီတိက္ကမဟူသည် ကိုယ် နှုတ်တို့ကြောင့်ဖြစ်သော ကျူးလွန်မှုတည်း။ [ဧဝံ ဝီတိက္ကမတော ယောဝီတိက္ကမောတိဧတ္ထ အကုသလစိတ္တေန ဉတွာ ဝီတိက္ကမန္တဿ ကာယဝစီ ဝီတိက္ကမသနုဋ္ဌိတာ အာပတ္တိ ဝီတိက္ကမောတိ ဝုတ္တေ၊ ဝိမတိ။]
အသဉ္ဇာနန္တော၊ ကျူးလွန်ခြင်းဟူသော အခြင်းအရာနှင့်တကွ မသိသည်။ (ဟုတွာ) စ၊ ၍လည်းကောင်း။ အာပတ္တိအင်္ဂဘူတာယ၊ အာပတ်၏ အကြောင်းအင်္ဂါဖြစ်၍ ဖြစ်သော။ ဝီတိက္ကမစေတနာယ၊ ကျူးလွန်ကြောင်း စေတနာ၏။ အဘာဝေန၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ အစေတေတွာ၊ မစေ့ဆော်မူ၍။ သဉ္စိစ္စ၊ သညာနှင့်တွ စေတနာဖြင့် စေ့ဆော်၍။ မဒ္ဒနဿ၊ နှိပ်နှင်းခြင်း၏။ အဘာဝေန၊ မရှိခြင်းကြောင့်။ အနဘိဝိတရိတွာ၊ မလွှမ်းမိုးမူ၍။ နိရာသင်္ကစိတ္တံ၊ ကင်းသေ ရွံရှားခြင်းရှိသူ၏ စိတ်ကို။ အပေသေတွာ၊ မစေလွှတ်မူ၍။ အာပတ္တာဓိကရဏံ၊ အာပတ္တာဓိကရုဏ်းဟူသော။ ယံ ဝီတိက္ကမံ၊ ကို။ အာပဇ္ဇတိ၊ ၏။ ဧဝံ ဝီတိက္ကမတော, တဿ၊ ထို ရဟန်း၏။ ယော ဝီတိက္ကမော (အတ္ထိ)၊ ဤဒံ၊ ဤကျူးလွန်ခြ်းကို။ အာပတ္တာဓိကရဏံ အဗျာကတန္တိ၊ အာပတ္တာဓိကရဏံ အဗျာကတံ ဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။ (ဣတိ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။ အတ္ထော၊ အနက်တည်း။ အယမတ္ထော၊ ကို။ ပြန်၍လှည့်သည်။)