ဇန္တာဃရဝတ္တေ၊ ၌။
(အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)၊
ပရိဘဏ္ဍန္တိ၊ ကား။
ဗဟိ၊ ဇန္တာဃရ၏ ပြင်ဘက်၌။
ဝါ၊ ဘေး၌။
ဇဂတိ၊ ခြေခအကျည်သည်။
("ဥတ္လပါဟောတိ" ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်ပါ)။
[ယောဇနာ၌ "ဗဟိဇဂတီတိ ဗဟိအာလိန္ဒေါ" ဟု ဖွင့်၏။]
အာစမန ဝတ္ထုသ္မိံ၊ ၌။
(အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)၊
သတိ ဥဒကေတိဧတ္ထ၊ ၌။
ဥဒကံ၊ ရေသည်။
သစေ အတ္ထိ၊ အံ့။
ပန၊ ထိုသို့ပင် ရေရှိပါသော်လည်း။
ပရိစ္ဆန္နဋ္ဌာနံ၊ ဖုံးကွယ်အပ်သော အရပ်သည်။
သစေ နတ္ထိ၊ အံ့။
(ဧဝံ သတိ) ဘာဇနေန၊ ခွက်ဖြင့်။
နီဟရိတွာ၊ ဆောင်ယူ၍။
(ရေကို ဆောင်ယူ၍)။
အာစမိတဗ္ဗံ၊ သန့်သက်ရေဆေးရာ၏။
(လုံခြုံတဲ့နေရာ သွား၍ ဆေးရမည်)။
ဘာဇနေ၊ ခွက်သည်။
အသတိ၊ မရှိလသော်။
ပတ္တေန၊ သပိတ်ဖြင့်။
နီဟရိတဗ္ဗံ၊ ဆောင်ယူရာ၏။
ပတ္တေပိ၊ သည်လည်း။
အသတိ၊ သော်။
အသန္တံနာမ၊ မရှိသည်မည်သည်။
ဟောတိ၊ ၏။
ဣဒံ၊ ဤအရပ်သည်။
အတိဝိဝဋံ၊ အလွန်ပွင့်လင်း၏။
(ချုံး စသည်အကွယ်အကာ မရှိသောကြောင့် ဟင်းလင်းဖြစ်နေ၏)။
(ဣဒံ အတိဝိဝဋ္ဋန္တိ -
ဣဒံ ဌာနံ ဂုမ္ဗာဒီဟိ အပဋိစ္ဆန္နတ္တာ အတိဝိယ ပကာသန့၊ သာရတ္ထ။)
ပုရတော၊ ရှေ့၌။
အညံ၊ အခြားသော။
ဥဒကံ၊ သည်။
ဘဝိဿတိ၊ ရှိလတံ့။
ဣတိ၊ ဤသို နှလုံးသွင်း၍။
ဂတဿ၊ သွားသော ရဟန်း၏။
ဥဒကံ၊ ကို။
အလဘန္တဿေဝ၊ မရသေးမီပင်။
ဘိက္ခာစာရဝေလာ၊ ဆွမ်းခံလှည့်လည်ရာ အချိန်အခါသည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်အံ့။
(ဧဝသတိ) ကဋ္ဌေနဝါ၊ ဒုတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ကေနစိဝါ၊ တစ်စုံတစ်ခုဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
(စက္ကူစသည်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း)။
ပုဉ္စိတွာ၊ သုတ်၍။
ဂန္တဗ္ဗံ၊ ရာ၏။
ဘုဉ္ဇိတုမ္ပိ၊ စားခြင်းငှာလည်းကောင်း။
အနုမောဒနံ၊ ကို။
ကာတုမ္ပိ၊ ပြုခြင်းငှာလည်းကောင်း။
ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။
**ဘုဉ္ဇိတုံပိ ၊ပေ၊ ဝဋ္ဋတိ**။ ။ ရေမရှိသည့်အတွက် သန့်သက်ရေ မဆေးဘဲ ဖြစ်နိုင်သောနည်းကို ပြသည်။ ရေရှိလျှင်ကား ထိုကဲ့သို့ မပြုရ၊ ဆေးရမည်သာ၊ ဒုတ်စသည်ဖြင့် မသုတ်ဘဲ နေခြင်းကြောင့် အပြစ်မရှိ။ ရေမဆေးခြင်းကြောင့်သာ အပြစ်ရှိသည်။
အာဂတပဋိပါဋိယာတိ၊ ကား။
ဝစ္စကုဋိယံ၊ ဝစ္စကုဋိလည်းကောင်း။
ပဿာဝဋ္ဌာနေ၊ ကျင့်ငယ်စွန့်ရာအရပ်လည်းကောင်း။
နှာနတိတ္ထေ၊ ရေချိုးဆိပ်လည်းကောင်း။
ဣတိ၊ သို့။
တီသုပိ၊ ၃ မျိုလည်းဖြစ်သော အရပ်တို့၌။
အာဂတပဋိပါဋိယေဝ၊ ရောက်လာသော ရဟန်းတို့၏ အစဉ်သည်သာ။
ပမာဏံ၊ ပမာဏတည်း။
[ဤတွင် အာစမနဝတ္ထုဆိုင်ရာ အပြီးတည်း။]
ဝစ္စကုဋိဝတ္တေ၊ ၌။
(အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)၊
န ဒန္တကဋ္ဌံ ခါဒန္တေနာတိ၊ ဟူသော။
အယံ၊ ဤပယ်မြစ်ခြင်းသည်။
ဝစ္စကုဋိယာပိ၊ ၌လည်းကောင်း။
အဝစ္စကုဋိယာပိ၊ ဝစ္စကုဋိမဟုတ်သော အရပ်၌လည်းကောင်း။
သဗ္ဗတ္ထေဝ၊ အလုံးစုံသော ကျင်ကြီးစွန့်ရာ အရပ်၌ပင်။
ပဋိက္ခေပေါ၊ ပယ်မြစ်ခြင်းသည်။
(ဟောတိ)၊
[ဝစ္စကုဋိ ၌သာ ဒန်ပူကို ကိုက်၍ မစွန့်ရသည် မဟုတ်၊ ဝစ္စကုဋိမဟုတ်သော ချုံကွယ် စသည်၌ ကျင်ကြီးစွန့်လျှင်လည်း ဒန်ပူကိုကိုက်လျှင် မစွန့်ရ ဟူလို။]
န ဖရုသေန ကဋ္ဌေနာနတိ၊ ကား။
ဖာလိတကဋ္ဌေန ဝါ၊ ကွဲအပ်သော ဝါခြမ်း ကနုတံဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ခရေနဝါ၊ ကြမ်းတမ်းသော ကနုတံဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ဂဏ္ဌိကေနဝါ၊ အဖုအထစ်ရှိသော ကနုတံဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ကဏ္ဋကေန ဝါ၊ ဆူးရှိသော ကနုတံဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
သုသိရေနဝါ၊ အခေါင်းရှိသော ကနုတံဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
ပူတိနာဝါ၊ ပုတ်ဆွေးသော ကနုတံဖြင့်သော်လည်းကောင်း။
န အဝလေခိတဗ္ဗံ၊ မခြစ်ရာ။
ဝါ၊ မသုတ်ရာ။
ပန၊ ဆက်။
အဝလေခနကဋ္ဌံ၊ ခြစ်ကြောင်းဒုတ်ကို။
ဝါ၊ သုတ်ကြောင်း ဒုတ်ကို။
အဂ္ဂဟေတွာ၊ မယူမူ၍။
ပဝိဋ္ဌဿ၊ ဝင်သော ရဟန်း၏။
အာပတ္တိ၊ သည်။
နတ္ထ၊ မရှိ။
န အာစမနသရာဝကေတိ ဧတံ၊ ဟူသော ဤစကားကို။
သဗ္ဗသာဓာရဏဋ္ဌာနံ၊ အလုံးစုံသော ရဟန်းတို့နှင့် ဆက်ဆံသော ဝစ္စကုဋိအရပ်သို့။
သန္ဓာယ၊ ၍။
(ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
ဟိ၊ မှန်။
တတြ၊ ထိုအများဆုံ ဝစ္စကုဋိ၌။
အညေအညေ၊ အခြားအခြားကုန်သော ရဟန်းတို့သည်။
အာဂစ္ဆန္တိ၊ လာကုန်၏။
တသ္မာ၊ ကြောင့်။
ဥဒကံ၊ သန့်သက်ရေကို။
န သေသေတဗ္ဗံ၊ မကြွင်းကျန်စေထိုက်။
(ချန်မထားရ)။
ပန၊ ဆက်။
ယံ၊ အကြင်အရပ်သည်။
သံဃိကေ၊ သံဃဥစ္စာဖြစ်သော။
ဝိဟာရေပိ၊ ကျောင်းတိုက်၌လည်း။
ဧကဒေသေ၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အရပ်၌။
နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယ၊ မိမိတစ်ပါး တည်း အမြဲသွားခြင်းအကျိုးငှာ။
ကတံ၊ ပြုအပ်သော။
ဌာနံ၊ အရပ်သည်။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနံ ဝါ၊ ပုဂ္ဂလိကကျောင်းအရပ်သည်သော်လည်း။
ဟောတိ၊ ဖြစ်၏။
တသ္မိံ၊ ထိုဝစ္စကုဋိအရပ်၌။
(ဥဒကံ၊ ကို။
သေသေတုံ၊ ကြွင်းကျန်စေခြင်းငှာ)။
ဝဋ္ဋတိ၊ အပ်၏။
[နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယာတိ အတ္တနော နိဗဒ္ဓဂမနတ္ထာယ၊ ပုဂ္ဂလိကဋ္ဌာနံ ဝါတိ အတ္တနော ဝိဟာရံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ သာရတ္ထ။]
ဝိရေစနံ၊ ဝမ်းလျှောဆေးကို။
ပိဝိတွာ၊ သောက်၍။
ပုနပ္ပုနံ၊ အဖန်အဖန် အထပ်အထပ်။
ပဝိသန္တဿာပိ၊ ဝင်သော ရဟန်းအားလည်း။
ဝဋ္ဋတိယေဝ၊ သည်သာ။
[သံဃိကဝစ္စကုဋိပင်ဖြစ်သော်လည်း မကြာမကြာ မိမိသွားရမည် ဖြစ်သောကြောင့် သန့်သက်ရေ ချန်ထားခြင်းငှာ အပ်ပါ၏ ဟူလို။]
ဥဟတာတိ၊ ကား။
ဥဟဒိတာ၊ လွန်စွာဖြစ်သော ကျင်ကြီးရှိသည်။
ဗဟိ၊ ကျင်ကြီးခွက်၏ ပြင်ဘက်၌။
ဝစ္စပက္ခိတာ၊ ကျင်ကြီးတို့ဖြင့် လိမ်းကျံအပ်သည်။
("သစေ ဟောတိ၊ အံ့" ပါဠိတော်၌ စပ်)။
ဣတိ အတ္ထော၊
ဓောဝိတဗ္ဗာတိ၊ ကား။
ဥဒကံ၊ ကို။
အာဟရိတွာ၊ ၍။
ဓောဝိတဗ္ဗာ၊ ဆေးထိုက်၏။
ဥဒကံ၊ သည်။
အတ္ထိ၊ ရှိအံ့။
ဘာဇနံ၊ ခွက်သည်ကား။
နတ္ထိ၊ မရှိအံ့။
(ဧဝံ သတိ) အသန္တံ နာမ၊ မရှိသည်မည်သည်။
ဟောတိ၊
ဘာဇနံ၊ သည်။
အတ္ထိ၊ အံ့။
ဥဒကံ၊ သည်ကား။
နတ္ထိ၊ အံ့။
(ဧဝံ သတိ) ဧတမ္ပိ၊ ဤရေမရှိခြင်းသည်လည်း။
အသန္တံ၊ အသန္တတည်း။
ပန၊ ဆက်။
ဥဘယေ၊ နှစ်ပါးစုံသည်။
အသတိ၊ မရှိလတ်သော်။
အသန္တမေဝ၊ ဧကန်အသန္တပင်တည်း။
ကဋ္ဌေနဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
ကေနစိဝါ၊ သော်လည်းကောင်း။
ပုဉ္ဆိတွာ၊ သုတ်၍။
ဂန္တဗ္ဗံ၊ သွားရာ၏။
[ဝစ္စကုဋိ၌ ပေနေသော ကျင်ကြီးကို ရေမရှိ၍ မဆေးနိုင်လျှင် ဒုတ် စက္ခူစသည်ဖြင့် သုတ်၍ သွားရမည်။]
သဗ္ဗတ္ထ၊ အလုံးစုံသော ကျင့်ဝတ်တို့၌။
(ယောဇနာ ၌ "သဗ္ဗသ္မိံ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ" ဟု စွဲ၏။)
သေသံ၊ ကြွင်းသော အစီအရင်သည်။
ဥတ္တာနမေဝ၊ ပေါ်လွင်သည်သာ။
ဣတိ၊ တည်း။
ဥဟတာ။ ။ ဥပုဗ္ဗ ဟဒဓာတ်, တ ပစ္စည်း, ဓာတွန် ဒကို ချေ၊ ဟဒဓာတ်သည် ကျင်ကြီးစွန့်ခြင်းအနက်၌ ဖြစ်၏၊ (ဟဒေါ ဝစ္စောဿေဂ္ဂေ ပဝတ္တတိ၊ ဓာတွတ္ထသင်္ဂဟ (၄၂၁) ထို့ကြောင့် "ဥဟဒိတာ" ဟု ဖွင့်သည်၊ ဗဟိဝဂ္ဂမက္ခိတာကား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်တည်း၊ ဥဟဒိတာဝယ် သဉ္ဇာတအဿအနက်၌ ဣတပစ္စည်းသက်၊ "ဥဟဒနံ ဥဟဒေါ၊ သဉ္ဇာတော ဥဟဒေါ ယဿံတိဥဟဒိတာ" ဟု ပြု၊ [ဥဟဒိတာတိ ဧတ္ထ ဟဒဓာတုဿ ဝဇ္ဇဝိသဇ္ဇနတ္ထတာယာဟ ဗဟိ ဝစ္စ မက္ခိတာတိ၊ ဝိမတိ။]
သေသံ ဥတ္တာနမေဝ။ ။ "ဥတ္တာနမေဝ" ဟု ရှိရာ၌ "သေသံ" အရ ပုဒ်သာမက, ထိုပုဒ်နှင့်ဆိုင်သော အနက်ဓိပ္ပာယ် အားလုံးကို ယူရ၏။ ထို့ကြောင့် "သေသံ (ဝိဓာနံ)- ကြွင်းသော အစီအရင်" ဟု ဆရာများ အနက်ပေးကြ၏။ "ဥတ္တာနတ္ထမေဝ" ဟုရှိရာ၌ကား အတ္ထကို ငဲ့၍ "သေသံ- ကြွင်းသော ပုဒ်အပေါင်းသည်" ဟု အနက်ပေးတော်မူကြသည်။
စုဒ္ဒသခန္ဓကဝတ်။ ။ ဣမသ္မိံ ဝတ္တက္ခန္ဓကေ အာဂတနာနိ အာဂန္တုကာဝါသိက ဂမိယာနုမောဒန ဘတ္တဂ္ဂပိဏ္ဍစာရညိက သေနာသနဇန္တာဃရ ဝစ္စကုဋိ ဥပဇ္ဈာစရိယသဒ္ဓိဝိဟာ၇ိကအန္တေဝါသိကဝတ္တာနိ စုဒ္ဒသ မဟာဝတ္တာနိနာမ၊ ဣတော အညာနိ ပန ကဒါစိ တဇ္ဇနီယကမ္မကတာဒိကာလေယေဝ စရိတဗ္ဗာနိ အသီတိခန္ဓကဝတ္တာနီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာနိ, ဂဏ္ဌိပဒေသု ပန ဣမာနိယေဝ စုဒ္ဒသ မဟာဝတ္တာနိ အဂ္ဂဟိတဂ္ဂဟဏေန ဂဏီယမာနာနိ၊ အသီတိ ခန္ဓကဝတ္တာနီတိ ဝုတ္တံ၊ တံ န ဂဟေတဗ္ဗံ၊ သာရတ္ထ။