Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Cūḷavagga-aṭṭhakathā
(SP) Cūḷavagga-aṭṭhakathā

Pātimokkhuddesayācanakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ပါတိမောက္ခတ္ထပနက္ခန္ဓ ကေ၊ က၌။ (အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)၊ နန္ဒိမုခိယာ ရတ္တိယာတိ ဧတ္ထ၊ ယာဟူသော ဤပါဌ်၌။ (ဂူဠတ္ထံ၊ လျှို့ဝှက် တိမ်မြှုပ်သော အနက်ကို)။ ဟိ (ဥဒ္ဓရိတွာ ဒဿေမိ၊ ထုတ်၍ ပြဦးအံ့)။ အရုဏုဋ္ဌိတကာလေပိ၊ အရုဏ်တက်ရာ အခါ၌လည်း။ (ပိဖြင့် အခြားနှစ်သက်ဖွယ်ရာ အခါကိုပေါင်း)။ နန္ဒိမုခါ ဝိယ၊ နှစ်သက်ဖွယ်ရှိသော မျက်နှာရှိသကဲ့သို့။ ရတ္တိ၊ ညဉ့်သည်။ ခါယတိ၊ ထင်ရ၏။ တေန၊ ထို့ကြောင့်။ နန္ဒိမုခိယာ ရတ္တိယာတိ၊ ဟူ၍။ (သင်္ဂီတိကာရော၊ သင်္ဂါယနာတင် ထေရ်အပေါင်းသည်)။ အာဟ၊ မိန့်သည်။ အန္တောပူတိန္တိ၊ ကား။ အတ္တစိတ္တသန္တာနေ၊ မိမိ၏ စိတ်အစဉ်၌။ ကိလေသာပူတိဘာဝေန၊ ကိလေသာတည်းဟူသော အပုတ်ရှိသူ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ အန္တောပူတိံ၊ အတွင်း၌ ကိလေသာတည်းဟူသော အပုတ်ရှိသာ။ အဝဿုတန္တိ၊ ကား။ ကိလေသာဝဿဝ ဝသေန၊ ကိလေသာတည်းဟူသော မိုးစိုစွတ်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့်။ အဝဿုတံ၊ စိုစွတ်အပ်သော ။ ကသမ္ဗုဇာတန္တ၊ ကား။

နန္ဒိမုခိယာ။ ။ နန္ဒိတဗ္ဗောတိ နန္ဒော၊ နှစ်သက်ဖွယ်အဆင်း၊ နန္ဒော+ယဿ+အတ္ထီတိ နန္ဒိ၊ မုခံကိုငဲ့၍ နပုံလိင်၊ (ယောဇနာ၌ "နန္ဒိယတိ တုသီယတီတိ နန္ဒိ" ဟုန နန္ဒဓာတ် , ဣပစ္စည်းဖြင့် ကမ္မရုပ်ကြံလေ၏)၊ နန္ဒိ+မုခံ+ယဿာတိ နန္ဒိမုခီ၊ ဣတ္ထိ‌ဇောတက ဤပစ္စည်းသက်၊ "နှစ်သက်ဖွယ်ရှိသော မျက်နှာ ရှိလတ်သော်" ဟု သဒ္ဒတ္ထ ဖြစ်၏၊ အရုဏ်တက်ချိန်အခါ၌ အရှေ့ဘက်အရပ်သည် စဉ်းငယ်နီသော အရောင်ဖြင့် အလွန်တင့်တယ်၏၊ နှစ်သက်ဖွယ်မျက်နှာရှိသကဲ့သို့ ဖြစ်၏ ဟူလို၊ [အရုဏော ကိဉ္စိရတ္တောထ၊ အဘိဓာန် (၈၇)။] ဝိမတိ၌ကား "နန္ဒိမုခိယာတိ ဩဒါတဒိသာမုခတာယ (ဖြူစင်သော အရပ်မျက်နှာရျိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်) တုဋ္ဌမုခိယာ( နှစ်သက်ဖွယ် မျက်နှာရှိသည်) " ဟု ဆို၏။

အန္တောပူတိံ။ ။ ပူတိနာ ကမ္မေန သီလဝိပတ္တိယာ အန္တော အနုပဝိဋ္ဌတ္တာ အန္တော ပူတိံ၊ သာရတ္ထ၊ အန္တော+ ပူတိ(ကိလေသာတည်းဟူသော အပုတ်တည်း၊ ဝါ- သီလပျက်စီးခြင်းတည်းဟူသော အပုတ်သည်) ယဿာတိ အန္တောပူတိ။

အဝဿုတံ။ ။ ဆဟိ ဒွါရတေိ ရာဂါဒိ ကလေသာဝဿဝေန တိန္နတ္တာ အဝဿုတံ၊ သာရတ္ထ၊ စာအုပ်တို့၌ "ကိလေဝဿနဝသနေ" ဟု ရှိ၏၊ အဝဿုတံ၏ အဖွင့်ဖြစ်သောကြောင့် အဝပုဗ္ဗ သုဓာတ်, ဥကို ဩပြု၊ ဩကို အဝပြု၍ "ကိလေသာဝဿဝသေန" ဟု ရှိသင့်သည်၊ အဝ ရှေးရှိသောကြောင့် သုဓာတ်သည် တိန္တ အနက်ကို ဟော၏၊ ဩု (သရု) ဟု သက္ကတ၌ ရှိသောကြောင့် သ ဒွေဘော်လာရသည်။

ကသမ္ဗုဇာတံ။ ။ ကသမ္ဗုသဒ္ဒါသည် "အမှိုက်သရိုက်" ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ အာကိဏ္ဏဒေါသတာယ သံကိလိဋ္ဌဇာတံ" ကား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်တည်း၊ ယောဇနာ၌ "ကသမ္ဗူတိ သင်္ကာရော( အမှိုက်)၊ သော ဟိ သမ္မုဉ္ဇနိယာ ကသိကမာနေ ဝိလေခိယမာနေ အမ္ဗတိ သဒ္ဒံ ကရောတီတိ ကသမ္ဗု၊ အဋ္ဌကထာယံ ပန အဓိပ္ပာယ ဝသေန သံကိလိဋ္ဌဇာတန္တိ ဝုတ္တံ၊ အတိဝိယ ကိလိဋ္ဌဇာတန္တိ အတ္ထော၊ အာကိဏ္ဏဒေါသတာယ ကိလိဋ္ဌဇာတန္တိ ပိပါဌော" ဟု ဖွင့်၏။ [သဉ္ဇာတ ဒုဿီလျကစဝရတ္တာ ကသမ္ဗုဇာတံ၊ (လွန်စွာ ‌ဖြစ်‌သော ဒုဿီလျျ အညစ်အကြေးရှိသည်" ဟု ပေးပါ။) အသာရတာယဝါ ကသမ္ဗုဝိယ ဇာတံ၊ ဝိမတိ၊ ဒုတိယနည်းအလို "အနှစ်သာရ မရှိသည့်အတွက် အမှိုက်သရိုက်ကဲ့သို့ ဖြစ်သော" ဟု ပေး။]

အာကိဏ္ဏဒေါသဟာယ၊ ရောပြွမ်းသော အပြစ်ရှိသူ၏ အဖြစ်ကြောင့်။ သံကိလိဋ္ဌဇာတံ၊ ဖြစ်သော ညစ်ပေးခြင်းရှိသော။ ("တံ ပုဂ္ဂလံ၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကို။ အဒ္ဒသာ၊ မြင်ရပြီ" ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။ ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိနာမာတိ၊ ဟူသော ဤပါဌ်ဖြင့်။ (ဒဿေတိ ၌စပ်)။ ဟိ၊ မိန့်တော်မူသင့်၏။ (ယောဇနာ၌ "ဟီတိ ပဒပူရဏမတ္တံ" ဟု ဆို၏)။ အာနန္ဒ၊ အာနန္ဒာ။ ပရိသာ၊ ပရိသတ်သည်။ အပရိသုဒ္ဓါ၊ မစင်ကြယ်။ ဣတိ ဝစနံ၊ ဤသို့သော စကားတော်ကို။ သုတွာယေဝ၊ ကြား၍သာလျှင်။ (ကြားလျှင်ကြားခြင်းပင်)။ တေန၊ ထိုဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်သည်။ ပက္ကမိတဗ္ဗံ၊ ဖဲသွားထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်ရာ၏။ ဧဝံ၊ ဤသို့။ အပက္ကမိတွာ၊ ဖဲမသွားမူ၍။ သောမောဃပုရိသော၊ ထိုမဂ်ဖိုလ်မမှီးအချည်းအနှီးဖြစ်သော ယောင်္ကျားသည်။ ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိ၊ လက်ရုံးကိုကိုင်ရခြင်းတိုင်အောင် သော်မှလည်း။ အာဂမိဿတိနာမ၊ ဆိုင်းငံ့တုံဘိ၏။ ဣဒံ၊ ဤဆိုင်ငံ့ခြင်းကို။ အစ္ဆရိယံ၊ အံ့ဩအပ်ပါပေစွ။ ဝါ၊ အံ့ဩလောက်ပါပေစွ။ ဣတိ၊ ဤအနက်ကို။ ဒဿေတိ၊ ပြတော်မူ၏။
အာယတကေနေဝ ပပါတောတိ၊ ကား။ ပဌမမေဝ၊ စလျှင် စခြင်းပင်။ န ဂမ္ဘီရော၊ နက်သည်မဟုတ်။

အနုပုဗ္ဗေန၊ အစဉ်အားဖြင့်။ ဂမ္ဘီရော၊ နက်၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။

ယာဝ ဗာဟာဂဟဏာပိ ၊ပေ၊ အစ္ဆရိယံ။ ။ ဣဒဉ္စ ဂရဟဏစ္ဆရိယမေဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ သာရတ္ထ၊ ဤ အစ္ဆရိယ သည် ဂရဟဏစ္ဆရိယ (ကဲ့ရဲ့ကြောင်း အစ္ဆရိယ) ဖြစ်၏၊ ပသံ သစ္ဆရိယ မဟုတ်။ [ယာဝါတိ နိပါတပယောဂတ္တာ ဗဟာဂဟာဏာပီတိ ဧတ္ထ ပဉ္စမီတိဘတ္တ အဝဓိအတ္ထေ ဟောတိ၊ နာမသဒ္ဓေါ ဂရဟတ္ထဇောတကော၊ တဿ ပယောဂတ္တာ အာဂမိဿတီ တိ ဧတ္ထ အတီတတ္ထေ အနာဂတဝစနံ (စောင့်ဆိုင်းခြင်း ကြိယာသည် ပြီးခဲ့ပြီ၊ သို့‌သော် နာမ သဒ္ဒါနှင့် ယှဉ်သောကြောင့် ဘဝိဿန္တီဝိဘတ် သက်ထားသည် ဟူလို) အာဂမိဿတိနာမာတိ၊ အာဂမိဿတီတိ ဤသံအဝဓိဝါသိဿတိ၊ အာပုဗ္ဗော ဂမုဓာတု ဤသံအဓိဝါသနေဝါတိ (စဉ့်ငယ် သည်းခံခြင်း၌ ဟူ၍) ဟိ ဓာတုပါဌေသု ဝုတ္တံ ယောဇနာ။]

ပပါတော။ ။ ပပတန္တိ ဧတ္ထာတိ ပပါတော- ကျရောက်ရာဖြစ်သော ချောက်, ထို ချောက်သည်နက်သကဲ့သို့ အနက်ချင်းတူသောကြောင့် "ပပါတောဝိယာတိ မပါတော" ဟု ပြု၊ ထို့ကြောင့်"ဂမ္ဘီရော" ဟု ဖွင့်သည်၊ အာယတသဒ္ဒါသည် ဤနေရာ၌ "အစပဌမ" ဟူသော အနက်ကို ဟော၏။ (ယောဖနာပ အာယတသဒ္ဒါသည် ဒီဃ (အရှည်) ဟူသော အနက်ကို ဟောသည်ဟု ဆို၏)၊ ချောက်ကမ်းပါးသည် စလျှင်စခြင်း နက်သကဲ့သို့ မဟာသမုဒြာကား စလျှင်စခြင်း နက်သည် မဟုတ်၊ အစဉ်အတိုင်းတဖြည်းဖြည်း နက်သည် ဟူလို။ [န အာယတကေနေဝ မပါတောတိ န ဆိန္နတဋ္ဋ မဟာသောဗ္ဘောဝိယ အာဒိ‌တော ဧဝ ပပါတော၊ သော (ထိုမဟာသမုဒြာသည်) ဟိ တီရဒေသတော ပဋ္ဌာယ ဧကင်္ုလ ဒွင်္ဂုလ ဝိဒတ္ထိရတန ယဋ္ဌိဥသဘအဍ္ဎဂါဝုတ ဂါဝုတအဍ္ဎယောဇနေ ယောဇနာဒိဝသေန ဂမ္ဘီရော ဟုတွာ ဂစ္ဆန္တော သိနေရုပါဒမူလေ စတုရာသီတိ ယောဇနသဟဿာဂမ္ဘီရော ဟုတွာ ဌိတောတိ ဒဿေတိ၊ သာရတ္ထ။]

ဌိတဓမ္မော ဝေလံ နာတိဝတ္တတီတိ၊ ကား။ ဝီစီနံ၊ လှိုင်းတို့၏။ ဩသက္က န ကန္ဒရံ၊ သက်လျှောရာ ချောက်ဟူသော။ မရိယာဒဝေလံ၊ အပိုင်းအခြားဖြစ်သော ကမ်းကို။ နာတိက္ကမတိ၊ မလွန်။
တီရံ ဝေါဟေတီတိ၊ ကား။ တီရတော၊ ကမ်းသို့။ အပ္ပေတိ၊ ရောက်စေ၏။
ဥဿာရေတိ၊ အထက်သို့ တက်စေ၏။ ဝါ၊ တင်၏။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။
အညပဋိဝေဓောတိ၊ ကား။ အရဟတ္တပ္ပတ္တိ၊ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ခြင်းသည်။ ("န မဖြစ်" ဟု ပါဠိတော်၌စပ်)။ (အညာကို "အရဟတ္တ" ဟုလည်းကောင်း, ပဋိဝေဓောကို "ပတ္တိ" ဟု လည်းကောင်း၊ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်။)
ဆန္နမတိဝဿတီတိ၊ ကား။ အာပတ္တိံ၊ ကို။ အာပဇ္ဇိတွာ၊ သင့်ရောက်၍။ ပဋိစ္ဆာဒေန္တော၊ ဖုံးလွှမ်းသော ရဟန်းသည်။ အညံ၊ အခြားသော။ နဝံ၊ အသစ်ဖြစ်သော။ အာပတ္တိံ၊ သို့။ အာပဇ္ဇတိ၊ သင့်ရောက်၏။ ဣဒံ၊ ဆန္နမတိဝဿတိဟူသော ဤစကားကို။ ဧတံ၊ ဤအသစ်ဖြစ်သေအာပတ်သို့ သင့်ရောက်ခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊ ပြီ။

ဝိဝဋံ နာတိဝဿတီတိ၊ ကား။ အာပတ္တိံ၊ သို့။

ဌိတဓမ္မော ၊ပေ၊ နာတိက္ကမတိ။ ။ "ဌိတဓမ္မော- တည်တံ့သော သဘောရှိ၏၊ ဝေလံ- လမ်းကို၊ နာတိက္ကမတိ- မကျော်လွန်" ဟူရာ၌ "ဝေလာသဒ္ဒါသည် မရိယာဒအနက်ကို ‌ဟော၏" ဟု သိစေလို၍ "မရိယာဒဝေလံ"ဟု ဖွင့်သည်၊ ထိုမရိယာဒဝေလာ ဟူသည်လည်းလှိုင်းပုတ်၍ ပြန်ကျသောအခါ ချောက်ကဲ့သို့ နက်၍နေသော ကမ်း‌ပါးစောင်းတည်း၊ ထို့ကြောင့် "ဟသက္ကနကန္ဒရံ" ဟု မရိယာဒဝေလံကို ဝိသေသနပြုသည်။ "ဤကဲ့သို့ ချောက်ကမ်းပါးမျိုးကို သာ မလွန်တတ်" ဟု မိန့်တော်မူသည်၊ သမုဒြာရေ၏ အပိုင်းအခြားဖြစ်သော သာမန်ကမ်းကို ကား ယခုအခါ ဒီရေတက်လျှင်ပင် လွန်တက်၍ လာတတ်ပါသေး၏။

‌ယောဇနာ နှင့် ရှေးနိဿယ။ ။ ဝေလံ နာတိဝတ္တတီတိ ဝေလာသဒ္ဒဿ တီရ မရိယာဒတ္တေသု ပဝတ္တဘာဝံ ဒဿေန္တော အာဟ ဩသက္ကနကန္ဒရ မရိယာဒ ဝေလန္တိ၊ တတ္ထ ဩသက္ကနသန္ဒရ ဣတိ ပဒေန တီရတ္ထံ ဒဿေတိ၊ မရိယာဒ ဣတိ ပဒေန ပရိယာ ဒတ္ထံ" ဟု ယောဇနာဖွင့်၏။ ကျမ်း၏အာဘော်ကျမည် မထင်၊ ရှေးနိဿယ၌ "ဩသက္ကနကန္ဒရံ သက်လေသော မြင့်မိုရ်တောင်ခြေခံသော, မရိယာဒဝေလံ ပိုင်းခြားအပ်သော ကမ်းပါးကို" ဟု ပေး၏၊ "ဩသက္ကနကန္ဒရ" အရ မြင်းမိုရ်တောင်ခြေကမ်းကို ယူသည်၊ ဝီစီနံပုဒ် မပါ၊ အချို့ အဋ္ဌကထာစာအုပ်၌လည်း ဤပုဒ်မပါ။

အာပဇ္ဇိတွာ၊ ၍။ ဝိဝရန္တော၊ ဖွင့်ဖော်သော ရဟန်းသည်။ (ဒေသနာကြားသော ရဟန်းသည်)။ အညံ၊ အခြားသော အာပတ်သို့။ နာပဇ္ဇတိ၊ မရောက်။ ဣဒံ၊ ဝိဝဋံနာတိ ဝဿတိဟူသော ဤစကားကို။ ဧတံ၊ ဤအခြာသော အာပတ်သို့ မသင့်ရောက် ခြင်းကို။ သန္ဓာယ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊ (ဤဂါထာသည် ပရိဝါအဋ္ဌကထာ, ပဌမဂါထာ သင်္ဂစိကအဖွင့်၌ အဓိပ္ပာယ်နှင့်တကွ အကျယ်လာလတံ့။)