Issues
Select Version
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Cūḷavagga-aṭṭhakathā
(SP) Cūḷavagga-aṭṭhakathā

Attādānaaṅgakathā

Author: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

အတ္တာဒါနံ အာဒါတုကာမေနာတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ (အတ္တာဒါနံ ဝုစ္စတိ ၌ စပ်)။ သာသနံ၊ သာသနာတော်သို့။ သောဓေတုကာမေန၊ သုတ်သင်ခြင်းငှာ အလိုရှိသော။ ဘိက္ခုနာ၊ သည်။ ယံ အဓိကရဏံ၊ အကြင်အဓိကရုဏ်းကို။ အတ္တနာ၊ မိမိသည်။ အာဒီယတိ၊ ယူအပ်၏။ တံ၊ ထိုအဓိကရုဏ်းကို။ အတ္တာဒါန္တိ၊ နဟူ၍။ ဝုစ္စတိ၊ ဆိုအပ်၏။

အကာလော၊ပေ၊ အာဒါတုန္တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ (ဝိနိစ္ဆယော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)၊ ရာဇဘယံ၊ မင်းဘေးလည်းကောင်း။ စောရဘယံ၊ ဒါးပြဘေးလည်းကောင်း။ ဒုဗ္ဘိက္ခဘယံ၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါး အစာရှားခင်းဘေးလည်းကောင်း။ ဝဿာရတ္တော၊ မိုးအခါတို့၌ ညဉ့်ကာလလည်းကောင်း။ ဝါ၊ မိုးအခါတို့၏ ညဉ့်ကာလလည်းကောင်း။ ဣတိ အယံ၊ ဤဆိုအပ်ပြီးသောအခါသည်။

အတ္တာဒွနံ။ ။ အတ္တနာ အာဒီယတိကို ကြည့်၍ "အာဒါနံ" ၌ အာပုဗ္ဗဒါဓာတ်, ကံဟော ယုပစ္စည်းဟု ကြံသင့်၏၊ "အာဒါတဗ္ဗန္တိ အာဒါနံ၊ အတ္တနာ+ အာဒါနံ အတ္တာဒါံ" ဟု ပြု၊ "အဘယ္သို့ သဘောရှိသော မိမိပါနည်း" ဟု မေးဖွယ်ရှိသာကြောင့် "သာသနံသောဓေတုကာမေန ဘိက္ခုနာ" ဟု ဝိသေသန ပြုသည်၊ "သာသနာတော်ကို သုတ်သင်လိုသော ရဟန်းတည်းဟူသော မိမိ" ဟူလို၊ "ယံ အဓိကရဏံ၊ တံ အတ္တာဒါနန္တိ ဝုစ္စတိ" ကို ကြည့်၍ "အတ္တာဒါန" အရ အဓိကရုဏ်းကို ကောက်ပါ။ [ပရံ စောဒေတုံ အတ္တနာ အာဒါတဗ္ဗံ ဂဟေတဗ္ဗံ အဓိကရဏံ အတ္တာဒါနံ၊ တေနာဟ "သာသနံ ဓောဓေတုကာမေနာ" တိ အာဒိ၊သာရတ္ထ၊ ဋီကာစာအုပ်များ၌ "သောဓေတုကာမော" ဟုချည်း ရှိ၏၊ ယောဇနာ၌ကား "သောဓေတုကာမေန" ဟုရှိသည်၊ နောက်ကြိယာကိုထောက်၍ "ကာမေန" ဟုရှိခြင်းက ကောင်းပါသည်။]

ဝဿာရတ္တော။ ။ သက္ကတအဘိဓာန်၌ "ဝဿာ" ကို ဣတ္ထိလိန်, ဗဟုဝုစ်ဟု ဆို၏၊ မောဂ္ဂလ္လာန်သမာသ် (၄၅) သုတ်၌ "ဝဿာသု- မိုးဥတုတို့၌+ရတ္တိ- ညဉ့်တည်း၊ ဝဿာရတ္တံ (ဝဿာရတ္တော)- မိုးဥတုတို့၌ ညဉ့်" ဟု သတ္တမီတပ္ပုရိသ်ပြု၍၊(ကလာပ်၌ "ဝဿာနံ- တို့၏၊ ရတ္တိ" ဟု ဆဋ္ဌီတပ္ပုရိသ်ပြု၍) ရတ္တိနောင် (အပစ္စည်းဖြင့် ဝဿာ၌ အာကိုလည်း ရဿမပြုဘဲ "ဝဿာရတ္တော" ဟု ပြီးရသည်၊ ထို့ကြောင့် "ဝဿာရတ္တေနာ မိုးအခါတို့၌ (တို့၏) ညဉ့်ကာလ" ဟု အနက်ပေးပါ၊ ညဉ့်ကို မှတ်၍ဆိုသည်၊ နေ့အခါပါယူ၊ ထို့ကြောင့် သာရတ္ထ၌ "ဝဿာရတ္တော တိ ဝဿကာလော မိုးအခါ" ဟု ဖွင့်သည်။

ဝိမတိ။ ။ ဝဿာရတ္တောတိ ဝဿကာလော၊ သောပိ ဟိ ဒုဗ္ဘိက္ခာဒိ ကာလောဝိယ အဓိကရဏဝူပသမတ္ထ လဇ္ဇိပရိသာယ ဒူရတော အာနယနဿ, အာဂတာနဉ္စ ပိဏ္ဍာယ စရဏာဒိသမာစာရဿ ဒုက္ကရတ္တာ အကာလော ဧဝ၊ ဤသို့ ဝိမတိ၌ အကျယ်ဖွင့်ပြ၏၊ အနက်သဘောမှာ သာရတ္ထနှင့် အတူပင်တည်း။ [ယောဇနာ၌ကား "သောဟိ ဝဿော အတိဝိယ ရဉ္ဇတိ ဧတ္ထ ကာလေတိ ဝဿာရတ္တောတိ ဝုစ္စတိ" ဟု ဗဟုဗ္ဗိဟိသမာသ်ပြု၏၊ ထိုအဖွင့်၌ ဝဿ+ အာ+ ရတ္တော" ဟု ပုဒ်ဖြတ်၍ အာကို "အတိဝိယ" ဟု ဘုသအနက်ဖွင့်ဟန်တူသည်။ သက္ကတကျမ်းရင်းများနှင့်မညီပါ။]

အကာလော၊ အကာလတည်း။ ဝိပရီတော၊ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အခါသည်။ (ရာဇဘယ စသည် မရှိရာအခါသည်)။ ကာလော၊ ကာလတည်း။
အဘူတံ ဣဒံ အတ္တာဒါနန္တိ၊ ကား။ ဣဒံ၊ ဤအဓိကရုဏ်းသည်။ အသန္တံ၊ ထင်ရှားမရှိ။ မယာ၊ ငါသည်။ (ဂဟိတော ၌ စပ်)။ အဓမ္မောဝါ၊ အဓမ္မကိုမူလည်း။ ဓမ္မောတိ၊ ဓမ္မဟူ၍။ ဂဟိတော၊ ယူအပ်ပြီ။ ဓမ္မော ဝါ၊ ဓမ္မကိုမူလည်း။ အဓမ္မောတိ၊ အဓမ္မဟူ၍။ ဂဟိတော၊ ပြီ။ အဝိနယော ဝါ၊ အဝိနယကိုမူလည်း။ ဝိနယောတိ၊ ဝိနယဟူ၍။ ဂဟိတော၊ ပြီ။ ဝိနယော ဝါ၊ ဝိနယကိုမူလည်း။ အဝိနယောတိ၊ အဝိနယဟူ၍။ ဂဟိတော၊ ပြီ။ ဒုဿီလော၊ သီလမရှိသော။ ပုဂ္ဂလောဝါ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမူလည်း။ သီလဝါတိ၊ သီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ ဂဟိတော၊ ပြီ။ သီလဝါ ဝါ၊ သီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမူလ်း။ ဒုဿီလောတိ၊ သီလမရှီသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟူ၍။ ဂဟိတော၊ ပြီ။ ဣတိ အတ္ထော၊ နက်။ (အသန္တမိဒံ၏ အနက်ဖွင့်တည်း)။
ဝိပရိယာယေန၊ ပြောင်းပြန်အားဖြင့်။ (သန္တမိဒံ မယာ အဓမ္မောဝါ အဓမ္မောတိ စသည်ဖြင့်)။ ဘူတံ၊ ထင်ရှားရှိသော အတ္တာဒါနကို။ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ ၏။
အနတ္ထသံဟိတံ ဣဒံ အတ္တာဒါနန္တိ ဧတ္ထ၊ ၌။ ယံ၊ အကြင်အတ္တာဒါနသည်။ ဇီဝိတန္တရာယဝါ၊ အသက်၏ အန္တရာယ်အကျိုးငှါသော်လည်းကောင်း။ ဗြဟ္မစရိယန္တရာယဝါ၊ ဗြဟ္မစရိယ၏ အန္တရာယ်အကျိုးငှာသော်လည်းကောင်း။ သံဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။ ဣဒံ၊ ဤအတ္တာဒါနသည်။ အနတ္ထသံဟိတံ၊ အနတ္ထသံဟိတမည်၏။ ဝိပရီတံ၊ ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အတ္တာဒါနသည်။ အတ္ထသံဟိတံနာမ၊ တမည်၏။
န လဘိဿာမိ၊ပေ၊ ဘိက္ခူတိ ဧတ္ထ၊ ၌။ (ဂူဠတ္ထံ၊ ကို)။ ဟိ (ဥဒ္ဓရိတွာ ဒဿေမိ၊ အံ့)။ အပ္ပေကဒါ၊ တစ်ရံတစ်ခါ၌။ ရာဇဘယာဒီသု၊ မင်းဘေး အစရှိသည်တို့ကြောင့်။ ဧဝရူပါ၊ ဤသို့ သဘောရှိကုန်သော။ အတ္တနော၊ မိမိ၏။ ပက္ခဿ၊ အသင်းအပင်ကို (မိမိဘက်ကို)။ ဥပထမ္ဘကာ၊ ထောက်ပံ့တတ်ကုန်သော။ ဘိက္ခူ၊ တို့သည်။ ဝါ၊ တို့ကို။ လဒ္ဓုံ၊ ရခြင်းငှာ။ န သက္ကာ၊ မတတ်ကောင်းကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ တံ၊ ထို ဥပထမ္ဘကဘိက္ခုတို့ကို မရခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ န လဘိဿာမီတိ၊ မိ ဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊ ပြီ။
ပန၊ အနွယ။ အပ္ပေကဒါ၊ ၌။ ခေမသုဘိက္ခာဒီသု၊ ဘေးကင်းရာ, သာယာဝပြော အစာပေါရာအခါ အစရှိသည်တို့၌။ (ဧဝရူပါ အတ္တနော ပက္ခဿ ဥပထမ္ဘကာ၊ ဘိက္ခူ- တို့ကို)။ လဒ္ဓုံ၊ ငှာ။ သက္ကာ၊ တတ်ကောင်းကုန်သည်။ ဟောန္တိ၊ ကုန်၏။ တံ၊ ထို ဥပထမ္ဘကဘိက္ခုတို့ကို ရခြင်းကို။ သန္ဓာယ၊ ၍။ လဘိဿာမီတိ၊ မိဟူ၍။ (ဘဂဝတာ) ဝုတ္တံ၊
ဘဝိဿတိ ၊ပေ၊ ဘဏ္ဍနန္တိ၊ ကား။ ကောသမ္ဗကာနံဝိယ၊ ကောသမ္ဗကရဟန်းတို့၏ ကဲ့သို့။ ဘဏ္ဍနံ၊ မိမိတို့အချင်းချင်း တိုင်ပင်ခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ကလဟော၊ ခိုက်ရန်သည်လည်းကောင်း။ ဝိဂ္ဂဟော၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ယူခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဝိဝါဒေါ၊ ဆန့်ကျင်ဘက်ကို ပြောဆိုခြင်းသည်လည်းကောင်း။ သံဃဘေဒေါစ၊ သံဃာ၏ ကွဲပြားခြင်းသည်လည်းကောင်း။ ဘဝိဿတိ၊ ဖြစ်လတံ့။ [ဘဝိဿတီတိဟု ဣတိသဒ္ဒါပါသည်ကား ပိုဟန်တူသည်၊ ရှေးနိဿယ၌ "ဣတိ- ဤကား အနက်နည်း" ဟု ပေး၏။]
ပစ္ဆာပိ အဝိပ္ပဋိသာရကရံ ဘဝိဿတီတိ၊ ကား။ သုဘဒ္ဒံ၊ သုဘဒ္ဒမည်သော။ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတံ၊ ကြီးသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ကပ်ရောက်သော ရဟန်းကို။ (တောထွက် ရဟန်းကြီးကို)။ နိဂ္ဂဟေတွာ၊ နှိပ်၍။ ပဉ္စသတိကသင်္ဂီတိံ၊ ပဉ္စသတိကသင်္ဂါယနာကို။ ကရောန္တေဿ၊ ပြုသော။ မဟာကဿပထေရဿေဣဝ၊ မဟာကဿပထေရ်၏ ကဲ့သို့လည်းကောင်း။ ဒသဝတ္ထုကေ၊ ဆယ်ပါးသော ဝတ္ထုရှိသော။ အဓိကရဏေ၊ အဓိကရုဏ်း၌။ ဒသဘိက္ခုသဟဿာနိ၊ တစ်သောင်းသော ရဟန်းတို့ကို။ နိဂ္ဂဟေတွာ၊ ၍။ သတ္တသတိကသင်္ဂီတိံ၊ သတ္တသတိကသင်္ဂါယနာကို။ ကရောန္တဿ၊ သော။ အာယသ္မတော ယသဿ ဣဝ၊ အရှင်ယသ၏ ကဲ့သို့လည်းကောင်း။ သဋ္ဌိဘိက္ခုသဟဿာနိ၊ ခြောက်သောင်းသော ရဟန်းတို့ကို။ နိဂ္ဂဟေတွာ၊ ၍။ သဟဿိကသင်္ဂီတိံ၊ သဟဿိကသင်္ဂါယနာကို။ ကရောန္တဿ၊ သော။ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿတ္ထေရဿ ဣဝစ၊ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၏ ကဲ့သို့လည်းကောင်း။ ပစ္ဆာ၊ နောက်၌. သမုဿရဏကရဏံ၊ အဖန်ဖန် အမှတ်ရခြင်းကို ပြုတတ်သည်။ ဟောတိ၊ ၏။ သာသနဿစ၊ သာသနာတော်၏လည်း ။ ဝိဂတုပက္ကိလေသ စန္ဒိမ သူရိယသဿိရိကတာယ၊ ကင်းသော ညစ်နွမ်းကြောင်းဘေးရန်ရှိသော လနေတိ့၏ အသရေနှင့်တူသော အသရေရှိသည်၏ အဖြစ်ဟူသော အကျိုးငှာ။ သံဝတ္တတိ၊ ဖြစ်၏။ **သမနုဿရဏ၊ပေ၊ သံဝတ္တတိ**။ ။ အနုဿရိတာမနုဿရိတက္ခဏေ (အမှတ်ရအပ်ရာ ,အမှတ်မရအပ်ရာ ခဏ၌) ပီတိပေါမောဇ္ဇဇနနတော အနုဿရဏုပ္ပါဒကံ(ပီတိ ပါမောဇ္ဇကို ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် မကြာမကြာ အမှတ်ရခြင်းကို ပြုတတ်သည် မကြာမကြာ အမှတ်ရစရာကောင်းသည်) ဝိဂတုပက္ကိလေသ ၊ပေ၊ သံဝတ္တတီဝိ ဧတ္ထ ယထာ အဗ္ဘဟိမာဒိ ဥပက္ကိလေသဝိရဟိတာနံ စန္ဒိမသူဓရိယာနံ သဿိရကတာ ဟောတိ၊ (အသရေရှိကုန်သည်၏ အဖြစ်သည်ဖြစ်၏) ဧဝမဿာပိ စောဒကဿ ပါပပုဂ္ဂလူပက္ကိလေသဝိဂမေန သဿိရိကတာ ဟောတီဝိ အဓိပ္ပါယော၊ ဝိမတိ။