Issues
අනුවාදය තෝරන්න
Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ
မြန်မာဘာသာ
(SP) Cūḷavagga-aṭṭhakathā
(SP) Cūḷavagga-aṭṭhakathā

11. Pañcasatikakkhandhakaṃ

කතුවරයා: Bhāsāṭīkā-ဘာသာဋီကာ @ IAPT

ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓကေ၊ ၌။ (အတ္ထော ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗော)၊ စတ္တာရိ ၊ပေ၊ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပဒါနီတိ ဧဝမာဒိ၊ ဤသို့ အစရှိသော စကားကို။ ဧကသိက္ခာပဒမ္ပိ၊ တစ်ပါးသော သိက္ခာပုဒ်ကိုလည်း။ အပရိစ္စဇိတွာ၊ မစွန့်မူ၍။ သဗ္ဗေသံ၊ အလုံးစုံသော သိက္ခာပုဒ်တို့၏။ ဝါ၊ တို့ကို။ သင်္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝဒဿနတ္ထံ၊ သိမ်းယူထိုက်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကျိုးငှာ။ (အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗဘာဝဒဿနတ္ထံ၊ ချီးမြှောက်ထိုက်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကျိုးငှာ)။ ပရိယာယေန၊ ပရိယာယ်အားဖြင့်။ ဝါ၊ အလှည့်အကြိမ်အားဖြင့်။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။
ဣဒံ ဝေါ သမဏာနန္တိ၊ ကား။ ဣဒံ၊ ဤအမှုသည်။ သမဏာနံ၊ ရဟန်းတော်တို့အား။ (ကပ္ပတိ၊ အပ်၏ ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်)။

ဝေါကာရော၊ ဝေါအက္ခရာသည်။ ပဒပူရဥမတ္တေ၊ ပုဒ်တို့၏ ပြည့်ကြောင်းမျှ၌။ ပဝတ္တော၊ သော။ နိပါတော၊ တည်း။ (ထည့်)။

သင်္ဂဟေတဗ္ဗယာဝဒဿနတ္ထံ။ ။ စာအုပ်တို့၌ "သင်္ဂဟေတဗ္ဗ" ဟုချည်း ရှိကြ၏၊ သာရတ္ထဋီကာ၌ "တေနေဝ ဧက သိက္ခာပဒမ္ပိ အပရိစ္စဇိတွာ သဗ္ဗေသံ အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗ ဘာဝ ဒဿနတ္ထံ စတ္တာရိပါရာဇီကာနိ ထပေတွာ အဝသေသာနိ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနီတိ အာဒိ မာဟံသု" ဟုရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် "အနုဂ္ဂဟေတဗ္ဗ ဘာဝဒဿနတ္ထံ" ဟု ရှိလျှင် ဋီကာနှင့် ညီမည်၊ "သိက္ခာ ပုဒ်အားလုံကိုပင် မပယ်စွန့်ဘဲ ကျင့်သောအားဖြင့် ချီးမြှောက်ထိုက်ကုန်သည်၏ အဖြစ်ကို ပြခြင်းအကျိုးငှာ" ဟူလို။

ပရိယာယေန။ ။ ပါရာဇိကကကို ချန်၍ ကျန်သိက္ခာပုဒ်များသည် ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒက, ပါရာဇိကသံဃာဒိသေသ်ကို ချန်၍ ကျန်သိက္ခာပုဒ်များသည် ခုဒ္ဒါခုဒ္ဒက, ဤသို့ ၁ လှည့်စီအားဖြင့် ဆိုအပ်သည်ကို "ပရိယာယေန" ဟုဆိုသည်၊ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒက သိက္ခာပုဒ်တို့ကို မပယ်နုတ်ခြင်း၏ အကြောင်းကို သာရတ္ထဋီကာ၌ အကျယ်ပြထား၏၊ အရှင်အာနန္ဒာ ကိုယ်တိုင်ကလည်း ပယ်နုတ်ခြင်းကို အလိုရှိဟန်မတူ၊ ထိုသို့ အလိုရှိသောကြောင့်ပင်"အဘယ်သိက္ခာပုဒ်များသည် ခုဒ္ဒက, အဘယ်သိက္ခာပုဒ်များသည် အနုခုဒ္ဒက မည်ပါသနည်း" ဟု လျှောက်ဖို့ရန် သတိမထားမိခြင်း ဖြစ်ဟန်တူပါသည်။

နုတ်လိုလျှင် နုတ်ရစ်။ ။ ဘုရားရှင်သည်လည်း "နုတ်ရစ်ကြ" ဟု အမိန့်ပေးသော အားဖြင့် မိန့်တော်မမူ၊ "အာကင်္မာနော သံဃော သမူဟနေယျ- သံဃာက ပယ်နုတ်လိုလျှင် ပယ်နုတ်နိုင်၏" ဟု ခွင့်ပြုတော်မူသည့် အနေအားဖြင့်သာ မိန့်တော်မူသည်၊ ထိုအမိန့်အတော်အရ သံဃာက ဘုရားပညတ်တော်ကို ပယ်နတ်လိုသော ဆန္ဒဖြစ်ခဲ့ပါမူ, ထိုဆန္ဒသည်ပင် သဘာဝမကျတော့၊ အမှန်အားဖြင့် မိဘ၏ "လုပ်သင့်, မလုပ်သင့်" စကားကို အပြည့်အစုံ နားထောင် မှသာ "သားကောင်း, သမီးကောင်း" ဟု ဆိုရသကဲ့သို့ မြတ်စွာဘုရားပညတ်တော်မူအပ်သော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို အပြည့်အစုံကျင့်မှသာ "သာဝကကောင်း" ဟု ဆိုနိင်ပါသည်။

ဓူမကာလိကန္တိ၊ (ပဒဿ) ဟူသော ဤပါဌ်၏။ (အတ္ထော ၌စပ်)။ ယာဝ၊ အကြင်မျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး။ သာမဏဿ ဂေါတမဿ၊ ရဟန်းဂေါတမ၏။ ပရိနိဗ္ဗာနစိတကဓူမော၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံရာ အရပ်၌ ထင်းပုံ၏ မီးခိုးသည်။ ပညာယတိ၊ ထင်ရှား၏။ တာဝကာလံ၊ ထိုမျှလောက်သော ကာလတိုင်ရုံသာ။ ("သာမဏေန ဂေါတမေန၊ သည်။ သိက္ခာပဒံ၊ ကို။ ပညတ္တံ၊ ပညတ်အပ်ပြီ" ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်)။ ဣတိ အတ္ထော၊ ဤကားအနက်။
ဣဒမ္ပိ ၊ပေ၊ ဒုဋ္ဌုကတန္တိ ဣဒံ၊ ဟူသော ဤစကားကို။ တယာဒုဋ္ဌုကတန္တိ၊ ဟူ၍။ ကေဝလံ၊ အားပတ်မဖတ် သက်သက်။ ဂရဟန္တေဟိ၊ ကဲ့ရဲ့လိုကုန်သော။ ထေရေဟိ၊ ထေရ်တို့သည်။ ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ အာပတ္တိံ၊ ကို။ သန္ဓာယ၊ ရည်ရွယ်၍။ န ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်သည် မဟုတ်။ (ဒုက္ကဋအရ ဒုက္ကဋ်အာပတ်ကို ရည်ရွယ်၍ ဆိုသည်မဟုတ်)။
ဟိ၊ မှန်။ တေ၊ ထိုထေရ်တို့သည်။ အာပတ္တာနာပတ္တိံ၊ အာပတ်အနာပတ်ကို။ နဇာနန္တိ၊ မသိကုန်သည်ကား။
န၊ မဟုတ်။ စ၊ သည်သာမကသေး။ ဣဒါနေဝ၊ ယခု အခါ၌ပင်။ သံဃော အပညတ္တံ န ပညပေတိ ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒတီတိ၊ တိဟူသော။ ဧတံ၊ ကို။ အနုဿာဝိတံ၊ ကြားသိစေအပ်ပြီ။
စ၊ သည်သာမကသေး။ ဒေသေဟိ တံ ဒုက္ကဋန္တိ ဣဒမ္ပိ၊ ဋံဟူသော ဤစကားကိုလည်း။ (ပိဖြင့် "သံဃော အပညတ္တံ န ပညပေတိ ပညတ္တံ နသမုစ္ဆိန္ဒတိ" ဟူသော ရှေ့စကားကို ပေါင်း)။ အာမ ဘန္တေ, ဒုဋ္ဌု မယာ ကတန္တိ၊ ဟူ၍။ ဧဝံ၊ ဤသို့ ။ တံ၊ ထိုအမှုကို။ ဒုက္ကဋံတိ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြုအပ်ပြီးဟူ၍။ ပဋိဇာနာဟိ၊ ဝန်ခံလော။ ဣဒံ၊ ဤဝန်ခံခြင်းကို။ (သန္ဓာယ၊ ၍)။ ဝုတ္တံ၊ ပြီ။ အာပတ္တိဒေသနံ၊ အာပတ်ကို ဒေသနာပြောခြင်းကို။ (သန္ဓာယ၊ ၍)။ န (ဝုတ္တံ)၊ ဆိုအပ်သည်မဟုတ်။ [အချို့စာအုပ်တို့၌ "တံ အာဝုသော ဒုက္ကဋံ" ဟု အာဝုသော ပါခြင်းကား မကောင်း၊ ပါဠိတော်၌ မရှိ ၊ ဒေသေဟိ ကို "အာမ ဘန္တေ၊ပေ၊ ပဋိဇာနာ ဟိ" ဟု ဖွင့်သည်၊ တံ ဒုက္ကဋံအား ပါဠိတော်အတိုင်းပင်တည်း။] **ဓူမကာလိကံ**။ ။ ဓူမကကို "ပရိနိဗ္ဗာန စိတကဓူမ" ဟု ဖွင့်၏၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံရာအရပ်၌မီးသင်္ဂြိုဟ်သောအခါ ထင်းပုံ၏ မီးခိုးတည်း၊ ဓူမဿ- ပရိနိဗ္ဗာန်စံရာအရပ်၌ဖြစ်သော ထင်းပုံ၏ မီးခိုး၏၊ ကာလော- ထင်ရှားရှိရာ အခါတည်း၊ ဓူမကာလော- ခါ၊ ဓူမကာလော+ယဿ+ အတ္ထီတိ ဓူမကာလိကံ (သိက္ခာပဒံ)၊ မီးသင်္ဂြိုလ်ရာအရပ်၌ မီးခိုးထင်ရှားရာတိုင်ရုံ အခါရှိသော သိက္ခာပုဒ်၊ "မီးခိုးလည်းတိတ်ရော သိက္ခာပုဒ်ကျင့်မှုလည်းမရှိတော့" ဟူလို၊ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာ၌ "တာဝကာလောတိ အတ္ထော" ဟု ရှိခြင်းသည် မကောင်း၊ "တာဝကာလိကန္တိ အတ္ထော" ဟု ရှိမှကောင်းမည်။ [ဓူမကာလော ဧတဿာတိ ဓူမကာလိကံ, စိတကဓူမဝူပသမတော ပရံ အပ္ပဝတ္တနတော၊ သာရတ္ထ။ စိတကဓူမကာလော အတ္တနော ပဝတ္တိပရိယောသာနဘူတော ဧတဿာတိ ဓူမကာလိကံ ၊ဝိမတိ။]
ပန၊ ကား။ ထေရော၊ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်သည်။ ယသ္မာ၊ ကြောင့်။ အသတိယာ၊ သတိကင်းသဖြင့်။ န ပုစ္ဆိ၊ မမေးလိုက်မိ။ (ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကကို မမေးလိုက်မိ)။ အနာဒါရေန၊ လေးစားခြင်း မရှိသူ၏ အဖြစ်ဖြင့်။ (မလေးစားသဖြင့်)။ (န ပုစ္ဆိ၊ မမေးလိုက်သည်ကား)။ န၊ မဟုတ်။ တသ္မာ၊ ကြောင့်။ တတ္ထ၊ ထိုသို့ မမေးလိုက်မိခြင်း၌။ ဒုဋ္ဌုကတဘာဝမ္ပိ၊ မကောင်းသဖြင့် ပြုအပ်သည်၏ အဖြစ်ကိုလည်း။ အသလ္လက္ခေန္တော၊ မမှတ်ထင်သည်။ (ဟုတွာ၊ ၍)။ နာဟံ တံ ဒုက္ကဋံ ပဿာမီတိ၊ မိဟူ၍။ ဝတွာ၊ လျှောက်ပြီး၍။ ထေရေသု၊ ထေရ်တို့၌။ ဂါရဝံ၊ ရိုသေလေးစားခြင်းကို။ ဒဿေန္တော၊ ပြလိုသည်။ (ဟုတွာ) အပိစာယသ္မန္တာနံ သဒ္ဓါယ ဒေသေမိ တံ ဒုက္ကဋန္တိ၊ ဟူ၍။။ အဟ၊ လျှောက်ပြီ။
ယထာ၊ အကြင်အခြင်းအရာအားဖြင့်။ တုမှေ၊ အရှင်ဘုရားတို့သည်။ ဝဒထ၊ မိန့်တော်မူကြကုန်၏။ (ဒုက္ကဋဟု ဝန်ခံလောဟု မိန့်တော်မူကြကုန်၏)။ တထာ၊ မိန့်တော်မူတိုင်းသော အခြင်းအရာအားဖြင့်။ ပဋိဇာနာမိ၊ ဝန်ခံပါ၏။ ဣတိ၊ ဤအနက်သည်။ ဝါ၊ ကို။ ဝုတ္တံ၊ သည်။ ဝါ၊ သည်။ ဟောတိ၊ (ဒေသေမိ တံ ဒုက္ကဋံဟု လျှောက်သော်လည်း ဒုက္ကဋ်အာပတ်ကို ဒေသနာကြားပါမည်ဟု လျှောက်သည်မဟုတ်၊ အရှင်ဘုရားများ ဝန်ခံစေလိုသည့်အတိုင်း ဝန်ခံပါမည်ဟု လျှောက်ခြင်း တည်း)။
အဝသေသေသု၊ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပုဒ်ကို မလျှောက်ခြင်းမှ ကြွင်းကုန်သော။ စတူသု၊ လေးပါးကုန်သော။ ဌာနေသု၊ ဌာနတို့၌။ ဧသေဝနယော၊ ပင်တည်း။

ဧတ္ထ၊ ဤပဉ္စသတိက က္ခန္ဓက၌။ သေသံ၊ ကြွင်းသော။ ယံ၊ အကြင်အဆုံးအဖြတ် စကားရပ်သည်။

စတသူသု ဌာနေသု။ ။ပါဠိတော်၌ (၁) ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကသိက္ခာပုဒ်တို့ကို မမေးလိုက်ခြင်း၊ (၂) မြတ်စွာဘုရား၏ ဝဿိကသာဋိကကို ‌ခြေဖြင့်နင်း၍ ချုပ်ခြင်း၊ (၃) ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော် မူပြိးသောအခါ မာတုဂါမတို့ကို ရှေးဦးစွာ ရှိခိုးစေခြင်း၊ (၄) "ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးကို ပွားစေပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်နိုင်၏" ဟု အရိပ်နိမိတ် ပြတော်မူပါသော်လည်း ထို အရိပ်နိမိတ်ကို မမြင်၍ ဘုရားရှင်အား အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်ဖို့ရန် မတောင်းပန်လိုက်ခြင်း၊ (၅) မာတုဂါမတို့ ဘိက္ခုနီပြုနိုင်ဖို့ရန် ကြောင့်ကြစိုက်ခြင်း၊ ဤ ၅ ဌာနအတွက် အရှင်အာနန္ဒာ အပေါ်၌ မထေရ်တို့က အပြစ်တင်တော်မူကြသည်၊ အရှင်အာနန္ဒာကလည်း ရိုသေသော အားဖြင့် "ဒုက္ကဋ" ဟု ဝန်ခံတော်မူသည်၊ ဤအဓိပ္ပာယ်ကို ရည်ရွယ်၍ ရှေးဆရာတို့က အောက်ပါမှတ်တမ်းကို ရေးသားတော်မူကြသည်။

[ဆောင်] ခုဒ်ကို မရှင်း၊ နုပ်ကို နင်း၊ ရှိခြင်း- ရိပ် မမြင်၊ မာ- ရဟန်းပြု၊ တောင်းပန်းမှု၊ ထေရ်စု ပြစ်တော်တင်၊ ရိုသေသောအား၊ ဒုက္ကဋ်ကြား၊ ငါးပါး အာနန်ရှင်

["ခုဒ်ကို မရှင်း"ဟူရာ၌ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒက သိက္ခာပုဒ်များကို မရှင်းလင်းလိုက်ခြင်း, မမေးမြန်း၊ မလျောက်ထားလိုက်ခြင်းတည်း၊ "နုပ်" ဟူရာ၌ "ဥဒကသာဋိကာ" ဟူသော ရေသမုပ် မဟုတ်၊ ဝဿိကသာဋိကကိုပင် "နုပ်" ဟု ဆိုသည်။]

ဝါ၊ ကို။ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ ဆိုထိုက်သည်။ သိယာ၊ ဖြစ်၏။ တံ၊ ထိုအဆုံးအဖြတ်စကားရပ်ကို။ နိဒါနဝဏ္ဏနာယမေဝ၊ နိဒါန်းအဖွင့်၌ပင်။ (မယာ) ဝုတ္တံ၊ ဆိုအပ်ပြီ။ [ဤမှ နောက်၌ "ဝိသေသမတ္တမေဝ ဝဏ္ဏယိဿာမ" ဟုရှိသေး၏၊ မကောင်း။] မာယိမာသံ ဝိကာလေ အဟေသုန္တိ၊ ဟူသော စကားကို။ ဣမာသံ၊ ဤမိန်းမတို့ ၏။ ဝိကာလေ၊ အချိန်မဲ့၌။ ဂမနံ၊ ပြန်သွားရခြင်းသည်။ မာ အဟောသိ၊ မဖြစ်ပါစေ လင့်။ ဣတိ အဓိပ္ပါယေန၊ ဤသို့သော အလိုဖြင့်။ အာဟ၊ ပြောပြီ။ ရဇောဟရဏံ ပရိဿာမာတိ၊ ကား။ ဥဒကေန၊ ‌ရေဖြင့်။ တေမေတွာ၊ ဆွတ်၍။ ပီဠေတွာ၊ ညှစ်၍။ ပရိကမ္မကတံ၊ ပြုအပ်သော ပရိကမ်ရှီသော။ ဘူမိံ၊ မြေကို။ ပုဉ္ဆိဿာမ၊ သုတ်ကုန်အံ့။ န ကုလဝံ ဂမေန္တီတိ၊ ကား။ ကောဋ္ဌကေ၊ ကျည်၌။ ဝါ၊ ဘဏ္ဍာတိုက်၌။ န ဂမေန္တိ၊ မရောက်စေကြကုန်။ ဣတိ (အယံ)၊ ဤဆိုအပ်ပြီးကား။ အဓိပ္ပာယော၊ ဥတေနမင်း၏ အလိုတည်း။ ယဒ‌ဂ္ဂေနတယာတိ၊ ကား။ ယံ ဒိဝသံ၊ အကြင်နေ့ကို။ အဂ္ဂံ၊ အပိုင်းအခြားကို။ ကတွာ၊ ပြု၍။ တယာ၊ သင်သည်။ (အရဟတ္တံ အရဟတ္တဖိုလ်ကို။ သစ္ဆိကတံ၊ မျက်မှောက်ပြုအပ်ပြီ။ တဒဂ္ဂေန၊ ထိုနေ့အပိုင်းအခြားဖြင့်။ တေ၊ သင်၏။ (အ‌ပေါ်၌)။ ဗြဟ္မဒဏ္ဍော၊ ဗြဟ္မဒဏ်သည်။ ("ပဋိပ္ပဿဒ္ဓေါ၊ ငြိမ်းပြီ" ဟု ပါဠိတော်၌ စပ်)။ ဣတိ၊ အပြီးတည်း။

မာယိမာသံ ၊ပေ၊ အာဟ။ ။ ဤသံဝဏ္ဏနာ၊ သံဝဏ္ဏေတဗ္ဗလည်း အချို့စာအုပ်၌ မပါ။ "မာယိမာသံ ဂမနံ" ဟူသော အဖွင့်ကို အတည်ပြုလျှင် "‌အဟေသုံ" ဟု မရှိသင့်၊ ဂမနံကို ငဲ့၍" အဟောသိ" ဟုရှိရမည်၊ သီဟိုဠ်၌ "မာယိမာ ဝိကာလေ အဟေသုံ" ဟု ရှိသတတ်၊ သူ့နည်းသူ အဓိပ္ပာယ်ရပါ၏၊ ဝိကာလေကို အဋ္ဌကထာ၌ "ဝိကာလေ ဂမနံ" ဟု အပိုထည့်၍ ဖွင့်ဟန်တူသည်။ ထိုဂမနံကို ငဲ့၍ အဋ္ဌကထာ၌ "‌အဟောသိ" ဟုရှိရမည်။

နကုဝလံ ဂမေန္တိ။ ။ န ကောဋ္ဌကေ ဂမေန္တိကား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်တည်း၊ သဒ္ဒတ္ထအားဖြင့်ကား " လူ-ဆေဒနေ" ဟူသော ဓာတ်ကျမ်းနှင့်အညီ လဝနံ ဆိဇ္ဇနံ- ပျက်စီးခြင်း၊ လဝေါ- ခြင်း၊ ကုစ္ဆိတော+ လဝေါ ကုလဝေါ- စက်ဆုပ်ဖွယ်သော ပျက်စီးခြင်း၊ "အချည်းနှီးပျက်စီးခြင်း" ဟုဖြစ်၏။ [န ကုလဝံ ဂမေန္တီတိ နိရတ္ထကဝိနာသံ န ဂမေန္တိ၊ ကုစ္ဆိတော လဝေါ ကုလဝေါ၊ အနယဝိနာသောတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ၊ (သာရတ္ထ)၊ ကုစ္ဆိတော လဝေါ ဆေဒေါ ဝိနာသော ကုလဝေါ, နိရတ္ထကဝိနိယောဂါ၊ တံ န ဂစ္ဆန္တီတိ န ကုလဝံ ဂမေန္တိ၊ (ဝိမတိ။)]

ပဉ္စသတိကက္ခန္ဓက ဝဏ္ဏနာ၊ သည်။ နိဋ္ဌိတာ၊ ပြီ။