Issues
Catukkanipāta-ṭīkā
Catukkanipāta-ṭīkā

6. Appassutasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

6. Appassutasuttavaṇṇanā

6. Chaṭṭhe appakaṃ sutaṃ hotīti navaṅgasatthusāsane kiñcideva sutaṃ hoti .
Tadeva navaṅgasatthusāsanaṃ dassetuṃ ‘‘ suttaṃ geyyan ’’ tiādi vuttaṃ .
Tattha suttādīni vibhajitvā dassento ‘‘ ubhatovibhaṅganiddesakkhandhakaparivārā ’’ tiādimāha .
Kathaṃ panāyaṃ vibhāgo yujjeyya .
Sagāthakañhi suttaṃ geyyaṃ , niggāthakaṃ suttaṃ veyyākaraṇaṃ .
Tadubhayavinimuttañca suttaṃ udānādivisesasaññārahitaṃ natthi , yaṃ suttaṅgaṃ siyā .
Maṅgalasuttā dīnañca ( khu . pā .5.1 ādayo ; su . ni .261 ādayo ) suttaṅgasaṅgaho na siyā gāthābhāvato dhammapadādīnaṃ viyaM2.224 .
Geyyaṅgasaṅgaho vā siyā sagāthakattā sagāthāvaggassa viya .
Tathā ubhatovibhaṅgādīsu sagāthakappadesānanti ?
Vuccate –
‘‘ SuttantiV2.204 sāmaññavidhi , visesavidhayo pare ;
Sanimittā niruḷhattā , sahatāññena nāññato ’’.( netti . aṭṭha . saṅgahavāravaṇṇanā ; dī . ni . ṭī .1. paṭhamamahāsaṅgītikathāvaṇṇanā ; sārattha . ṭī .1. paṭhamamahāsaṅgītikathāvaṇṇanā )
Sabbassapi hi buddhavacanassa suttanti ayaṃ sāmaññavidhi .
Tenevāha āyasmā mahākaccāno nettiyaṃ ( netti . saṅgahavāro )‘‘ navavidhasuttantapariyeṭṭhī ’’ ti .
Ettakaṃ tassa bhagavato suttāgataṃ suttapariyāpannaṃ ( pāci .655,1242) sakavāde pañca suttasatānīti ( dha . sa . aṭṭha . nidānakathā ; kathā . aṭṭha . nidānakathā ) evamādi ca etassa atthassa sādhakaṃ .
Visesavidhayo pare sanimittā tadekadesesu geyyādayo visesavidhayo tena tena nimittena patiṭṭhitā .
Tathā hi geyyassa sagāthakattaṃ tabbhāvanimittaṃ .
Lokepi hi sasilokaṃ sagāthakaṃ vā cuṇṇiyaganthaṃ ‘‘ geyyan ’’ ti vadanti .
Gāthāvirahe pana sati pucchaṃ katvā vissajjanabhāvo veyyākaraṇassa tabbhāvanimittaṃ .
Pucchāvissajjanañhi ‘‘ byākaraṇan ’’ ti vuccati .
Byākaraṇameva veyyākaraṇaṃ .
Evaṃ sante sagāthakādīnampi pucchaṃ katvā vissajjanavasena pavattānaṃ veyyākaraṇabhāvo āpajjatīti ?
Nāpajjati geyyādisaññānaṃ anokāsabhāvato ,‘‘ gāthāvirahe satī ’’ ti visesitattā ca .
Tathā hi dhammapadādīsu kevalaṃ gāthābandhesu sagāthakattepi somanassañāṇamayikagāthāyuttesu ‘‘ vuttaṃ hetan ’’ tiādīvacanasambandhesu abbhutadhammappaṭisaṃyuttesu ca suttavisesesu yathākkamaṃ gāthāudānaitivuttakaabbhutadhammasaññā patiṭṭhitā , tathā satipi gāthābandhabhāve bhagavato atītāsu jātīsu cariyānubhāvappakāsakesu jātakasaññā , satipi pañhavissajjanabhāve sagāthakatte ca kesuci suttantesu vedassa labhāpanato vedallasaññā patiṭṭhitāti evaṃ tena tena sagāthakattādinā nimittena tesu tesu suttavisesesu geyyādisaññā patiṭṭhitāti visesavidhayo suttaṅgato pare geyyādayo .
Yaṃ panettha geyyaṅgādinimittarahitaṃ , taṃ suttaṅgaṃ visesasaññāparihārena sāmaññasaññāya pavattanato .
Nanu ca sagāthakaṃ suttaṃ geyyaṃ , niggāthakaṃ suttaṃM2.225 veyyākaraṇanti suttaṅgaṃ na sambhavatīti codanā tadavatthāvāti ?
Na tadavatthā sodhitattā .
Sodhitañhi pubbe ‘‘ gāthāvirahe sati pucchāvissajjanabhāvo veyyākaraṇassa tabbhāvanimittan ’’ ti .
Yañca vuttaṃ –
‘‘ gāthābhāvato maṅgalasuttādīnaṃ suttaṅgasaṅgaho na siyā ’’ ti , taṃ na , niruḷhattā .
Niruḷho hi maṅgalasuttādīnaṃ suttabhāvo .
Na hi tāni dhammapadabuddhavaṃsādayo viya gāthābhāvena paññātāni , atha kho suttabhāveneva , teneva hi aṭṭhakathāyaṃ ‘‘ suttanāmakan ’’ ti nāmaggahaṇaṃV2.205 kataṃ .
Yaṃ pana vuttaṃ ‘‘ sagāthakattā geyyaṅgasaṅgaho siyā ’’ ti , tadapi natthi , yasmā sahatāññena .
Saha gāthāhīti hi sagāthakaṃ .
Sahabhāvo nāma atthato aññena hoti , na ca maṅgalasuttādīsu gāthāvinimutto koci suttappadeso atthi , yo ‘‘ saha gāthāhī ’’ ti vucceyya , na ca samudāyo nāma koci atthi .
Yadapi vuttaṃ –
‘‘ ubhatovibhaṅgādīsu sagāthakappadesānaṃ geyyaṅgasaṅgaho siyā ’’ ti , tadapi na , aññato .
Aññā eva hi tā gāthā jātakādipariyāpannattā .
Ato na tāhi ubhatovibhaṅgādīnaṃ geyyaṅgabhāvoti .
Evaṃ suttādīnaṃ aṅgānaṃ aññamaññaṃ saṅkarābhāvo veditabbo .
Ayamettha saṅkhepo , vitthāro pana samantapāsādikāya vinayasaṃvaṇṇanāya sāratthadīpaniyā ( sārattha . ṭī .1. paṭhamamahāsaṅgītikathāvaṇṇanā ) amhehi pakāsito , icchantehi tatoyeva gahetabbo .
Na atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammappaṭipanno hotīti aṭṭhakathāñca pāḷiñca jānitvā lokuttaradhammassa anurūpadhammaṃ pubbabhāgappaṭipadaṃ paṭipanno na hotīti evamettha sambandho veditabbo .
Tenevāha ‘‘ na atthamaññāya dhammamaññāyāti aṭṭhakathañca pāḷiñca jānitvā … pe … na paṭipanno hotī ’’ ti .
Appassutasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .