3. Asubhasuttavaṇṇanā
163. Tatiye ‘‘ yathā etaṃ , tathā idan ’’ ti iminā nayenāti etena –
‘‘ Yathā idaṃ tathā etaṃ , yathā etaṃ tathā idaṃ ;
Ajjhattañca bahiddhā ca , kāye chandaṃ virājaye ’’ ti .( su . ni .205);
–
Imaṃ desanānayaṃ saṅgaṇhāti .
Tassattho – yathā idaṃ saviññāṇakāsubhaṃ āyuusmāviññāṇānaṃ anapagamā carati tiṭṭhati nisīdati sayati , tathā etaṃ etarahi susāne sayitaṃ aviññāṇakampi pubbe tesaṃ dhammānaṃ anapagamā ahosi .
Yathā ca etaṃ etarahi matasarīraṃ tesaṃ dhammānaṃ apagamā na carati na tiṭṭhati na nisīdati na seyyaṃ kappeti , tathā idaṃ saviññāṇakampi tesaṃ dhammānaṃ apagamā bhavissati .
Yathā ca idaṃ saviññāṇakaṃ netarahi susāne mataṃ seti na uddhumātakādibhāvamupagataṃ , tathā etaṃ etarahi matasarīrampi pubbe ahosi .
Yathā panetaṃ
M2.341 etarahi aviññāṇakāsubhaṃ matakasusāne seti uddhumātakādibhāvañca upagataṃ , tathā idaṃ saviññāṇakampi bhavissatīti .Tattha yathā idaṃ tathā etan ti attanā matasarīrassa samānabhāvaṃ karonto bāhire dosaṃ pajahati .
Yathā etaṃ tathā idan ti matasarīrena attano samānabhāvaṃ karonto ajjhattike rāgaṃ pajahati .
Yenākārena ubhayaṃ samaṃ karoti , taṃ sampajānanto ubhayattha mohaṃ pajahati .
Bahiddhā diṭṭhānan ti bahiddhā susānādīsu diṭṭhānaṃ uddhumātakādidasannaṃ asubhānaṃ .
‘‘ Navannaṃ pāṭikulyānaṃ vasenā ’’ ti kasmā vuttaṃ , nanu antimajīvikābhāvato piṇḍapātassa alābhalābhesu paritassanagedhādisamuppattito
V2.312 bhattassa sammadajananato kimikulasaṃvaddhanatoti evamādīhipi ākārehi āhārepaṭikūlatā paccavekkhitabbā .Vuttañhetaṃ –
‘‘ antamidaṃ , bhikkhave , jīvikānaṃ yadidaṃ piṇḍolyaṃ atipāpoyaṃ lokasmiṃ yadidaṃ piṇḍolyo vicarati pattapāṇīti ( saṃ . ni .3.80; itivu .91).
Aladdhā ca piṇḍapātaṃ paritassati , laddhā ca piṇḍapātaṃ gadhito mucchito ajjhopanno anādīnavadassāvī anissaraṇapañño paribhuñjatīti ( a . ni .3.124).
Bhutto ca āhāro kassaci kadāci maraṇaṃ vā maraṇamattaṃ vā dukkhaṃ āvahatī ’’ ti .
Kaṭukīṭakādayo dvattiṃsakulappabhedā kimiyo naṃ upanissāya jīvantīti ?
Vuccate – antimajīvikābhāvo tāva cittasaṃkilesavisodhanatthaṃ kammaṭṭhānābhinivesanato pageva manasi kātabbo ‘‘ māhaṃ chavālātasadiso bhaveyyan ’’ ti .
Tathā piṇḍapātassa alābhalābhesu paritassanagedhādisamuppattinivāraṇaṃ pageva anuṭṭhātabbaṃ suparisuddhasīlassa paṭisaṅkhānavato tadabhāvato .
Bhattasammado anekantiko paribhoge antogadhovāti veditabbo .
Kimikulasaṃvaddhanaṃ pana saṅgahetabbaṃ , saṅgahitameva vā ‘‘ navannaṃ pāṭikulyānaṃ vasenā ’’ ti ettha niyamassa akatattā .
Iminā vā nayena itaresampettha saṅgaho daṭṭhabbo yathāsambhavamettha paṭikūlatāpaccavekkhaṇassa adhippetattā .
Evañca
M2.342 katvā visuddhimagge ( visuddhi .1.294-295) dasahi ākārehi paṭikūlatā veditabbā .Seyyathidaṃ – gamanato , pariyesanato , paribhogato , āsayato , nidhānato , aparipakkato , paripakkato , phalato , nissandato , sammakkhanatoti .
Evaṃ dasannaṃ vasena pāṭikulyavacanenapi idha ‘‘ navannan ’’ ti vacanaṃ na virujjhati , sammakkhanassa paribhogādīsu labbhamānabhāvā visuṃ taṃ aggahetvā na vadanti .
Visuddhimagge ( visuddhi .1.304) pana sammakkhanaṃ paribhogādīsu labbhamānampi nissandavasena visesato paṭikūlanti dassetuṃ sabbapacchā ṭhapitā .
Ukkaṇṭhitasaññāya samannāgatoti tīsu bhavesu aruccanavasena pavattāya vipassanāpaññāya samannāgato .
Nibbidānupassanā hesā saññāsīsena vuttā .
Sesamettha uttānameva .
Asubhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .