6. Kuhasuttavaṇṇanā
26. Chaṭṭhe
V2.238 kuhakāti sāmantajappanādinā kuhanavatthunā kuhakā , asantaguṇasambhāvanicchāya kohaññaṃ katvā paresaṃ viddhaṃsakāti attho .Thaddhāti ‘‘ kodhano hoti upāyāsabahulo , appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyatī ’’ ti ( a . ni .3.25,27) evaṃ vuttena kodhena ca ,‘‘ dubbaco hoti dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgato akkhamo appadakkhiṇaggāhī anusāsanin ’’ ti ( ma . ni .1.181; pārā .426).
Evaṃ vuttena dovacassena ca ,‘‘ jātimado , gottamado , lābhamado , ārogyamado , yobbanamado , jīvitamado ’’ ti ( vibha .832) evaṃ vuttajātimadādibhedena mānena ca garukātabbesu garūsupi nipaccakāraṃ akatvā ayosalākaṃ gilitvā ṭhitā viya anonatā hutvā vicaraṇakā .
Tenāha ‘‘ kodhena cā ’’ tiādi .
Upalāpakāti micchājīvavasena kulasaṅgaṇhakā .
Lapāti paccayatthaṃ payuttavācāvasena nippesikatāvasena lapakāti attho .
Siṅgan ti siṅgāraṃ .
Tañhi kusalassa vijjhanato suṭṭhu āsevitatāya sīse parikkhittaṃ sunibbattaṃ visāṇaṃ viya thirattā ca siṅgaṃ viyāti siṅgaṃ , nāgarikabhāvasaṅkhātassa kilesasiṅgassetaṃ nāmaṃ .
Siṅgārabhāvo siṅgāratā , siṅgārakaraṇakaākāro vā .
Cāturabhāvo cāturatā .
Tathā
M2.262 cāturiyaṃ .Parikkhatabhāvo parikkhatatā , parikhaṇitvā ṭhapitasseva daḷhasiṅgārassetaṃ nāmaṃ .
Itaraṃ tasseva vevacanaṃ .
Evaṃ sabbehi vārehi kilesasiṅgāratāva kathitā .
Uggatanaḷāti naḷasadisaṃ tucchamānaṃ ukkhipitvā vicaraṇakā .
Tenāha ‘‘ tucchamānaṃ ukkhipitvā ṭhitā ’’ ti .
Yasmā te kuhanādiyogato na sammāpaṭipannā , tasmā ‘‘ mama santakā na hontī ’’ ti vuttaṃ .
Apagatāti yadipi te mama sāsane pabbajitā , yathānusiṭṭhaṃ pana appaṭipajjanato apagatā eva imasmā dhammavinayā , ito te suvidūre ṭhitāti dasseti .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Nabhañca dūre pathavī ca dūre ,
Pāraṃ samuddassa tadāhu dūre ;
Tato have dūrataraṃ vadanti ,
Satañca dhammo asatañca rājā ’’ ti .( jā .2.21.414);
Sabbattha
V2.239 patthaṭatāya vepullaṃ pāpuṇantīti sabbattha patthaṭabhāvena sīlādidhammakkhandhapāripūriyā vepullaṃ pāpuṇanti .Kuhasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .