7. Santuṭṭhisuttavaṇṇanā
27. Sattame niddosānīti avajjarahitāni āgamanasuddhito kāyamaṇḍanādikilesavatthubhāvābhāvato ca .
Tattha sulabhatāya pariyesanadukkhassa abhāvo dassito , appatāya pariharaṇadukkhassapi abhāvo dassito , anavajjatāya agarahitabbatāya bhikkhusāruppabhāvo dassito hoti .
Appatāya vā parittāsassa avatthutā , sulabhatāya gedhādīnaṃ avatthutā , anavajjatāya ādīnavadassananissaraṇapaññānaṃ atthitā dassitā hoti .
Appatāya vā lābhena na somanassaṃ janayanti , alābhena na domanassaṃ janayanti , anavajjatāya vippaṭisāranimittaṃ aññāṇupekkhaṃ na janayanti avippaṭisāravatthubhāvato .
Paṃsukūlan ti
M2.263 saṅkārakūṭādīsu yattha katthaci paṃsūnaṃ upari ṭhitattā abbhuggataṭṭhena paṃsukūlaṃ viyāti paṃsukūlaṃ , paṃsu viya kucchitabhāvaṃ ulati gacchatīti paṃsukūlanti evaṃ laddhanāmaṃ rathikādīsu patitanantakāni uccinitvā katacīvaraṃ .Rukkhamūlan ti vivekānurūpaṃ yaṃ kiñci rukkhasamīpaṃ .
Yaṃ kiñci muttan ti yaṃ kiñci gomuttaṃ .
Keci panettha ‘‘ gomuttaparibhāvitaharītakakhaṇḍaṃ pūtimuttan ’’ ti vadanti .
‘‘ Pūtibhāvena āpaṇādito vissaṭṭhaṃ chaḍḍitaṃ apariggahitaṃ yaṃ kiñci bhesajjaṃ pūtimuttan ti adhippetan ’’ ti apare .
Yato khoti paccatte nissakkavacanaṃ , yaṃ khoti vuttaṃ hoti .
Tena tuṭṭho hotīti vuttakiriyaṃ parāmasati .
Tuṭṭhoti santuṭṭho .
Idamassāhan ti yvāyaṃ catubbidhena yathāvuttena paccayena appena sulabhena santoso , idaṃ imassa bhikkhuno sīlasaṃvarādīsu aññataraṃ ekaṃ sāmaññaṅgaṃ samaṇabhāvakāraṇanti ahaṃ vadāmi .
Santuṭṭhassa hi catupārisuddhisīlaṃ paripuṇṇaṃ hoti , samathavipassanā ca bhāvanāpāripūriṃ gacchanti .
Atha vā sāmaññaṃ nāma ariyamaggo , tassa saṅkhepato dve aṅgā bāhiraṃ ajjhattikanti .
Tattha bāhiraṃ sappurisūpanissayo saddhammassavanañca .
Ajjhattikaṃ pana yonisomanasikāro dhammānudhammappaṭipatti ca .
Tesu yasmā yathārahaṃ dhammānudhammappaṭipattibhūtā tassa mūlabhūtā cete dhammā , yadidaṃ appicchatā santuṭṭhitā pavivittatā asaṃsaṭṭhatā
V2.240 āraddhavīriyatāti evamādayo , tasmā vuttaṃ ‘‘ idamassāhaṃ aññataraṃ sāmaññaṅganti vadāmī ’’ ti .Senāsanamārabbhāti vihārādiṃ mañcapīṭhādiñca senāsanaṃ nissāya .
Cīvaraṃ pānabhojanan ti nivāsanādicīvaraṃ ambapānakādipānaṃ khādanīyabhojanīyādibhuñjitabbavatthuñca ārabbhāti sambandho .
Vighātoti vighātabhāvo , cittassa dukkhaṃ na hotīti yojanā .
Ayañhettha saṅkhepattho –
‘‘ amukasmiṃ nāma āvāse paccayā sulabhā ’’ ti labhitabbaṭṭhānagamanena vā ‘‘ mayhaṃ pāpuṇāti , na tuyhan ’’ ti vivādāpajjanena vā navakammakaraṇādivasena vā senāsanādīni pariyesantānaṃ asantuṭṭhānaṃ icchitālābhādinā yo vighāto cittassa hoti , so tattha santuṭṭhassa na hoti .
Disā nappaṭihaññatīti santuṭṭhiyā cātuddisabhāvena disā na paṭihanati .
Vuttañhetaṃ ‘‘ cātuddiso appaṭigho ca hoti , santussamāno itarītarenā ’’ ti ( su . ni .42).
Samaṇadhammassa
M2.264 anulomāti samaṇadhammassa samathavipassanābhāvanāya , ariyamaggasseva vā anucchavikā appicchatādayo .Tuṭṭhacittassa bhikkhunoti tuṭṭhacittena bhikkhunā .
Adhiggahitā hontīti paṭipakkhadhamme abhibhavitvā gahitā honti .
Antogatāti abbhantaragatā .
Na paribāhirāti na bāhirā katā .
Santuṭṭhisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .