2. Ūmibhayasuttavaṇṇanā
122. Dutiye kodhūpāyāsassetaṃ adhivacanan ti ettha kujjhanaṭṭhena kodho , sveva cittassa kāyassa ca atippamaddanamathanuppādanehi daḷhaāyāsaṭṭhena upāyāso .
Anekavāraṃ pavattitvā attanā samavetaṃ sattaṃ ajjhottharitvā sīsaṃ ukkhipituṃ adatvā ūmisadisatā daṭṭhabbā .
Yathā hi bāhiraṃ udakaṃ otiṇṇo ūmīsu osīditvā marati , evaṃ
M2.327 imasmiṃ sāsane kodhūpāyāse osīditvā vibbhamati , tasmā kodhūpāyāso ‘‘ ūmibhayan ’’ ti vutto .Odarikattassetaṃ adhivacanan ti yathā hi bāhiraṃ udakaṃ otiṇṇo kumbhīlena khādito marati , evaṃ imasmiṃ sāsane odarikattena odarikabhāvena āmisagedhena micchājīvena jīvikakappanena nāsitasīlādiguṇatāya khāditadhammasarīro vibbhamati , tasmā odarikattaṃ ‘‘ kumbhīlabhayan ’’ ti vuttaṃ .
Anupaṭṭhitāya satiyāti kāyagataṃ satiṃ anuṭṭhāpetvā .
Asaṃvutehīti apihitehi .
Pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanan ti yathā hi bāhiraṃ udakaṃ otiṇṇo āvaṭṭe nimujjitvā marati , evaṃ imasmiṃ sāsane pabbajito pañcakāmaguṇāvaṭṭe nimujjitvā vibbhamati .
Kāmarāgābhibhūto hi satto ito ca etto , etto ca itoti evaṃ manāpiyarūpādivisayasaṅkhāte āvaṭṭe attānaṃ saṃsāretvā yathā tato bahibhūte nekkhamme cittampi na uppādeti , evaṃ āvaṭṭetvā byasanāpādanena kāmaguṇānaṃ āvaṭṭasadisatā daṭṭhabbā .
Anuddhaṃsetīti kilameti vilolati .
Rāgānuddhaṃsitenāti rāgena anuddhaṃsitena .
Mātugāmassetaṃ adhivacanan ti .
Yathā hi bāhiraṃ udakaṃ otiṇṇo caṇḍamacchaṃ āgamma laddhappahāro marati , evaṃ imasmiṃ sāsane mātugāmaṃ ārabbha uppannakāmarāgo vibbhamati , tasmā mātugāmo ‘‘ susukābhayan ’’ ti vutto .
Mātugāmo hi yonisomanasikārarahitaṃ adhīrapurisaṃ itthikuttabhūtehi attano hāsabhāvavilāsehi abhibhuyya gahetvā dhīrajātikampi attano
V2.299 rūpādīhi sampalobhanavasena anavasesaṃ attano upakāradhamme sīlādike sampādetuṃ asamatthaṃ karonto anayabyasanaṃ pāpeti .Imāni pana cattāri bhayāni bhāyitvā yathā udakaṃ anorohantassa udakaṃ nissāya udakapipāsāvinayanaṃ sarīrasuddhipariḷāhūpasamo kāyautuggāhāpananti , evamādi ānisaṃso natthi , evamevaṃ imāni cattāri bhayāni bhāyitvā sāsane apabbajantassapi imaṃ sāsanaṃ nissāya saṅkhepato vaṭṭadukkhūpasamo , vitthārato pana sīlānisaṃsādivasena anekavidho ānisaṃso natthi .
Yathā pana imāni cattāri bhayāni abhāyitvā
M2.328 udakaṃ orohantassa vuttappakāro ānisaṃso hoti , evaṃ imāni abhāyitvā sāsane pabbajantassapi vuttappakāro ānisaṃso hoti .Mahādhammarakkhitatthero panāha ‘‘ cattāri bhayāni bhāyitvā udakaṃ anotaranto sotaṃ chinditvā paratīraṃ pāpuṇituṃ na sakkoti , abhāyitvā otaranto sakkoti , evamevaṃ bhāyitvā sāsane apabbajantopi taṇhāsotaṃ chinditvā nibbānapāraṃ daṭṭhuṃ na sakkoti , abhāyitvā pabbajanto sakkotī ’’ ti .
Ūmibhayasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .