Issues
Catukkanipāta-ṭīkā
Catukkanipāta-ṭīkā

2. Ūmibhayasuttavaṇṇanā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Ūmibhayasuttavaṇṇanā

122. Dutiye kodhūpāyāsassetaṃ adhivacanan ti ettha kujjhanaṭṭhena kodho , sveva cittassa kāyassa ca atippamaddanamathanuppādanehi daḷhaāyāsaṭṭhena upāyāso .
Anekavāraṃ pavattitvā attanā samavetaṃ sattaṃ ajjhottharitvā sīsaṃ ukkhipituṃ adatvā ūmisadisatā daṭṭhabbā .
Yathā hi bāhiraṃ udakaṃ otiṇṇo ūmīsu osīditvā marati , evaṃM2.327 imasmiṃ sāsane kodhūpāyāse osīditvā vibbhamati , tasmā kodhūpāyāso ‘‘ ūmibhayan ’’ ti vutto .
Odarikattassetaṃ adhivacanan ti yathā hi bāhiraṃ udakaṃ otiṇṇo kumbhīlena khādito marati , evaṃ imasmiṃ sāsane odarikattena odarikabhāvena āmisagedhena micchājīvena jīvikakappanena nāsitasīlādiguṇatāya khāditadhammasarīro vibbhamati , tasmā odarikattaṃ ‘‘ kumbhīlabhayan ’’ ti vuttaṃ .
Anupaṭṭhitāya satiyāti kāyagataṃ satiṃ anuṭṭhāpetvā .
Asaṃvutehīti apihitehi .
Pañcannetaṃ kāmaguṇānaṃ adhivacanan ti yathā hi bāhiraṃ udakaṃ otiṇṇo āvaṭṭe nimujjitvā marati , evaṃ imasmiṃ sāsane pabbajito pañcakāmaguṇāvaṭṭe nimujjitvā vibbhamati .
Kāmarāgābhibhūto hi satto ito ca etto , etto ca itoti evaṃ manāpiyarūpādivisayasaṅkhāte āvaṭṭe attānaṃ saṃsāretvā yathā tato bahibhūte nekkhamme cittampi na uppādeti , evaṃ āvaṭṭetvā byasanāpādanena kāmaguṇānaṃ āvaṭṭasadisatā daṭṭhabbā .
Anuddhaṃsetīti kilameti vilolati .
Rāgānuddhaṃsitenāti rāgena anuddhaṃsitena .
Mātugāmassetaṃ adhivacanan ti .
Yathā hi bāhiraṃ udakaṃ otiṇṇo caṇḍamacchaṃ āgamma laddhappahāro marati , evaṃ imasmiṃ sāsane mātugāmaṃ ārabbha uppannakāmarāgo vibbhamati , tasmā mātugāmo ‘‘ susukābhayan ’’ ti vutto .
Mātugāmo hi yonisomanasikārarahitaṃ adhīrapurisaṃ itthikuttabhūtehi attano hāsabhāvavilāsehi abhibhuyya gahetvā dhīrajātikampi attanoV2.299 rūpādīhi sampalobhanavasena anavasesaṃ attano upakāradhamme sīlādike sampādetuṃ asamatthaṃ karonto anayabyasanaṃ pāpeti .
Imāni pana cattāri bhayāni bhāyitvā yathā udakaṃ anorohantassa udakaṃ nissāya udakapipāsāvinayanaṃ sarīrasuddhipariḷāhūpasamo kāyautuggāhāpananti , evamādi ānisaṃso natthi , evamevaṃ imāni cattāri bhayāni bhāyitvā sāsane apabbajantassapi imaṃ sāsanaṃ nissāya saṅkhepato vaṭṭadukkhūpasamo , vitthārato pana sīlānisaṃsādivasena anekavidho ānisaṃso natthi .
Yathā pana imāni cattāri bhayāni abhāyitvāM2.328 udakaṃ orohantassa vuttappakāro ānisaṃso hoti , evaṃ imāni abhāyitvā sāsane pabbajantassapi vuttappakāro ānisaṃso hoti .
Mahādhammarakkhitatthero panāha ‘‘ cattāri bhayāni bhāyitvā udakaṃ anotaranto sotaṃ chinditvā paratīraṃ pāpuṇituṃ na sakkoti , abhāyitvā otaranto sakkoti , evamevaṃ bhāyitvā sāsane apabbajantopi taṇhāsotaṃ chinditvā nibbānapāraṃ daṭṭhuṃ na sakkoti , abhāyitvā pabbajanto sakkotī ’’ ti .
Ūmibhayasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .