5. Paññattisuttavaṇṇanā
15. Pañcame attabhāvo etesaṃ atthīti attabhāvino , tesaṃ attabhāvīnaṃ .
Tenāha ‘‘ attabhāvavantānan ’’ ti .
Yāva chattiṃsāya indānaṃ āyuppamāṇaṃ , tāva paṇīte kāme paribhuñjīti mandhāturājā kira ekadivasaṃ attano pariṇāyakaratanaṃ pucchi –
‘‘ atthi nu kho manussalokato ramaṇīyataraṃ ṭhānan ’’ ti .
Kasmā deva evaṃ bhaṇasi , kiṃ na passasi candimasūriyānaṃ ānubhāvaṃ , nanu etesaṃ ṭhānaṃ ito ramaṇīyataranti ?
Rājā cakkaratanaṃ purakkhatvā tattha agamāsi .
Cattāro
V2.218 mahārājāno ‘‘ mandhātumahārājā āgato ’’ ti sutvā ‘‘ tāvamahiddhiko mahārājā na sakkā yuddhena paṭibāhitun ’’ ti sakarajjaṃ niyyātesuṃ .So taṃ gahetvā puna pucchi –
‘‘ atthi nu kho ito ramaṇīyataraṃ ṭhānan ’’ ti .
Athassa tāvatiṃsabhavanaṃ kathayiṃsu .
‘‘ Tāvatiṃsabhavanaṃ , deva , ramaṇīyaṃ , tattha sakkassa devarañño ime cattāro mahārājāno
M2.240 pāricārikā dovārikabhūmiyaṃ tiṭṭhanti .Sakko devarājā mahiddhiko mahānubhāvo .
Tassimāni upabhogaṭṭhānāni – yojanasahassubbedho vejayantapāsādo , pañcayojanasatubbedhā sudhammadevasabhā , diyaḍḍhayojanasatiko vejayantaratho , tathā erāvaṇo hatthī , dibbarukkhasahassappaṭimaṇḍitaṃ nandanavanaṃ , cittalatāvanaṃ , phārusakavanaṃ , yojanasatubbedho pāricchattako koviḷāro , tassa heṭṭhā saṭṭhiyojanāyāmā paññāsayojanavitthārā pañcadasayojanubbedhā jayasumanapupphavaṇṇā paṇḍukambalasilā , yassā mudutāya sakkassa nisīdato upaḍḍhakāyo anuppavisatī ’’ ti .
Taṃ sutvā rājā tattha gantukāmo cakkaratanaṃ abbhukkiri .
Taṃ ākāse uṭṭhahi saddhiṃ caturaṅginiyā senāya .
Atha dvinnaṃ devalokānaṃ vemajjhato cakkaratanaṃ otaritvā pathaviyā āsanne ṭhāne aṭṭhāsi saddhiṃ pariṇāyakaratanappamukhāya caturaṅginiyā senāya .
Rājā ekakova attano ānubhāvena tāvatiṃsabhavanaṃ agamāsi .
Sakko ‘‘ mandhātā āgato ’’ ti sutvā tassa paccuggamanaṃ katvā ‘‘ svāgataṃ , mahārāja , sakaṃ , te mahārāja , anusāsa mahārājā ’’ ti vatvā saddhiṃ nāṭakehi rajjaṃ dve bhāge katvā ekaṃ bhāgamadāsi .
Rañño tāvatiṃsabhavane patiṭṭhitamattasseva manussagandhasarīranissandādimanussabhāvo vigacchi , devaloke pavattivipākadāyino aparapariyāyavedanīyassa kammassa katokāsattā sabbadā soḷasavassuddesikatāmālāmilāyanādidevabhāvo pāturahosi .
Tassa sakkena saddhiṃ paṇḍukambalasilāya nisinnassa akkhinimisanamattena nānattaṃ paññāyati .
Taṃ asallakkhentā devā sakkassa ca tassa ca nānatte muyhanti .
So tattha dibbasampattiṃ anubhavamāno tadā manussānaṃ asaṅkhyeyyāyukatāya yāva chattiṃsa sakkā upapajjitvā cutā , tāva sakkarajjaṃ kāretvā ‘‘ kiṃ me iminā upaḍḍharajjenā ’’ ti atitto kāmehi tato cavitvā attano uyyāne patito manussaloke utukakkhaḷatāya vātātapena phusitagatto kālamakāsi .
Tena vuttaṃ ‘‘ devaloke pana yāva chattiṃsāya indānaṃ āyuppamāṇaṃ , tāva paṇīte kāme paribhuñjī ’’ ti .
Paññattisuttavaṇṇanā niṭṭhitā .