5. Rūpasuttavaṇṇanā
65. Pañcame paminoti uḷāratādivisesaṃ etenāti pamāṇaṃ , rupakāyo pamāṇaṃ etassāti rūpappamāṇo .
Tato eva rūpe pasannoti rūpappasanno .
Ghosoti cettha thutighoso .
Lūkhan ti paccayalūkhatā .
Dhammāti sīlādayo guṇadhammā adhippetā .
Imesaṃ pana catunnaṃ puggalānaṃ nānākaraṇaṃ pāḷiyaṃyeva āgataṃ .
Vuttañhetaṃ –
‘‘ Katamo
M2.310 ca puggalo rūpappamāṇo rūpappasanno ?Idhekacco puggalo ārohaṃ vā passitvā
V2.282 pariṇāhaṃ vā passitvā saṇṭhānaṃ vā passitvā pāripūriṃ vā passitvā tattha pamāṇaṃ gahetvā pasādaṃ janeti .Ayaṃ vuccati puggalo rūpappamāṇo rūpappasanno .
‘‘ Katamo ca puggalo ghosappamāṇo ghosappasanno ?
Idhekacco puggalo paravaṇṇanāya parathomanāya parapasaṃsanāya paravaṇṇahārikāya tattha pamāṇaṃ gahetvā pasādaṃ janeti .
Ayaṃ vuccati puggalo ghosappamāṇo ghosappasanno .
‘‘ Katamo ca puggalo lūkhappamāṇo lūkhappasanno ?
Idhekacco puggalo cīvaralūkhaṃ vā passitvā pattalūkhaṃ vā passitvā senāsanalūkhaṃ vā passitvā vividhaṃ vā dukkarakārikaṃ passitvā tattha pamāṇaṃ gahetvā pasādaṃ janeti .
Ayaṃ vuccati puggalo lūkhappamāṇo lūkhappasanno .
‘‘ Katamo ca puggalo dhammappamāṇo dhammappasanno ?
Idhekacco puggalo sīlaṃ vā passitvā samādhiṃ vā passitvā paññaṃ vā passitvā tattha pamāṇaṃ gahetvā pasādaṃ janeti .
Ayaṃ vuccati puggalo dhammappamāṇo dhammappasanno ’’ ti ( pu . pa .171-172).
Tattha ārohan ti uccataṃ .
Sā ca kho tasmiṃ tasmiṃ kāle pamāṇayuttā daṭṭhabbā .
Pariṇāhan ti nātikisathūlatāvasena pīṇataṃ .
Saṇṭhānan ti tesaṃ tesaṃ aṅgapaccaṅgānaṃ susaṇṭhitataṃ dīgharassavaṭṭādiyuttaṭṭhānesu tathābhāvaṃ .
Pāripūrin ti sabbesaṃ sarīrāvayavānaṃ paripuṇṇataṃ avikalataṃ .
Tattha pamāṇaṃ gahetvāti tasmiṃ rūpe rūpasampattiyaṃ pamāṇabhāvaṃ upādāya .
Pasādaṃ janetīti adhimokkhaṃ janeti uppādeti .
Paravaṇṇanāyāti ‘‘ asuko ediso ca ediso cā ’’ ti parassa guṇavacanena .
Parathomanāyāti parammukhā parassa silāghuppādakena abhitthavanena parena thutivasena , gāthādiupanibandhanena vuttāya thomanāyāti vuttaṃ hoti .
Parapasaṃsanāyāti parammukhā parassa guṇasaṃkittanena .
Paravaṇṇahārikāyāti
M2.311 paramparavaṇṇahārikāya paramparāya parassa kittanasaddassa upasaṃhārena .Tatthāti tasmiṃ thutighose .
Cīvaralūkhan ti thūlajiṇṇabahutunnakatādicīvarassa lūkhabhāvaṃ .
Pattalūkhan ti anekaganthikāhaṭatādipattassa
V2.283 lūkhabhāvaṃ .Vividhaṃ vā dukkarakārikan ti dhutaṅgādivasena pavattanānāvidhaṃ dukkaracariyaṃ .
Sīlaṃ vā passitvāti sīlapāripūrivasena visuddhaṃ kāyavacīsucaritaṃ ñāṇacakkhunā passitvā , jhānādiadhigamasuddhisamādhiṃ vā vipassanābhiññāsaṅkhātaṃ paññaṃ vā passitvāti attho .
Evametasmiṃ catuppamāṇe lokasannivāse buddhesu appasannā mandā , pasannā bahukā .
Rūpappamāṇassa hi buddharūpato uttari pasādāvahaṃ rūpaṃ nāma natthi .
Ghosappamāṇassa buddhānaṃ kittighosato uttari pasādāvaho ghoso nāma natthi .
Lūkhappamāṇassa kāsikāni vatthāni mahārahāni kañcanabhājanāni tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavike sabbasampattiyutte pāsādavare pahāya paṃsukūlacīvaraselamayapattarukkhamūlādisenāsanasevino buddhassa bhagavato lūkhato uttari pasādāvahaṃ aññaṃ lūkhaṃ nāma natthi .
Dhammappamāṇassa sadevake loke asādhāraṇasīlādiguṇassa tathāgatassa sīlādiguṇato uttari pasādāvaho añño sīlādiguṇo nāma natthi .
Iti bhagavā imaṃ catuppamāṇikaṃ lokasannivāsaṃ muṭṭhinā gahetvā viya ṭhitoti .
Pamāṇiṃsūti pamāṇaṃ aggahesuṃ .
Niyakajjhatte tassa guṇaṃ na jānātīti tassa abbhantare pavattamānaṃ sīlādiguṇaṃ na jānāti .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Rūpasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .