(16)1. Indriyavaggo
1-5.Indriyasuttādivaṇṇanā
151-155.
Catutthassa
V2.308M2.337 paṭhamādīni uttānāneva .Indriyasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
6-8.Kappasuttādivaṇṇanā
156-158.
Chaṭṭhe saṃvaṭṭanaṃ vinassanaṃ saṃvaṭṭo , saṃvaṭṭato uddhaṃ tathā ṭhāyī saṃvaṭṭaṭṭhāyī .
Vivaṭṭanaṃ nibbattanaṃ , vaḍḍhanaṃ vā vivaṭṭo .
‘‘ Tejosaṃvaṭṭo , āposaṃvaṭṭo , vāyosaṃvaṭṭoti evaṃ saṃvaṭṭasīmānukkamena saṃvaṭṭesu vattabbesu tathā avatvā āposaṃvaṭṭo , tejosaṃvaṭṭo , vāyosaṃvaṭṭoti vacanaṃ saṃvaṭṭamahābhūtadesanānupubbiyā ’’ ti keci .
‘‘ Bhāvīsaṃvaṭṭānupubbiyā ’’ ti apare .
Āpena saṃvaṭṭo āposaṃvaṭṭo .
Saṃvaṭṭasīmāti saṃvaṭṭanamariyādā .
Saṃvaṭṭatīti vinassati .
Sadāti sabbakālaṃ , tīsupi saṃvaṭṭakālesūti attho .
Ekaṃ buddhakkhettaṃ vinassatīti ettha buddhakkhettaṃ nāma tividhaṃ hoti jātikkhettaṃ , āṇākkhettaṃ , visayakkhettañca .
Tattha jātikkhettaṃ dasasahassacakkavāḷapariyantaṃ hoti , tathāgatassa paṭisandhiggahaṇādīsu kampati .
Āṇākkhettaṃ koṭisatasahassacakkavāḷapariyantaṃ , yattha ratanasuttaṃ ( khu . pā .6.1 ādayo ; su . ni .224 ādayo ) khandhaparittaṃ ( a . ni .4.67; cūḷava .251) dhajaggaparittaṃ ( saṃ . ni .1.249) āṭānāṭiyaparittaṃ ( dī . ni .3.277-278) moraparittan ti ( jā .1.2.17-18) imesaṃ parittānaṃ ānubhāvo vattati .
Visayakkhettaṃ anantāparimāṇaṃ , yaṃ ‘‘ yāvatā vā panākaṅkheyyā ’’ ti ( a . ni .3.81) vuttaṃ .
Tattha yaṃ yaṃ tathāgato ākaṅkhati , taṃ taṃ jānāti .
Evametesu tīsu buddhakkhettesu ekaṃ āṇākkhettaṃ vinassati
V2.309 , tasmiṃ pana vinassante jātikkhettaṃ vinaṭṭhameva hoti , vinassantañca ekatova vinassati , saṇṭhahantañcaM2.338 ekatova saṇṭhahati .Sesamettha visuddhimaggasaṃvaṇṇanāsu ( visuddhi . mahāṭī .2.404) vuttanayeneva gahetabbaṃ .
Sattamaṭṭhamāni uttānatthāneva .
Kappasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
9. Bhikkhunīsuttavaṇṇanā
159. Navame evaṃ pavattaṃ paccuppannataṇhaṃ nissāyāti ‘‘ kudāssu nāmāhampi āsavānaṃ khayā ’’ tiādinā nayena anuttare vimokkhe pihaṃ uppādentassa uppannataṇhaṃ nissāya .
Kathaṃ pana lokuttaradhamme ārabbha āsā uppajjatīti ?
Na kho panetaṃ evaṃ daṭṭhabbaṃ , na ārammaṇakaraṇavasena tattha pihā pavattati avisayattā puggalassa ca anadhigatabhāvato .
Anussavūpaladdhe pana anuttaravimokkhe uddissa pihaṃ uppādento tattha pihaṃ uppādeti nāma .
Nākaḍḍhatīti kammapathabhāvaṃ appattatāya paṭisandhiṃ na deti .
Sesaṃ suviññeyyameva .
Bhikkhunīsuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
10. Sugatavinayasuttavaṇṇanā
160. Dasame vaḷañjentīti sajjhāyanti ceva vācuggataṃ karontā dhārenti ca .
Avigatataṇhatāya taṃ taṃ parikkhārajātaṃ bahumpi ādiyantīti bahulā , te eva bāhulikā yathā ‘‘ venayiko ’’ ti ( ma . ni .1.246; a . ni .8.11; pārā .8).
Te pana yasmā paccayabahulabhāvā yuttappayuttā nāma honti , tasmā āha ‘‘ paccayabāhullāya paṭipannā ’’ ti .
Sithilaṃ gaṇhantīti sāthalikā , sikkhāya ādaragāravābhāvena sithilaṃ adaḷhaṃ gaṇhantīti attho .
Sithilan ti ca bhāvanapuṃsakaniddeso , sithila-saddena vā samānatthassa sāthalasaddassa vasena sāthalikāti padasiddhi veditabbā .
Avagamanatoti adhogamanato , orambhāgiyabhāvatoti attho .
Nibbīriyāti ujjhitussāhā tadadhigamāya ārambhampi akurumānā .
Sugatavinayasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Indriyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .