1-6.Pāṇātipātasuttādivaṇṇanā
81-86.
Catutthassa
V2.288 paṭhamādīni uttānatthāneva .Pañcame ( saṃ . ni . ṭī .1.1.132)‘‘ nīce kule paccājāto ’’ tiādikena appakāsabhāvena tamatīti tamo , tena tamena yuttoti tamo puggalo vuccati .
Tathā hi taṃyogato puggalassa tabbohāro yathā ‘‘ maccherayogato maccharo ’’ ti , tasmā tamoti appakāsabhāvena tamo tamabhūto andhakāraṃ viya jāto , andhakārattaṃ vā pattoti attho .
Vuttalakkhaṇaṃ tamameva paramparato ayanaṃ gati niṭṭhā etassāti tamaparāyaṇo .
Ubhayenapi tamaggahaṇena khandhatamo kathito , na andhakāratamo .
Khandhatamoti ca sampattirahitā khandhapavattiyeva daṭṭhabbā .
‘‘ Ucce kule paccājāto ’’ tiādikena pakāsabhāvena jotetīti joti , tena jotināyuttotiādi sabbaṃ vuttanayena veditabbaṃ .
Itare dveti jotitamaparāyaṇo , jotijotiparāyaṇoti itare dve puggale .
Veṇuvettādivilīvehi peḷabhājanādikārakā vilīvakārakā .
Migamacchādīnaṃ nisādanato nesādā , māgavikamacchabandhādayo .
Rathesu cammena
M2.317 nahaṇakaraṇato rathakārā , cammakārā .Puiti karīsassa nāmaṃ , taṃ kusenti apanentīti pukkusā , pupphachaḍḍakā .
Dubbaṇṇoti virūpo .
Okoṭimakoti ārohābhāvena heṭṭhimako , rassakāyoti attho .
Tenāha ‘‘ lakuṇḍako ’’ ti .
Laku viya ghaṭikā viya ḍeti pavattatīti lakuṇḍako , rasso .
Kaṇati nimīlatīti kāṇo .
Taṃ panassa nimīlanaṃ ekena akkhinā dvīhipi vāti āha ‘‘ ekacchikāṇo vā ubhayacchikāṇo vā ’’ ti .
Kuṇanaṃ kuṇo , hatthavekallaṃ , so etassa atthīti kuṇī .
Khañjo vuccati pādavikalo .
Heṭṭhimakāyasaṅkhāto sarīrassa pakkho padeso hato assāti pakkhahato .
Tenāha ‘‘ pīṭhasappī ’’ ti .
Padīpe padīpane etabbaṃ netabbanti padīpeyyaṃ , telakapālādiupakaraṇaṃ .
Vuttan ti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Āgamanavipattīti āgamanaṭṭhānavasena vipatti ‘‘ āgamo etthā ’’ ti katvā .
Pubbuppannapaccayavipattīti paṭhamuppannapaccayavasena viparāvatti .
Caṇḍālādisabhāvā hissa mātāpitaro paṭhamuppannapaccayo .
Pavattapaccayavipattīti pavatte sukhapaccayavipatti .
Tādise nihīnakule uppannopi koci vibhavasampanno siyā , ayaṃ pana duggato durūpo .
Ājīvupāyavipattīti
V2.289 ājīvanupāyavasena vipatti .Sukhena hi jīvikaṃ pavattetuṃ upāyabhūtā hatthisippādayo imassa natthi , pupphachaḍḍanasilākoṭṭanādikammaṃ pana katvā jīvikaṃ pavatteti .
Tenāha ‘‘ kasiravuttike ’’ ti .
Attabhāvavipattīti upadhivipatti .
Dukkhakāraṇasamāyogoti kāyikacetasikadukkhuppattiyā paccayasamodhānaṃ .
Sukhakāraṇavipattīti sukhapaccayaparihāni .
Upabhogavipattīti upabhogasukhassa vināso anupaladdhi .
Joti ceva jotiparāyaṇabhāvo ca sukkapakkho .
Chaṭṭhaṃ uttānameva .
Pāṇātipātasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .