8. Vesārajjasuttavaṇṇanā
8. Aṭṭhame
V2.206 byāmohavasena saraṇapariyesanaṃ sārajjanaṃ sārado , byāmohabhayaṃ .Vigato sārado etassāti visārado , tassa bhāvo vesārajjaṃ .
Taṃ pana ñāṇasampadaṃ , pahānasampadaṃ , desanāvisesasampadaṃ khemañca nissāya pavattaṃ catubbidhapaccavekkhaṇañāṇaṃ .
Tenāha ‘‘ catūsu ṭhānesū ’’ tiādi .
Usabhassa idanti āsabhaṃ , seṭṭhaṭṭhānaṃ .
Sabbaññutapaṭijānanavasena abhimukhaṃ gacchanti , aṭṭha vā parisā upasaṅkamantīti āsabhā , pubbabuddhā .
Idaṃ panāti buddhānaṃ ṭhānaṃ sabbaññutameva vadati .
Tiṭṭhamānovāti avadantopi tiṭṭhamānova paṭijānāti nāmāti attho .
Upagacchatīti anujānāti .
Aṭṭhasu parisāsūti ‘‘ abhijānāmi kho panāhaṃ , sāriputta , anekasataṃ khattiyaparisaṃ upasaṅkamitā … pe … brāhmaṇaparisaṃ gahapatiparisaṃ , samaṇaparisaṃ , cātumahārājikaparisaṃ , tāvatiṃsaparisaṃ , māraparisaṃ , brahmaparisaṃ upasaṅkamitā , tatrapi mayā sannisinnapubbañceva sallapitapubbañca sākacchā ca samāpajjitapubbā .
Tatra vata maṃ ‘ bhayaṃ vā sārajjaṃ vā okkamissatī ’ ti nimittametaṃ , sāriputta , na samanupassāmī ’’ ti ( ma . ni .1.151) evaṃ vuttaparisāsu .
Abhītanādaṃ nadatīti parato dassitañāṇayogena visārado ahanti abhītanādaṃ nadati .
Sīhanādasuttenāti khandhavagge āgatena sīhanādasuttena .
‘‘ Devamanussānaṃ catucakkaṃ vattatī ’’ ti ( a . ni .4.31) suttasesena sappurisūpanissayādiphalasampattipavatti vuttā , purimasappurisūpanissayādiupanissayā pacchimasappurisūpanissayādisampattipavatti
M2.227 vā vuttā .Ādi-saddena tattha ca cakkasaddassa gahaṇaṃ veditabbaṃ .
Vicakkasaṇṭhānā asani eva asanivicakkaṃ .
Uracakkādīsūti ādi -saddena āṇāsamūhādīsupi cakkasaddassa pavatti veditabbā .
‘‘ Saṅghabhedaṃ karissāma cakkabhedan ’’ tiādīsu ( pārā .409; cūḷava .343) hi āṇā ‘‘ cakkan ’’ ti vuttā .
‘‘ Devacakkaṃ asuracakkan ’’ tiādīsu samūhoti .
Paṭivedhaniṭṭhattā arahattamaggañāṇaṃ paṭivedhoti ‘‘ phalakkhaṇe uppannaṃ nāmā ’’ ti vuttaṃ .
Tena paṭiladdhassapi desanāñāṇassa kiccanipphatti parassa bujjhanamattena hotīti ‘‘ aññāsikoṇḍaññassa sotāpatti … pe … phalakkhaṇe pavattaṃ nāmā ’’ ti vuttaṃ .
Tato paraṃ pana yāva parinibbānā desanāñāṇappavatti tasseva pavattitassa dhammacakkassa ṭhānanti veditabbaṃ .
Dassitadhammesūti
V2.207 vuttadhammesu .Vacanamattameva hi tesaṃ , na pana dassanaṃ tādisasseva dhammassa abhāvato .
Bhagavato eva vā ‘‘ ime dhammā anabhisambuddho ’’ ti parassa vacanavasena dassitadhammesu .
‘‘ Dhammapaṭisambhidā ’’ tiādīsu ( vibha .718-721) viya dhamma -saddo hetupariyāyoti āha ‘‘ sahadhammenāti sahetunā ’’ ti .
Hetūti ca upapattisādhanahetu veditabbo , na kārako , sampāpako vā .
Nimittan ti codanāya kāraṇaṃ .
Tattha codako codanaṃ karotīti kāraṇaṃ , dhammo codanaṃ karoti etenāti kāraṇaṃ .
Tenāha ‘‘ puggalopī ’’ tiādi .
Kheman ti kenaci appaṭibāhiyabhāvena anupaddutaṃ .
Antarāyo etesaṃ atthi , antarāye vā niyuttāti antarāyikā .
Evaṃbhūtā pana te yasmā antarāyakarā nāma honti , tasmā āha ‘‘ antarāyaṃ karontīti antarāyikā ’’ ti .
Asañcicca vītikkame nātisāvajjāti katvā vuttaṃ ‘‘ sañcicca vītikkantā ’’ ti .
Satta āpattikkhandhātiādi nidassanamattaṃ itaresampi catunnaṃ ‘‘ antarāyikā ’’ ti vuttadhammānaṃ tabbhāve byabhicārābhāvato .
Idha pana methunadhammo adhippetoti idaṃ aṭṭhuppattivasena vuttaṃ ariṭṭhasikkhāpadaṃ ( pāci .417) viya .
Yasmā taṃkhaṇampi kāmānaṃ ādīnavaṃ disvā virato hoti ce , visesaṃ adhigacchati , na kāmesu āsatto , tasmā vuttaṃ ‘‘ methuna … pe … antarāyo hotī ’’ ti .
Tattha yassa kassacīti na kevalaṃ pabbajitasseva , atha kho
M2.228 yassa kassaci .Tathā hi vuttaṃ ‘‘ methunamanuyuttassa , mussatevāpi sāsanan ’’ ti ( su . ni .820).
Tasmiṃ aniyyānikadhammeti tasmiṃ parehi parikappitaaniyyānikadhammanimittaṃ .
Nimittatthe hi idaṃ kammasaṃyoge bhummaṃ .
Upanibaddhāti viracitā .
Tenāha ‘‘ abhisaṅkhatā ’’ ti .
Puthubhāvan ti bahubhāvaṃ .
Puthūhi vā sitāti bahūhi samaṇabrāhmaṇehi sitā upanibaddhā .
Vesārajjasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .