10. Mahāpadesasuttavaṇṇanā
180. Dasame mahāokāseti mahante okāse mahantāni dhammassa patiṭṭhāpanaṭṭhānāni .
Yesu patiṭṭhāpito dhammo nicchīyati asandehato .
Kāni pana tāni ?
Āgamanavisiṭṭhāni suttotaraṇādīni .
Dutiyavikappe apadisīyantīti apadesā , mahantā apadesā etesanti mahāpadesā .
‘‘ Sammukhā metaṃ , āvuso , bhagavato sutan ’’ tiādinā kenaci ābhatassa dhammoti vinicchayane kāraṇaṃ .
Kiṃ pana tanti ?
Tassa yathābhatassa suttotaraṇādi eva .
Yadi evaṃ kathaṃ
V2.324 cattāroti ?Yasmā dhammassa dve sampadāyo satthā sāvako ca .
Tesu sāvakā saṅghagaṇapuggalavasena tividhā .
Evamimamhā mayāyaṃ dhammo paṭiggahitoti apadisitabbānaṃ bhedena cattāro .
Tenāha
M2.355 ‘‘ sammukhā metaṃ , āvuso , bhagavato sutan ’’ tiādi .Tathā ca vuttaṃ nettiyaṃ ( netti .4.18)‘‘ cattāro mahāpadesā buddhāpadeso , saṅghāpadeso , gaṇāpadeso , puggalāpadeso .
Ime cattāro mahāpadesā ’’ ti .
Buddho apadeso etassāti buddhāpadeso .
Esa nayo sesesupi .
Tenāha ‘‘ buddhādayo … pe … mahākāraṇānī ’’ ti .
Neva abhinanditabban ti na sampaṭicchitabbaṃ , ganthassa sampaṭicchanaṃ nāma savananti āha ‘‘ na sotabban ’’ ti .
Padabyañjanānīti padāni ca byañjanāni ca , atthapadāni byañjanapadāni cāti attho .
Pajjati attho etehīti padāni , akkharādīni byañjanapadāni .
Pajjitabbato padāni , saṅkāsanādīni atthapadāni .
‘‘ Aṭṭhakathāyaṃ padasaṅkhātāni byañjanānīti byañjanapadāneva vuttānī ’’ ti keci .
Atthaṃ byañjentīti byañjanāni , byañjanapadāni .
Tehi byañjitabbato byañjanāni , atthapadānīti ubhayasaṅgahato .
Imasmiṃ ṭhāneti tenābhatasuttassa imasmiṃ padese .
Pāḷi vuttāti kevalo pāḷidhammo vutto .
Attho vuttoti pāḷiyā attho vutto niddiṭṭho .
Anusandhi kathitoti yathāraddhadesanāya uparidesanāya ca anusandhānaṃ kathitaṃ , sambandho kathito .
Pubbāparaṃ kathitan ti pubbena paraṃ avirujjhanañceva visesaṭṭhānañca kathitaṃ pakāsitaṃ .
Evaṃ pāḷidhammādīni sammadeva sallakkhetvā gahaṇaṃ sādhukaṃ uggahaṇanti āha ‘‘ suṭṭhu gahetvā ’’ ti .
Sutte otāretabbānīti ñāṇena sutte ogāhetvā tāretabbāni .
Taṃ pana ogāhetvā taraṇaṃ tattha otaraṇaṃ anuppavesanaṃ hotīti vuttaṃ ‘‘ otaritabbānī ’’ ti .
Saṃsandetvā dassanaṃ sandassananti āha ‘‘ vinaye saṃsandetabbānī ’’ ti .
‘‘ Kiṃ pana taṃ suttaṃ , ko vā vinayo ’’ ti vicāraṇāyaṃ ācariyānaṃ matibhedamukhena tamatthaṃ dassetuṃ ‘‘ ettha cā ’’ tiādi vuttaṃ .
Vinayoti vibhaṅgapāṭhamāha .
So hi mātikāsaññitassa suttassa atthe sūcanato ‘‘ suttan ’’ ti vattabbataṃ arahati .
Vividhanayattā visiṭṭhanayattā ca vinayo , khandhakapāṭho .
Evan ti evaṃ suttavinayesu pariggayhamānesu vinayapiṭakampi na pariyādiyati parivārapāḷiyā asaṅgahitattā .
Suttantābhidhammapiṭakāni vā suttaṃ atthasūcanādiatthasambhavato .
Evampīti suttantābhidhammapiṭakāni suttaṃ , vinayapiṭakaṃ vinayoti evaṃ suttavinayavibhāge vuccamānepi .
Na tāva pariyādiyantīti na tāva anavasesato pariggayhanti
M2.356 .Kasmāti ceti āha ‘‘ asuttanāmakañhī ’’ tiādi .
Yasmā suttanti imaṃ nāmaṃ anāropetvā saṅgītaṃ jātakādibuddhavacanaṃ atthi , tasmā vuttanayena tīṇi piṭakāni
V2.325 na pariyādiyantīti .Suttanipātaudānaitivuttakāni dīghanikāyādayo viya suttanti nāmaṃ āropetvā asaṅgītānīti adhippāyenettha jātakādīhi saddhiṃ tānipi gahitāni .
Buddhavaṃsacariyāpiṭakānaṃ panettha aggahaṇe kāraṇaṃ maggitabbaṃ , kiṃ vā etena magganena .
Sabbopāyaṃ vaṇṇanānayo theravādadassanamukhena paṭikkhitto evāti .
Kiṃ atthīti asuttanāmakaṃ buddhavacanaṃ natthiyevāti dasseti .
Taṃ sabbaṃ paṭikkhipitvāti ‘‘ suttanti vinayo ’’ tiādinā vuttasaṃvaṇṇanāyaṃ ‘‘ nāyamattho idhādhippeto ’’ ti paṭisedhetvā .
Vineti etena kileseti vinayo , kilesavinayanūpāyo , so eva kāraṇanti āha ‘‘ vinayo pana kāraṇan ’’ ti .
Dhammeti pariyattidhamme .
Sarāgāyāti sarāgabhāvāya kāmarāgabhavarāgaparibrūhanāya .
Saṃyogāyāti bhavasaṃyojanāya .
Saupādānāyāti caturūpādānūpasaṃhitatāya .
Mahicchatāyāti mahicchabhāvāya .
Asantuṭṭhiyāti asantuṭṭhabhāvāya .
Kosajjāyāti kusītabhāvāya .
Saṅgaṇikāyāti kilesasaṅgaṇikavihārāya .
Ācayāyāti tividhavaṭṭācayāya .
Virāgāyāti sakalavaṭṭato virajjanatthāya .
Visaṃyogāyāti kāmarāgādīhi visaṃyujjanatthāya .
Anupādānāyāti sabbassapi kammabhavassa aggahaṇāya .
Appicchatāyāti paccayappicchatādivasena sabbaso icchāya apagamāya .
Santuṭṭhiyāti dvādasavidhasantuṭṭhabhāvāya .
Vīriyārambhāyāti kāyikassa ceva cetasikassa ca vīriyassa paggaṇhanatthāya .
Vivekāyāti pavivittabhāvāya kāmavivekāditadaṅgavivekādivivekasiddhiyā .
Apacayāyāti sabbassapi vaṭṭassa apacayanāya , nibbānāyāti attho .
Evaṃ yo pariyattidhammo uggahaṇadhāraṇaparipucchāmanasikāravasena yoniso paṭipajjantassa sarāgādibhāvaparivajjanassa kāraṇaṃ hutvā virāgādibhāvāya saṃvattati , ekaṃsato eso dhammo , eso vinayo sammadeva apāyādīsu apatanavasena dhāraṇato kilesānaṃ vinayanato ca .
Satthu sammāsambuddhassa ovādānurūpappavattibhāvato etaṃ satthusāsanan ti ca jāneyyāsīti attho .
Catusaccatthasūcanaṃ
M2.357 suttanti āha ‘‘ sutteti tepiṭake buddhavacane ’’ ti .Tepiṭakañhi buddhavacanaṃ saccavinimuttaṃ natthi .
Rāgādivinayakāraṇaṃ yathā tena suttapadena pakāsitanti āha ‘‘ vinayeti etasmiṃ rāgādivinayakāraṇe ’’ ti .
Sutte otaraṇañcettha tepiṭakabuddhavacanapariyāpannatāvaseneva veditabbaṃ , na aññathāti āha ‘‘ suttappaṭipāṭiyā katthaci anāgantvā ’’ ti .
Challiṃ uṭṭhapetvāti arogassa mahato rukkhassa tiṭṭhato upakkamena challikāya sakalikāya papaṭikāya vā uṭṭhāpanaṃ viya arogassa sāsanadhammassa tiṭṭhato byañjanamattena tappariyāpannaṃ
V2.326 viya hutvā challisadisaṃ pubbāparaviruddhatādidosaṃ uṭṭhapetvā paridīpetvā .Tādisāni pana ekaṃsato guḷhavessantarādipariyāpannāni hontīti āha ‘‘ guḷhavessantara … pe … paññāyantīti attho ’’ ti .
Rāgādivinayeti rāgādivinayanatthena atadākāratāya apaññāyamānāni chaḍḍetabbāni cajitabbāni na gahetabbāni .
Sabbatthāti sabbavāresu .
Mahāpadesasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Sañcetaniyavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .