(25)5. Āpattibhayavaggo
1. Saṅghabhedakasuttavaṇṇanā
243. Pañcamassa paṭhame vivādādhikaraṇādīsūti vivādādhikaraṇaṃ anuvādādhikaraṇaṃ āpattādhikaraṇaṃ kiccādhikaraṇanti imesu catūsu .
Tattha dhammoti vā adhammoti vā aṭṭhārasahi vatthūhi vivadantānaṃ bhikkhūnaṃ yo vivādo , idaṃ vivādādhikaraṇaṃ nāma .
Sīlavipattiyā vā ācāradiṭṭhiājīvavipattiyā
V2.359 vā anuvadantānaṃ yo anuvādo upavadanā ceva codanā ca , idaṃ anuvādādhikaraṇaṃ nāma .Mātikāya āgatā pañca , vibhaṅge dveti sattapi āpattikkhandhā , idaṃ āpattādhikaraṇaṃ nāma .
Saṅghassa apalokanādīnaṃ catunnaṃ kammānaṃ karaṇaṃ , idaṃ kiccādhikaraṇaṃ nāma .
Sesamettha uttānameva .
Saṅghabhedakasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
2-3.Āpattibhayasuttādivaṇṇanā
244-5.
Dutiye bhassati niratthakabhāvena khipīyatīti bhasmaṃ , chārikā .
Tassa puṭaṃ bhaṇḍikā bhasmapuṭaṃ .
Tenāha ‘‘ bhasmapuṭanti chārikābhaṇḍikan ’’ ti .
Tatiyaṃ uttānatthameva .
Āpattibhayasuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
4-7.Seyyāsuttādivaṇṇanā
246-9.
Catutthe
M2.394 petāti peccabhāvaṃ gatā .Te pana yasmā idha katakālakiriyā kālena katajīvitucchedā honti , tasmā vuttaṃ ‘‘ kālakatā vuccantī ’’ ti , matāti attho .
Atha vā peccabhavaṃ gatā , petūpapattivasena nibbattiṃ upagatāti attho .
Tenāha ‘‘ atha vā petavisaye nibbattā petā nāmā ’’ ti .
Ekena passena sayituṃ na sakkonti dukkhuppattito .
Tejussadattāti iminā sīhassa abhīrukabhāvaṃ dasseti .
Bhīrukā sesamigā attano āsayaṃ pavisitvā santāsapubbakaṃ yathā tathā sayanti , sīho pana abhīruko sabhāvato satokārī bhikkhu viya satiṃ upaṭṭhapetvāva sayati .
Tenāha ‘‘ dve purimapāde ’’ tiādi .
Dakkhiṇe purimapāde vāmassa purimapādassa ṭhapanavasena dve purimapāde ekasmiṃ ṭhāne ṭhapetvā .
Pacchimapāde vuttanayeneva idhāpi ekasmiṃ ṭhāne ṭhapanaṃ veditabbaṃ , ṭhitokāsasallakkhaṇaṃ abhīrukavaseneva .
Sīsaṃ pana ukkhipitvātiādinā vuttasīhakiriyā anutrastappabujjhanā viya abhīrubhāvasiddhadhammatāvasenevāti veditabbā .
Sīhavijambhanaṃ ativelaṃ ekākāre ṭhapitānaṃ sarīrāvayavānaṃ gamanādikiriyāsu yogyabhāvāpādanatthaṃ .
Tikkhattuṃ sīhanādanadanaṃ appesakkhamigarājehi parittāsapariharaṇatthaṃ .
Ayaṃ
V2.360 vuccati , bhikkhave , tathāgataseyyāti iminā catutthajjhānaseyyā tathāgataseyyā nāmāti dasseti .Seti abyāvaṭabhāvena pavattati etthāti seyyā , catutthajjhānameva seyyā catutthajjhānaseyyā .
Kiṃ pana taṃ catutthajjhānanti ?
Ānāpānacatutthajjhānaṃ .
Tattha hi ṭhatvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā bhagavā anukkamena aggamaggaṃ adhigantvā tathāgato jātoti .
Tayidaṃ padaṭṭhānaṃ nāma na seyyā , tathāpi yasmā ‘‘ catutthajjhānasamanantarā bhagavā parinibbāyī ’’ ti mahāparinibbāne ( dī . ni .2.219) āgataṃ , tasmā lokiyacatutthajjhānasamāpatti eva tathāgataseyyāti keci .
Evaṃ sati parinibbānakālikāva tathāgataseyyā āpajjati , na ca bhagavā lokiyacatutthajjhānasamāpajjanabahulo vihāsi .
Aggaphalavasena pavattaṃ
M2.395 panettha catutthajjhānaṃ veditabbaṃ .Tattha yathā sattānaṃ niddūpagamalakkhaṇā seyyā bhavaṅgacittavasena hoti , sā pana nesaṃ paṭhamajātisamanvayā yebhuyyavuttikā , evaṃ bhagavato ariyajātisamanvayaṃ yebhuyyavuttikaṃ aggaphalabhūtaṃ catutthajjhānaṃ tathāgataseyyāti veditabbaṃ .
Pañcamādīni uttānatthāni .
Seyyāsuttādivaṇṇanā niṭṭhitā .
8. Paṭhamavohārasuttavaṇṇanā
250-253.
Aṭṭhame anariyānan ti asādhūnaṃ nihīnānaṃ .
Vohārāti saṃvohārā abhilāpā vā ,‘‘ diṭṭhaṃ mayā ’’ ti evaṃvāditā .
Ettha ca taṃtaṃsamuṭṭhāpakacetanāvasena attho veditabbo .
Navamādīsu natthi vattabbaṃ .
Paṭhamavohārasuttavaṇṇanā niṭṭhitā .
Āpattibhayavaggavaṇṇanā niṭṭhitā .
Pañcamapaṇṇāsakaṃ niṭṭhitaṃ .