2. Pucimandavaggo
311. Pucimandajātakaṃ (4-2-1)
41.
Uṭṭhehi cora kiṃ sesi , ko attho supanena [ supitena ( sī .), supinena ( pī . ka .)] te ;
Mā
T1.136 taṃ gahesuṃ [ gaṇheyyuṃ ( ka .)] rājāno , gāme kibbisakārakaṃ . 42.
Yaṃ
M1.99 nu [ nūna ( syā .)] coraṃ gahessanti , gāme kibbisakārakaṃ ;Kiṃ tattha pucimandassa , vane jātassa tiṭṭhato .
43.
Na tvaṃ assattha jānāsi , mama corassa cantaraṃ ;
Coraṃ gahetvā rājāno , gāme kibbisakārakaṃ ;
Appenti [ accenti ( syā .)] nimbasūlasmiṃ , tasmiṃ me saṅkate mano .
44.
Saṅkeyya saṅkitabbāni , rakkheyyānāgataṃ bhayaṃ ;
Anāgatabhayā dhīro , ubho loke avekkhatīti .
Pucimandajātakaṃ paṭhamaṃ .
312. Kassapamandiyajātakaṃ (4-2-2)
45.
Api kassapa mandiyā , yuvā sapati hanti [ sampaṭihanti ( ka .)] vā ;
Sabbaṃ taṃ khamate dhīro , paṇḍito taṃ titikkhati .
46.
Sacepi santo vivadanti , khippaṃ sandhīyare puna ;
Bālā pattāva bhijjanti , na te samathamajjhagū .
47.
Ete
V1.86 bhiyyo samāyanti , sandhi tesaṃ na jīrati ;Yo cādhipannaṃ jānāti , yo ca jānāti desanaṃ .
48.
Eso hi uttaritaro , bhāravaho dhuraddharo ;
Yo paresādhipannānaṃ
T1.137 , sayaṃ sandhātumarahatīti .Kassapamandiyajātakaṃ dutiyaṃ .
313. Khantīvādījātakaṃ (4-2-3)
49.
Yo te hatthe ca pāde ca , kaṇṇanāsañca chedayi ;
Tassa kujjha mahāvīra , mā raṭṭhaṃ vinasā [ vinassa ( ka . sī . syā . ka .)] idaṃ .
50.
Yo me hatthe ca pāde ca , kaṇṇanāsañca chedayi ;
Ciraṃ jīvatu so rājā , na hi kujjhanti mādisā .
51.
Ahū atītamaddhānaṃ [ ahu atītamaddhāne ( syā . pī . ka .)], samaṇo khantidīpano ;
Taṃ khantiyāyeva ṭhitaṃ , kāsirājā achedayi .
52.
Tassa
M1.100 kamma [ kammassa ( sī . pī .)] pharusassa , vipāko kaṭuko ahu ;Yaṃ kāsirājā vedesi , nirayamhi samappitoti .
Khantīvādījātakaṃ tatiyaṃ .
314. Lohakumbhijātakaṃ (4-2-4)
53.
Dujjīvitamajīvimha , ye sante [ yesaṃ no ( syā . ka .)] na dadamhase ;
Vijjamānesu bhogesu , dīpaṃ nākamha attano .
54.
Saṭṭhi [ saṭṭhiṃ ( syā .)] vassasahassāni , paripuṇṇāni sabbaso ;
Niraye paccamānānaṃ , kadā anto bhavissati .
55.
Natthi anto kuto anto , na anto paṭidissati ;
Tadā
T1.138 hi pakataṃ pāpaṃ , mama tuyhañca mārisā [ mārisa ( sī . syā . pī .)]. 56.
Sohaṃ nūna ito gantvā , yoniṃ laddhāna mānusiṃ ;
Vadaññū sīlasampanno , kāhāmi kusalaṃ bahunti .
Lohakumbhijātakaṃ catutthaṃ .
315. Sabbamaṃsalābhajātakaṃ (4-2-5)
57.
Pharusā
V1.87 vata te vācā , maṃsaṃ [ samma ( pī . ka .)] yācanako asi [ casi ( pī .)];Kilomasadisī [ kilomassa sadisā ( pī .)] vācā , kilomaṃ samma dammi te .
58.
Aṅgametaṃ manussānaṃ , bhātā loke pavuccati ;
Aṅgassa sadisī vācā [ aṅgassadisī te vācā ( ka .)], aṅgaṃ samma dadāmi te .
59.
Tātāti putto vadamāno , kampeti [ sammeti ( ka .)] hadayaṃ pitu ;
Hadayassa sadisī [ hadayassadisī ( ka .)] vācā , hadayaṃ samma dammi te .
60.
Yassa gāme sakhā natthi , yathāraññaṃ tatheva taṃ ;
Sabbassa sadisī vācā , sabbaṃ samma dadāmi teti .
Sabbamaṃsalābhajātakaṃ [ maṃsajātakaṃ ( sī . syā . pī .)] pañcamaṃ .
316. Sasapaṇḍitajātakaṃ (4-2-6)
61.
Satta
M1.101 me rohitā macchā , udakā thalamubbhatā ;Idaṃ brāhmaṇa me atthi , etaṃ bhutvā vane vasa .
62.
Dussa me khettapālassa , rattibhattaṃ apābhataṃ ;
Maṃsasūlā
T1.139 ca dve godhā , ekañca dadhivārakaṃ ;Idaṃ brāhmaṇa me atthi , etaṃ bhutvā vane vasa .
63.
Ambapakkaṃ dakaṃ [ ambapakkodakaṃ ( sī . pī .)] sītaṃ , sītacchāyā manoramā [ sītacchāyaṃ manoramaṃ ( sī . syā . pī .)];
Idaṃ brāhmaṇa me atthi , etaṃ bhutvā vane vasa .
64.
Na sasassa tilā atthi , na muggā napi taṇḍulā ;
Iminā agginā pakkaṃ , mamaṃ [ maṃsaṃ ( ka .)] bhutvā vane vasāti .
Sasapaṇḍitajātakaṃ chaṭṭhaṃ .
317. Matarodanajātakaṃ (4-2-7)
65.
Mataṃ mataṃ eva [ matamatameva ( sī . syā . pī .)] rodatha , na hi taṃ rodatha yo marissati ;
Sabbepi [ sabbeva ( sī . syā . pī .)] sarīradhārino , anupubbena jahanti jīvitaṃ .
66.
Devamanussā catuppadā , pakkhigaṇā uragā ca bhogino ;
Samhi [ yamhi ( syā .), asmiṃ ( pī . ka .)] sarīre anissarā , ramamānāva jahanti jīvitaṃ .
67.
Evaṃ
V1.88 calitaṃ asaṇṭhitaṃ , sukhadukkhaṃ manujesvapekkhiya ;Kanditaruditaṃ niratthakaṃ , kiṃ vo sokagaṇābhikīrare .
68.
Dhuttā ca soṇḍā [ dhuttā soṇḍā ( sī .), dhuttā soṇḍā ca ( syā .)] akatā , bālā sūrā ayogino [ bālā sūrā vīrā ayogino ( pī .)];
Dhīraṃ maññanti bāloti , ye dhammassa akovidāti .
Matarodanajātakaṃ sattamaṃ .
318. Kaṇaverajātakaṃ (4-2-8)
69.
Yaṃ
T1.140M1.102 taṃ vasantasamaye , kaṇaveresu bhāṇusu ;Sāmaṃ bāhāya pīḷesi , sā taṃ ārogyamabravi .
70.
Ambho na kira saddheyyaṃ , yaṃ vāto pabbataṃ vahe ;
Pabbatañce vahe vāto , sabbampi pathaviṃ vahe ;
Yattha sāmā kālakatā [ kālaṅkatā ( ka .)], sā maṃ ārogyamabravi .
71.
Na ceva sā kālakatā , na ca sā aññamicchati ;
Ekabhattikinī [ ekabhattā kira ( sī . syā .), ekabhattakinī ( pī .)] sāmā , tameva abhikaṅkhati .
72.
Asanthutaṃ maṃ cirasanthutena [ asandhataṃ maṃ cirasandhatena ( ka .)], nimīni sāmā adhuvaṃ dhuvena ;
Mayāpi sāmā nimineyya aññaṃ , ito ahaṃ dūrataraṃ gamissanti .
Kaṇaverajātakaṃ aṭṭhamaṃ .
319. Tittirajātakaṃ (4-2-9)
73.
Susukhaṃ vata jīvāmi , labhāmi ceva bhuñjituṃ ;
Paripantheva tiṭṭhāmi , kā nu bhante gatī mama .
74.
Mano ce te nappaṇamati , pakkhi pāpassa kammuno ;
Abyāvaṭassa bhadrassa , na pāpamupalimpati .
75.
Ñātako no nisinnoti , bahu āgacchate jano ;
Paṭicca
T1.141 kammaṃ phusati , tasmiṃ me saṅkate mano . 76.
Na paṭicca kammaṃ phusati , mano ce nappadussati ;
Appossukkassa bhadrassa , na pāpamupalimpatīti .
Tittirajātakaṃ navamaṃ .
320. Succajajātakaṃ (4-2-10)
77.
Succajaṃ
V1.89M1.103 vata naccaji , vācāya adadaṃ giriṃ ;Kiṃ hitassa cajantassa , vācāya adada pabbataṃ .
78.
Yañhi kayirā tañhi vade , yaṃ na kayirā na taṃ vade ;
Akarontaṃ bhāsamānaṃ , parijānanti paṇḍitā .
79.
Rājaputta namo tyatthu , sacce dhamme ṭhito casi ;
Yassa te byasanaṃ patto , saccasmiṃ ramate mano .
80.
Yā daliddī daliddassa , aḍḍhā aḍḍhassa kittima [ kittimā ( sī . syā . pī .)];
Sā hissa paramā bhariyā , sahiraññassa itthiyoti .
Succajajātakaṃ dasamaṃ .
Pucimandavaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
Atha cora sakassapa khantīvaro , dujjīvitatā ca varā pharusā ;
Atha
T1.142 sasa matañca vasanta sukhaṃ , succajaṃvatanaccajinā ca dasāti .