3. Kuṭidūsakavaggo
321. Kuṭidūsakajātakaṃ (4-3-1)
81.
Manussasseva te sīsaṃ , hatthapādā ca vānara ;
Atha kena nu vaṇṇena , agāraṃ te na vijjati .
82.
Manussasseva me sīsaṃ , hatthapādā ca siṅgila [ siṅgāla ( ka .), piṅgala ( ṭīkā )];
Yāhu seṭṭhā manussesu , sā me paññā na vijjati .
83.
Anavaṭṭhitacittassa
M1.104 , lahucittassa dubbhino [ dūbhino ( pī .)];Niccaṃ addhuvasīlassa , sukhabhāvo [ sucibhāvo ( sī .), sukhabhāgo (?)] na vijjati .
84.
So
V1.90 karassu ānubhāvaṃ , vītivattassu sīliyaṃ ;Sītavātaparittāṇaṃ , karassu kuṭavaṃ [ kuṭikaṃ ( sī . syā .)] kapīti .
Kuṭidūsaka [ siṅgālasakuṇa ( ka .)] jātakaṃ paṭhamaṃ .
322. Duddubhajātakaṃ (4-3-2)
85.
Duddubhāyati [ daddabhāyati ( sī . pī .)] bhaddante , yasmiṃ dese vasāmahaṃ ;
Ahampetaṃ na jānāmi , kimetaṃ duddubhāyati .
86.
Beluvaṃ
T1.143 patitaṃ sutvā , duddubhanti [ daddabhanti ( sī .)] saso javi ;Sasassa vacanaṃ sutvā , santattā migavāhinī .
87.
Appatvā padaviññāṇaṃ , paraghosānusārino ;
Panādaparamā bālā , te honti parapattiyā .
88.
Ye ca sīlena sampannā , paññāyūpasame ratā ;
Ārakā viratā dhīrā , na honti parapattiyāti .
Duddubhajātakaṃ [ daddabhajātakaṃ ( sī . pī .)] dutiyaṃ .
323. Brahmadattajātakaṃ (4-3-3)
89.
Dvayaṃ yācanako rāja , brahmadatta nigacchati ;
Alābhaṃ dhanalābhaṃ vā , evaṃ dhammā hi yācanā .
90.
Yācanaṃ rodanaṃ āhu , pañcālānaṃ rathesabha ;
Yo yācanaṃ paccakkhāti , tamāhu paṭirodanaṃ .
91.
Mā maddasaṃsu rodantaṃ , pañcālā susamāgatā ;
Tuvaṃ vā paṭirodantaṃ , tasmā icchāmahaṃ raho .
92.
Dadāmi
M1.105 te brāhmaṇa rohiṇīnaṃ , gavaṃ sahassaṃ saha puṅgavena ;Ariyo hi ariyassa kathaṃ na dajjā [ dajje ( sī .), dajjaṃ (?)], sutvāna gāthā tava dhammayuttāti .
Brahmadattajātakaṃ tatiyaṃ .
324. Cammasāṭakajātakaṃ (4-3-4)
93.
Kalyāṇarūpo
T1.144 vatayaṃ catuppado , subhaddako ceva supesalo ca ;Yo brāhmaṇaṃ jātimantūpapannaṃ , apacāyati meṇḍavaro yasassī .
94.
Mā
V1.91 brāhmaṇa ittaradassanena , vissāsamāpajji catuppadassa ;Daḷhappahāraṃ abhikaṅkhamāno [ abhikattukāmo ( syā .)], avasakkatī dassati suppahāraṃ .
95.
Ūruṭṭhi [ ūraṭṭhi ( sī .)] bhaggaṃ pavaṭṭito [ patito ( sī . syā .)] khāribhāro , sabbañca bhaṇḍaṃ brāhmaṇassa [ brāhmaṇassīdha ( ka . sī . pī .), brāhmaṇasseva ( ka . sī . syā . ka .)] bhinnaṃ ;
Ubhopi bāhā paggayha [ paggayyeva ( syā .), paggahīya (?)] kandati [ bāhā paggayya kandati ( pī . ka .)], abhidhāvatha haññate brahmacārī .
96.
Evaṃ so nihato seti , yo apūjaṃ pasaṃsati [ namassati ( pī .)];
Yathāhamajja pahato , hato meṇḍena dummatīti .
Cammasāṭakajātakaṃ catutthaṃ .
325. Godharājajātakaṃ (4-3-5)
97.
Samaṇaṃ
T1.145 taṃ maññamāno , upagacchimasaññataṃ ;So maṃ daṇḍena pāhāsi , yathā assamaṇo tathā .
98.
Kiṃ
M1.106 te jaṭāhi dummedha , kiṃ te ajinasāṭiyā ;Abbhantaraṃ te gahanaṃ , bāhiraṃ parimajjasi .
99.
Ehi godha nivattassu , bhuñja sālīnamodanaṃ ;
Telaṃ loṇañca me atthi , pahūtaṃ mayha pipphali .
100.
Esa bhiyyo pavekkhāmi , vammikaṃ sataporisaṃ ;
Telaṃ loṇañca kittesi [ kintesi ( syā . pī .)], ahitaṃ mayha pipphalīti .
Godharājajātakaṃ pañcamaṃ .
326. Kakkārujātakaṃ (4-3-6)
101.
Kāyena yo nāvahare , vācāya na musā bhaṇe ;
Yaso laddhā na majjeyya , sa ve kakkārumarahati .
102.
Dhammena vittameseyya , na nikatyā dhanaṃ hare ;
Bhoge laddhā na majjeyya , sa ve kakkārumarahati .
103.
Yassa cittaṃ ahāliddaṃ , saddhā ca avirāginī ;
Eko sāduṃ na bhuñjeyya , sa ve kakkārumarahati .
104.
Sammukhā vā tirokkhā vā [ parokkhā vā ( pī .), parammukhā ( ka .)], yo sante na paribhāsati ;
Yathāvādī
T1.146 tathākārī , sa ve kakkārumarahatīti .Kakkārujātakaṃ chaṭṭhaṃ .
327. Kākavatījātakaṃ (4-3-7)
105.
Vāti
V1.92 cāyaṃ [ vāyaṃ ( ka .)] tato gandho , yattha me vasatī piyā ;Dūre ito hi kākavatī [ kākātī ( sī .), kākāti ( syā . pī .)], yattha me nirato mano .
106.
Kathaṃ samuddamatarī , kathaṃ atari kepukaṃ [ kebukaṃ ( sī . pī .)];
Kathaṃ satta samuddāni , kathaṃ simbalimāruhi .
107.
Tayā samuddamatariṃ , tayā atari kepukaṃ [ kebukaṃ ( sī . pī .)];
Tayā satta samuddāni , tayā simbalimāruhiṃ .
108.
Dhiratthumaṃ
M1.107 mahākāyaṃ , dhiratthumaṃ acetanaṃ ;Yattha jāyāyahaṃ jāraṃ , āvahāmi vahāmi cāti .
Kākavatījātakaṃ sattamaṃ .
328. Ananusociyajātakaṃ (4-3-8)
109.
Bahūnaṃ vijjatī bhotī , tehi me kiṃ bhavissati ;
Tasmā etaṃ na socāmi , piyaṃ sammillahāsiniṃ .
110.
Taṃ taṃ ce anusoceyya , yaṃ yaṃ tassa na vijjati ;
Attānamanusoceyya , sadā maccuvasaṃ pataṃ .
111.
Na
T1.147 heva ṭhitaṃ nāsīnaṃ , na sayānaṃ na paddhaguṃ [ patthaguṃ ( syā .)];Yāva byāti nimisati , tatrāpi rasatī [ saratī ( sī . syā . pī .)] vayo .
112.
Tatthattani vatappaddhe [ vata panthe ( syā .), vata bandhe ( ka .) vata + pa-addhe = vatappaddhe ], vinābhāve asaṃsaye ;
Bhūtaṃ sesaṃ dayitabbaṃ , vītaṃ ananusociyanti [ cavitaṃ nānusociyanti ( syā .), matantaṃ nānusociyaṃ ( ka .)].
Ananusociyajātakaṃ aṭṭhamaṃ .
329. Kāḷabāhujātakaṃ (4-3-9)
113.
Yaṃ annapānassa pure labhāma , taṃ dāni sākhamigameva gacchati ;
Gacchāma dāni vanameva rādha , asakkatā casma dhanañjayāya [ dhanañcayāya ( ka .)].
114.
Lābho alābho yaso ayaso ca , nindā pasaṃsā ca sukhañca dukkhaṃ ;
Ete aniccā manujesu dhammā , mā soci kiṃ socasi poṭṭhapāda .
115.
Addhā
M1.108 tuvaṃ paṇḍitakosi rādha , jānāsi atthāni anāgatāni ;Kathaṃ
T1.148 nu sākhāmigaṃ dakkhisāma [ dakkhiyāma ( ka .), dakkhāma ( syā .)], niddhāvitaṃ [ niddhāpitaṃ ( sī . syā .), nibbāpitaṃ ( pī .), nicchadaṃ ( ka .)] rājakulatova jammaṃ . 116.
Cāleti
V1.93 kaṇṇaṃ bhakuṭiṃ karoti , muhuṃ muhuṃ bhāyayate [ bhāyate ( syā .), bhāyāpate ( ka .)] kumāre ;Sayameva taṃ kāhati kāḷabāhu , yenārakā ṭhassati annapānāti .
Kāḷabāhujātakaṃ navamaṃ .
330. Sīlavīmaṃsajātakaṃ (4-3-10)
117.
Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ , sīlaṃ loke anuttaraṃ ;
Passa ghoraviso nāgo , sīlavāti na haññati .
118.
Yāvadevassahū kiñci , tāvadeva akhādisuṃ ;
Saṅgamma kulalā loke , na hiṃsanti akiñcanaṃ .
119.
Sukhaṃ nirāsā supati , āsā phalavatī sukhā ;
Āsaṃ nirāsaṃ katvāna , sukhaṃ supati piṅgalā .
120.
Na samādhiparo atthi , asmiṃ loke paramhi ca ;
Na paraṃ nāpi attānaṃ , vihiṃsati samāhitoti .
Sīlavīmaṃsajātakaṃ dasamaṃ .
Kuṭidūsakavaggo tatiyo .
Tassuddānaṃ –
Samanussa
T1.149 -saduddubha-yācanako , atha meṇḍavaruttama-godhavaro ;Atha kāyasakepuka bhotīvaro , atha rādhasusīlavarena dasāti .